Ars Vajraearsvajrae.com

Cách nhận biết chân lý

Vòng ngoàiThực hành quán chiếu11 phút đọc

‹ Bài thực hành trước: Hỗ trợ cho việc thực hành tâm linh của bạn

Cách nhận biết chân lý

Đây là bài học đầu tiên của Con Đường Vĩnh Cửu: cách nhận biết chân lý và phân biệt nó với sự giả dối. Bạn không cần phải tin tôi hay bất kỳ ai một cách mù quáng. Bạn phải tự học cách phân định điều gì là thật, mà không dựa vào ý kiến của người khác.

Vì sao đây là nhiệm vụ chính

Nếu bạn đang hiện thân trong một thân người, ở đây và bây giờ, trên Trái Đất, thì một trong những nhiệm vụ chính của kiếp sống này là học cách nhận biết chân lý.

Như bạn thấy, trên Trái Đất có rất nhiều cơ hội để rèn luyện kỹ năng nhận biết chân lý, bởi vì ở đây có rất nhiều sự giả dối: nhiều mặt nạ, nhiều lừa lọc và rất nhiều thông tin sai lệch.

Nhưng điều này không phải ngẫu nhiên: các bậc thầy của chúng ta và những quyền năng cao hơn đã ban cho chúng ta tất cả những điều này để chúng ta trưởng thành.

Và chân lý vẫn tồn tại. Nó có thể tiếp cận được, có thể tìm thấy được — chỉ cần biết cách.

Phật giáo

असारे सारमतिनो, सारे चासारदस्सिनो; ते सारं नाधिगच्छन्ति, मिच्छासङ्कप्पगोचरा. सारञ्च सारतो ञत्वा, असारञ्च असारतो; ते सारं अधिगच्छन्ति, सम्मासङ्कप्पगोचरा.

ASĀRE SĀRAMATINO, SĀRE CĀSĀRADASSINO; TE SĀRAṂ NĀDHIGACCHANTI, MICCHĀSAṄKAPPAGOCARĀ. SĀRAÑCA SĀRATO ÑATVĀ, ASĀRAÑCA ASĀRATO; TE SĀRAṂ ADHIGACCHANTI, SAMMĀSAṄKAPPAGOCARĀ.

“Những ai lấy cái không cốt lõi làm cốt lõi, và thấy cái cốt lõi là không cốt lõi, thì không đạt đến cốt lõi: đồng cỏ của họ là tư duy sai lầm. Những ai biết cốt lõi là cốt lõi, và cái không cốt lõi là không cốt lõi, thì đạt đến cốt lõi: đồng cỏ của họ là tư duy chân chánh.”

— Tam tạng Pali, “Dhammapada” (“Kinh Pháp Cú”), các câu kệ 11–12 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Cốt lõi của thực hành này

Mục đích của thực hành này là làm cho cuộc sống của bạn tốt đẹp hơn, làm cho mỗi ngày của bạn tốt hơn và dễ chịu hơn. Khi áp dụng thực hành này, bạn sẽ thấy cuộc sống của mình được cải thiện. Đó chính là mục đích của nó.

Cảm thấy khỏe khoắn và có tâm trạng tốt chính là sự nâng cao rung động của bạn. Khi hòa mình với chân lý, bạn nhận được tất cả những điều này mà không cần gắng sức. Bởi chân lý là sức mạnh và là hỷ lạc.

Các nguồn nói gì về chân lý và niềm vui
Phật giáo

सद्धीध वित्तं पुरिसस्स सेट्ठं, धम्मो सुचिण्णो सुखमावहाति; सच्चं हवे सादुतरं रसानं, पञ्ञाजीविं जीवितमाहु सेट्ठं.

SADDHĪDHA VITTAṂ PURISASSA SEṬṬHAṂ, DHAMMO SUCIṆṆO SUKHAMĀVAHĀTI; SACCAṂ HAVE SĀDUTARAṂ RASĀNAṂ, PAÑÑĀJĪVIṂ JĪVITAMĀHU SEṬṬHAṂ.

“Ở đời này, niềm tin là tài sản quý nhất của con người. Pháp được khéo hành trì đem lại hạnh phúc. Chân lý quả thật là vị ngọt nhất trong các vị. Đời sống bằng trí tuệ được gọi là đời sống tốt nhất.”

— Tam tạng Pali, “Sutta-nipāta” (“Kinh Tập”), 1.10: Āḷavaka Sutta — “Gửi Āḷavaka”, 7 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

सब्बदानं धम्मदानं जिनाति, सब्बरसं धम्मरसो जिनाति; सब्बरतिं धम्मरति जिनाति, तण्हक्खयो सब्बदुक्खं जिनाति.

SABBADĀNAṂ DHAMMADĀNAṂ JINĀTI, SABBARASAṂ DHAMMARASO JINĀTI; SABBARATIṂ DHAMMARATI JINĀTI, TAṆHAKKHAYO SABBADUKKHAṂ JINĀTI.

“Pháp thí thắng mọi thí, Pháp vị thắng mọi vị, Pháp hỷ thắng mọi hỷ; ái diệt thắng mọi khổ.”

— Tam tạng Pali, “Dhammapada” (“Kinh Pháp Cú”), câu kệ 354 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Ấn Độ giáo

आनन्दो ब्रह्मेति व्यजानात्

ĀNANDO BRAHMETI VYAJĀNĀT

“Người ấy biết rằng Brahman là hỷ lạc.”

— “Taittirīya Upaniṣad” (“Taittirīya Upanishad”), 3.6 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›

Kinh Thánh

מִֽשְׁפְּטֵי־יְהוָ֥ה אֱמֶ֑ת צָֽדְק֥וּ יַחְדָּֽו׃ הַֽנֶּחֱמָדִ֗ים מִ֭זָּהָב וּמִפַּ֣ז רָ֑ב וּמְתוּקִ֥ים מִ֝דְּבַ֗שׁ וְנֹ֣פֶת צוּפִֽים׃

“Các mạng lịnh của Đức Giê-hô-va là chân thật, thảy đều công bình cả. Các điều ấy quý hơn vàng, thật báu hơn vàng ròng; lại ngọt hơn mật, hơn nước ngọt của tàng ong.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, “Thi Thiên”, 19:9–10 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

שְׁלַח־אוֹרְךָ֣ וַ֭אֲמִתְּךָ הֵ֣מָּה יַנְח֑וּנִי … וְאָב֤וֹאָה ׀ אֶל־מִזְבַּ֬ח אֱלֹהִ֗ים אֶל־אֵל֮ שִׂמְחַ֪ת גִּ֫ילִ֥י

“Cầu Chúa phát ánh sáng và chân thật của Chúa ra, để nó dẫn tôi… Bấy giờ tôi sẽ đi đến bàn thờ Đức Chúa Trời, tức đến Đức Chúa Trời, là sự vui vẻ rất lớn của tôi.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, “Thi Thiên”, 43:3–4 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

μειζοτέραν τούτων οὐκ ἔχω χαράν, ἵνα ἀκούω τὰ ἐμὰ τέκνα ἐν τῇ ἀληθείᾳ περιπατοῦντα.

“Tôi chẳng có sự vui mừng nào lớn hơn là nghe nói con cái tôi làm theo lẽ thật.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư thứ ba của Giăng”, 1:4 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَتْكُم مَّوْعِظَةٌۭ مِّن رَّبِّكُمْ وَشِفَآءٌۭ لِّمَا فِى ٱلصُّدُورِ وَهُدًۭى وَرَحْمَةٌۭ لِّلْمُؤْمِنِينَ ۝ قُلْ بِفَضْلِ ٱللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِۦ فَبِذَٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا۟ هُوَ خَيْرٌۭ مِّمَّا يَجْمَعُونَ

“Hỡi nhân loại! Quả thật đã đến với các ngươi một lời khuyên răn từ Thượng Đế của các ngươi, một phương thuốc chữa lành những gì trong lồng ngực, một sự chỉ đạo và hồng ân cho những người có đức tin. Hãy nói: Bởi thiên ân của Allah và bởi hồng ân của Ngài — vậy hãy để họ vui mừng vì điều đó. Điều đó tốt hơn những gì họ tích góp.”

— Kinh Qur'an, sura 10 “Yunus” (“Giô-na”), các ayah 57–58 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Bây giờ chúng ta hãy xem xét chi tiết điều này là gì và thực hành nó như thế nào.

Chân lý là gì?

Để hiểu chân lý là gì, trước hết chúng ta hãy thống nhất một định nghĩa.

Chân lý là điều đáng tin cậy và không thể bác bỏ. Nó là một cho tất cả mọi người — đó là chân lý tuyệt đối.

Nếu bạn nắm giữ chân lý, bạn biết phải đi đâu và phải làm gì. Bạn hiểu điều gì đang xảy ra và có thể lý giải được nó. Bạn cũng có thể điều khiển những gì đang xảy ra, vì bạn hiểu mọi thứ vận hành ra sao.

Hành động của bạn dẫn đến kết quả mà bạn mong đợi — vì bạn biết chân lý.

Hãy lấy một ví dụ đơn giản — chiếc xe đạp hoạt động thế nào. Nếu bạn hiểu chiếc xe đạp được cấu tạo ra sao, bạn có thể sửa nó.

Nếu xe đạp của bạn bị hỏng và bạn biết chân lý về xe đạp, bạn sửa nó và đạp xe đi tiếp.

Nếu bạn không biết nó thực sự hoạt động thế nào, bạn sẽ không biết phải làm gì với nó — bạn cần ai đó giúp đỡ.

Nói đơn giản, chân lý là sự hiểu biết về cách thế giới vận hành.

Nguyên tắc này cũng áp dụng cho cuộc sống. Nếu có điều gì đó trong cuộc sống khiến bạn không hài lòng và bạn muốn sống khác đi, thì với sự hiểu biết về chân lý, bạn có thể tạo ra sự thay đổi đó.

Tóm lại, nếu bạn nắm giữ chân lý, bạn có thể thay đổi cuộc sống của mình theo cách bạn muốn.

Các nguồn nói gì về chân lý
Ấn Độ giáo

सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म

SATYAṂ JÑĀNAM ANANTAṂ BRAHMA

“Brahman là chân lý, tri thức, vô tận.”

— “Taittirīya Upaniṣad” (“Taittirīya Upanishad”), 2.1 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›

Phật giáo

सच्चं वे अमता वाचा, एस धम्मो सनन्तनो

SACCAṂ VE AMATĀ VĀCĀ, ESA DHAMMO SANANTANO

“Chân thật là lời nói bất tử; đây là pháp vĩnh hằng.”

— Tam tạng Pali, “Sutta-nipāta” (“Tập hợp các bài kinh”), 3.3: Subhāsita Sutta — “Lời khéo nói”, câu kệ 453 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

एकञ्हि सच्चं न दुतीयमत्थि, यस्मिं पजा नो विवदे पजानं;

EKAÑHI SACCAṂ NA DUTĪYAMATTHI, YASMIṂ PAJĀ NO VIVADE PAJĀNAṂ;

“Chân lý chỉ có một — không có cái thứ hai; người hiểu được nó thì không tranh cãi.”

— Tam tạng Pali, “Sutta-nipāta” (“Kinh Tập”), 4.12: Cūḷaviyūha Sutta — “Tiểu kinh về các trận thế (kiến chấp)”, câu kệ 884 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Ấn Độ giáo

एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्त्य् अग्निं यमम् मातरिश्वानम् आहुः ॥

EKAṂ SAD VIPRĀ BAHUDHĀ VADANTY AGNIṂ YAMAM MĀTARIŚVĀNAM ĀHUḤ.

“Thực tại là một — các bậc hiền triết gọi nó bằng nhiều tên: Agni, Yama, Mātariśvan.”

— “Ṛgveda” (“Rig Veda”), mandala 1, thánh ca 164, câu 46 Trích từ sáchRigvedaMở ›

Kinh Thánh

Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε· κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν.

“Hãy xin, sẽ ban cho; hãy tìm, sẽ gặp; hãy gõ cửa, sẽ mở cho.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Phúc Âm Ma-thi-ơ”, 7:7 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή

“Ta là đường đi, lẽ thật, và sự sống.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Phúc Âm Giăng”, 14:6 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

καὶ γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς.

“Các ngươi sẽ biết lẽ thật, và lẽ thật sẽ buông tha các ngươi.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Phúc Âm Giăng”, 8:32 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

وَقُلْ جَآءَ ٱلْحَقُّ وَزَهَقَ ٱلْبَـٰطِلُ ۚ إِنَّ ٱلْبَـٰطِلَ كَانَ زَهُوقًا

“Và hãy nói: Chân lý đã đến và điều giả dối đã tiêu tan. Quả thật, điều giả dối tất phải tiêu tan.”

— Kinh Qur'an, sura 17 “Al-Isra” (“Cuộc du hành ban đêm”), ayah 81 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Do Thái giáo

עַל שְׁלשָׁה דְבָרִים הָעוֹלָם עוֹמֵד, עַל הַדִּין וְעַל הָאֱמֶת וְעַל הַשָּׁלוֹם

“Thế giới đứng vững trên ba điều: trên công lý, trên chân lý và trên hòa bình.”

— Mishnah, “Pirkei Avot” (“Đạo lý của các Tổ phụ”), 1:18 Trích từ sáchMishnahMở ›

Đạo giáo

信言不美,美言不信

“Lời thật không đẹp; lời đẹp không thật.”

— “Dao De Jing” (“Đạo Đức Kinh”), chương 81 Trích từ sáchĐạo Đức KinhMở ›

Ba trí tuệ: cách nhận biết chân lý

Làm sao biết một giáo lý, một cuốn sách, một thực hành, một ý tưởng, một suy nghĩ, một lời nói hay một hành động là chân lý?

Có ba tiêu chí cho điều này.

Trong kinh điển, chúng được gọi là ba trí tuệ phân định: văn tuệ (trí tuệ do nghe), tư tuệ (trí tuệ do suy ngẫm) và tu tuệ (trí tuệ do thực hành). Nhiều truyền thống khác nhau nói về điều này.

Các nguồn nói gì về ba trí tuệ
Phật giáo

चिन्तामया पञ्ञा, सुतमया पञ्ञा, भावनामया पञ्ञा।

CINTĀMAYĀ PAÑÑĀ, SUTAMAYĀ PAÑÑĀ, BHĀVANĀMAYĀ PAÑÑĀ.

“Trí tuệ sinh từ suy ngẫm (tư tuệ); trí tuệ sinh từ nghe (văn tuệ); trí tuệ sinh từ thực hành, tu tập (tu tuệ).”

— Tam tạng Pali, “Dīgha-nikāya” (“Trường Bộ Kinh”), kinh 33: Saṅgīti Sutta — “Kinh Phúng Tụng”, 1.10.107 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Ấn Độ giáo

आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यो मैत्रेयि

ĀTMĀ VĀ ARE DRAṢṬAVYAḤ ŚROTAVYO MANTAVYO NIDIDHYĀSITAVYO MAITREYI

“Này Maitreyī, Ātman cần được thấy, được nghe, được suy ngẫm và được chiêm nghiệm.”

— “Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad” (“Bṛhadāraṇyaka Upanishad”), 2.4.5 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›

Nho giáo

誠者,天之道也;誠之者,人之道也。……博學之,審問之,慎思之,明辨之,篤行之。

“Thành là đạo của Trời; làm cho thành là đạo của người. … Hãy học rộng, hỏi kỹ, nghĩ cẩn thận, phân biệt rõ ràng, thực hành bền bỉ.”

— “Zhong Yong” (“Trung Dung”), chương 20 Trích từ sáchTrung DungMở ›

Phật giáo Tây Tạng

དམ་པ་བསྟེན་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་སྒྲུབས། །

DAM PA BSTEN LA THOS BSAM SGOM PA SGRUBS

“Hãy nương tựa [bậc thầy] thánh thiện và thành tựu văn, tư và tu (nghe, suy ngẫm và thiền định).”

— Longchenpa, “Man ngag rin po che'i mdzod” (“Kho tàng quý báu của những khẩu quyết”), cuối phần nói về sáu điều đáng bị chê cười (ya re cha) Trích từ sáchThe Seven TreasuriesMở ›

Phật giáo Tây Tạng

“Có ba loại trí tuệ siêu việt: trí tuệ đến từ việc lắng nghe Giáo pháp; trí tuệ đến từ sự suy ngẫm; và trí tuệ có được nhờ thiền định.”

— Patrul Rinpoche, “Kun bzang bla ma'i zhal lung” (“Lời vàng của Thầy tôi”), phần 2, chương 2, 2.6 — dịch từ bản tiếng Nga (người dịch I. Sauber, St. Petersburg: Nartang, 2007, tr. 307) Trích từ sáchThe Words of My Perfect TeacherMở ›

Phật giáo Tây Tạng

“Trí tuệ này đến khi những gì được hiểu bằng trí năng chuyển hóa, trong quá trình thiền định, thành tri thức trải nghiệm, và một sự chứng ngộ chân thật, không sai lầm về trạng thái tự nhiên khởi lên. Sự xác tín về điều đó dâng lên từ bên trong.”

— Patrul Rinpoche, “Kun bzang bla ma'i zhal lung” (“Lời vàng của Thầy tôi”), 2.6.3 — dịch từ bản tiếng Nga (người dịch I. Sauber, 2007, tr. 308) Trích từ sáchThe Words of My Perfect TeacherMở ›

Phật giáo

सब्बापि समापन्नस्स पञ्ञा भावनामया पञ्ञा।

SABBĀPI SAMĀPANNASSA PAÑÑĀ BHĀVANĀMAYĀ PAÑÑĀ.

“Tất cả trí tuệ của người đã nhập định đều là trí tuệ sinh từ thực hành (tu tuệ).”

— Tam tạng Pali, “Vibhaṅga” (“Bộ Phân Tích”), chương 16: Ñāṇavibhaṅga — “Phân tích về trí”, 252.1 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

1. Nghe: kinh điển gốc và người hiểu biết

Tìm trong kinh điển gốc. Hãy nghiên cứu những gì các bậc hiền triết thời xưa đã viết trong kinh điển gốc.

Hỏi người có năng lực. Hãy tìm một người hiểu vấn đề này từ chính kinh nghiệm cá nhân của họ. Nhưng điều quan trọng là: bạn phải thấy rằng kinh nghiệm của họ đã dẫn họ đến nơi mà bạn muốn kinh nghiệm của mình dẫn bạn đến.

Nếu bạn gặp một người thợ xây đang sống trong một ngôi nhà đổ nát một nửa, hãy hiểu rằng người đó không thể cho bạn lời khuyên tốt về việc xây nhà. Nếu bạn tìm một người dạy bạn cách hạnh phúc trong gia đình và sống sung túc, thì chính người đó phải có điều này: họ phải sống trong một gia đình, trong hạnh phúc và sung túc. Khi đó bạn biết rằng họ đã đến được nơi mà họ cũng có thể dẫn bạn đến.

Thước đo không phải là những gì một người nói, mà là lối sống mà người đó đang sống.

Các nguồn nói gì về việc nghe
Ấn Độ giáo

श्रोतव्यः पूर्वम् आचार्यत आगमतश् च; पश्चान् मन्तव्यस् तर्कतः; ततो निदिध्यासितव्यो निश्चयेन ध्यातव्यः

ŚROTAVYAḤ PŪRVAM ĀCĀRYATA ĀGAMATAŚ CA; PAŚCĀN MANTAVYAS TARKATAḤ; TATO NIDIDHYĀSITAVYO NIŚCAYENA DHYĀTAVYAḤ

“[Ātman] trước hết cần được nghe — từ bậc thầy và từ kinh điển; rồi được suy ngẫm — bằng lý luận; rồi được chiêm nghiệm — thiền quán với sự xác tín.”

— Śaṅkara, “Bṛhadāraṇyakopaniṣad-bhāṣya” (“Luận giải về Bṛhadāraṇyaka Upanishad”), 2.4.5 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›

Phật giáo Tây Tạng

“Trí tuệ này đến khi bạn lắng nghe giáo huấn Pháp do một bậc thầy tâm linh truyền dạy và hiểu được cả lời lẫn ý của Giáo pháp.”

— Patrul Rinpoche, “Kun bzang bla ma'i zhal lung” (“Lời vàng của Thầy tôi”), 2.6.1 — dịch từ bản tiếng Nga (người dịch I. Sauber, 2007, tr. 307) Trích từ sáchThe Words of My Perfect TeacherMở ›

Kinh Thánh

ἄρα ἡ πίστις ἐξ ἀκοῆς, ἡ δὲ ἀκοὴ διὰ ῥήματος Θεοῦ

“Như vậy, đức tin đến bởi sự người ta nghe, mà người ta nghe, là khi lời của Đức Chúa Trời được rao giảng.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư gửi tín hữu Rô-ma”, 10:17 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Phật giáo

सकलमेविदं, आनन्द, ब्रह्मचरियं, यदिदं—कल्याणमित्तता कल्याणसहायता कल्याणसम्पवङ्कता।

SAKALAMEVIDAṂ, ĀNANDA, BRAHMACARIYAṂ, YADIDAṂ—KALYĀṆAMITTATĀ KALYĀṆASAHĀYATĀ KALYĀṆASAMPAVAṄKATĀ.

“Này Ānanda, có thiện bạn, có thiện bằng hữu, có thiện đồng hành — đó là toàn bộ đời sống phạm hạnh (đời sống tâm linh).”

— Tam tạng Pali, “Saṃyutta-nikāya” (“Tương Ưng Bộ Kinh”), kinh 45.2: Upaḍḍha Sutta — “Một nửa”, 2.2 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Ấn Độ giáo

तद् विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया / उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस् तत्त्वदर्शिनः

TAD VIDDHI PRAṆIPĀTENA PARIPRAŚNENA SEVAYĀ / UPADEKṢYANTI TE JÑĀNAṂ JÑĀNINAS TATTVADARŚINAḤ

“Hãy biết điều ấy bằng sự cung kính, bằng sự tra hỏi và bằng sự phụng sự — các bậc trí giả thấy được chân lý sẽ dạy cho ngươi tri thức.”

— “Bhagavad-gītā” (“Chí Tôn Ca”), 4.34 Trích từ sáchBhagavad GitaMở ›

Hồi giáo

فَسْـَٔلُوٓا۟ أَهْلَ ٱلذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

“Hãy hỏi những người của Sự nhắc nhở (những người thông hiểu Kinh sách) nếu các ngươi không biết!”

— Kinh Qur'an, sura 16 “An-Nahl” (“Con ong”), ayah 43 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Do Thái giáo

עֲשֵׂה לְךָ רַב, וּקְנֵה לְךָ חָבֵר

“Hãy tìm cho mình một người thầy, và hãy có cho mình một người bạn” (lời của Joshua ben Perachiah).

— Mishnah, “Pirkei Avot” (“Đạo lý của các Tổ phụ”), 1:6 Trích từ sáchMishnahMở ›

Đạo giáo

上士聞道,勤而行之﹔中士聞道,若存若亡﹔下士聞道,大笑之。

“Kẻ sĩ bậc trên nghe Đạo thì siêng năng thực hành; kẻ sĩ bậc giữa nghe Đạo thì khi nhớ khi quên; kẻ sĩ bậc dưới nghe Đạo thì cười ầm lên.”

— “Dao De Jing” (“Đạo Đức Kinh”), chương 41 Trích từ sáchĐạo Đức KinhMở ›

2. Suy ngẫm: đối chiếu và kiểm chứng

Những gì bạn đã nghe cần được suy nghĩ thấu đáo. Hãy đối chiếu với các truyền thống khác: chân lý chỉ có một, nên nó sẽ giống nhau trong mọi truyền thống.

Hãy nghĩ về điều người hiểu biết đã nói: đó có phải là nơi bạn muốn đến không?

Các nguồn nói gì về sự suy ngẫm
Phật giáo Tây Tạng

“Trí tuệ này đến khi bạn không dừng lại ở việc lắng nghe và hiểu Giáo pháp do bậc thầy truyền dạy, mà sau đó còn suy xét nó và làm sáng tỏ sự hiểu biết của mình qua phân tích, suy ngẫm và đặt thêm câu hỏi…”

— Patrul Rinpoche, “Kun bzang bla ma'i zhal lung” (“Lời vàng của Thầy tôi”), 2.6.2 — dịch từ bản tiếng Nga (người dịch I. Sauber, 2007, tr. 308) Trích từ sáchThe Words of My Perfect TeacherMở ›

Phật giáo Tây Tạng

ངེས་སེམས་དད་པ་ཐོས་བསམ་དག་ལས་སྐྱེ། །

NGES SEMS DAD PA THOS BSAM DAG LAS SKYE

“Niềm tin là sự xác tín sinh ra từ nghe và suy ngẫm.”

— Longchenpa, “Yid bzhin rin po che'i mdzod” (“Kho tàng như ý quý báu”), chương 15 “Suy ngẫm về bản chất của niềm tin” (ấn bản OpenPecha PD4134E91) Trích từ sáchThe Seven TreasuriesMở ›

Nho giáo

學而不思則罔,思而不學則殆。

“Học mà không nghĩ thì mờ mịt; nghĩ mà không học thì nguy hiểm.”

— Khổng Tử, “Lunyu” (“Luận Ngữ”), 2.15 Trích từ sáchLuận ngữ của Khổng Tử (Lunyu)Mở ›

Phật giáo

अनभिनन्दित्वा अप्पटिक्कोसित्वा तानि पदब्यञ्जनानि साधुकं उग्गहेत्वा सुत्ते ओसारेतब्बानि, विनये सन्दस्सेतब्बानि।

ANABHINANDITVĀ APPAṬIKKOSITVĀ TĀNI PADABYAÑJANĀNI SĀDHUKAṂ UGGAHETVĀ SUTTE OSĀRETABBĀNI, VINAYE SANDASSETABBĀNI.

“Không tán thán, cũng không bác bỏ, hãy học kỹ những chữ và câu ấy, rồi đem đối chiếu với Kinh, đem so sánh với Luật.”

— Tam tạng Pali, “Dīgha-nikāya” (“Trường Bộ Kinh”), kinh 16: Mahāparinibbāna Sutta — “Kinh Đại Bát-niết-bàn”, 4.8.5 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

एथ तुम्हे, कालामा, मा अनुस्सवेन, मा परम्पराय, मा इतिकिराय, मा पिटकसम्पदानेन, मा तक्कहेतु, मा नयहेतु, मा आकारपरिवितक्केन, मा दिट्ठिनिज्झानक्खन्तिया, मा भब्बरूपताय, मा समणो नो गरूति।

ETHA TUMHE, KĀLĀMĀ, MĀ ANUSSAVENA, MĀ PARAMPARĀYA, MĀ ITIKIRĀYA, MĀ PIṬAKASAMPADĀNENA, MĀ TAKKAHETU, MĀ NAYAHETU, MĀ ĀKĀRAPARIVITAKKENA, MĀ DIṬṬHINIJJHĀNAKKHANTIYĀ, MĀ BHABBARŪPATĀYA, MĀ SAMAṆO NO GARŪTI.

“Này các Kālāma, chớ tin vì nghe truyền thuyết, chớ tin vì theo truyền thống, chớ tin vì nghe người ta nói, chớ tin vì được kinh điển truyền tụng, chớ tin vì lý luận, chớ tin vì suy diễn, chớ tin vì suy xét những dữ kiện, chớ tin vì chấp nhận một quan điểm sau khi cân nhắc, chớ tin vì [người nói] có vẻ có khả năng, chớ tin vì nghĩ rằng ‘vị Sa-môn này là bậc đạo sư của chúng ta’.”

— Tam tạng Pali, “Aṅguttara-nikāya” (“Tăng Chi Bộ Kinh”), kinh 3.65: Kesamutti Sutta — “Kinh Kālāma”, 4.1 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Nghĩa là, đừng chấp nhận điều gì chỉ bằng niềm tin — kể cả kinh điển và lời của bậc thầy — mà hãy tự mình kiểm chứng.

Phật giáo

“Các vị Bồ-tát đại sĩ ấy nương vào bốn chỗ y cứ. Bốn điều đó là gì? Các vị nương vào nghĩa chứ không nương vào lời; nương vào trí chứ không nương vào thức; nương vào liễu nghĩa chứ không nương vào bất liễu nghĩa; và nương vào pháp tánh chân thật chứ không nương vào con người. Đó là bốn chỗ y cứ mà các vị nương theo.”

— Kangyur, “Anavataptanāgarājaparipṛcchā” (“Những câu hỏi của Long vương Nāga Anavatapta”), Toh 156, 1.152 — dịch từ bản dịch tiếng Anh của 84000 Trích từ sáchThe Questions of the Nāga King AnavataptaMở ›

Kinh Thánh

πάντα [δὲ] δοκιμάζετε, τὸ καλὸν κατέχετε·

“Hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư thứ nhất gửi tín hữu Tê-sa-lô-ni-ca”, 5:21 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِۦ عِلْمٌ ۚ إِنَّ ٱلسَّمْعَ وَٱلْبَصَرَ وَٱلْفُؤَادَ كُلُّ أُو۟لَـٰٓئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْـُٔولًا

“Và chớ theo điều mà ngươi không có hiểu biết. Quả thật, thính giác, thị giác và con tim — mỗi thứ ấy đều sẽ bị tra hỏi.”

— Kinh Qur'an, sura 17 “Al-Isra” (“Cuộc du hành ban đêm”), ayah 36 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Kinh Thánh

οἵτινες ἐδέξαντο τὸν λόγον μετὰ πάσης προθυμίας, τὸ καθ᾽ ἡμέραν ἀνακρίνοντες τὰς γραφὰς εἰ ἔχοι ταῦτα οὕτως.

“Họ đã lấy lòng sốt sắng chịu lấy đạo, ngày nào cũng tra xem Kinh Thánh, để xét lời giảng có thật chăng.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Công Vụ Các Sứ Đồ”, 17:11 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

Ἀγαπητοί, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν

“Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Đức Chúa Trời chăng.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư thứ nhất của Giăng”, 4:1 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

פֶּ֭תִי יַאֲמִ֣ין לְכָל־דָּבָ֑ר וְ֝עָר֗וּם יָבִ֥ין לַאֲשֻׁרֽוֹ׃

“Kẻ ngu dốt tin hết mọi lời; nhưng người khôn khéo xem xét các bước mình.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, “Châm Ngôn”, 14:15 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

قُلْ هَاتُوا۟ بُرْهَـٰنَكُمْ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ

“Hãy nói: Hãy đưa ra bằng chứng của các ngươi nếu các ngươi nói thật.”

— Kinh Qur'an, sura 2 “Al-Baqarah” (“Con bò cái”), ayah 111 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Hồi giáo

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن جَآءَكُمْ فَاسِقٌۢ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوٓا۟

“Hỡi những người có đức tin! Nếu một kẻ bất chính mang tin tức đến cho các ngươi, hãy kiểm chứng cho rõ.”

— Kinh Qur'an, sura 49 “Al-Hujurat” (“Những căn phòng”), ayah 6 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Hồi giáo

وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا ۚ إِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغْنِى مِنَ ٱلْحَقِّ شَيْـًٔا

“Phần lớn bọn họ chỉ đi theo phỏng đoán. Quả thật, phỏng đoán chẳng thể thay thế chân lý chút nào.”

— Kinh Qur'an, sura 10 “Yunus” (“Giô-na”), ayah 36 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Hồi giáo

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلْقُرْءَانَ ۚ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ ٱللَّهِ لَوَجَدُوا۟ فِيهِ ٱخْتِلَـٰفًا كَثِيرًا

“Há họ không suy ngẫm về Kinh Qur'an hay sao? Nếu nó đến từ ai khác ngoài Allah, chắc chắn họ đã tìm thấy trong đó nhiều điều mâu thuẫn.”

— Kinh Qur'an, sura 4 “An-Nisa” (“Phụ nữ”), ayah 82 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

3. Thực hành: kiểm chứng bằng chính kinh nghiệm của bạn

Kiểm chứng bằng chính kinh nghiệm của bạn. Bạn làm thực hành ở chế độ thử nghiệm, như một cuộc thí nghiệm, và quan sát: có điều gì tích cực xảy ra không, có sự tiến triển hướng đến mục tiêu của bạn không?

Một số thực hành cần nhiều thời gian mới có kết quả đầu tiên, nhưng có những thực hành hiệu quả ngay lập tức — chẳng hạn, thực hành chân lý mà tôi sẽ giải thích dưới đây.

Các nguồn nói gì về thực hành
Phật giáo

यदा तुम्हे, कालामा, अत्तनाव जानेय्याथ ... अथ तुम्हे, कालामा, उपसम्पज्ज विहरेय्याथ।

YADĀ TUMHE, KĀLĀMĀ, ATTANĀVA JĀNEYYĀTHA ... ATHA TUMHE, KĀLĀMĀ, UPASAMPAJJA VIHAREYYĀTHA.

“Khi nào các ông tự mình biết rõ: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này không có tội, các pháp này được người trí tán thán, các pháp này nếu được thực hiện và chấp nhận đưa đến lợi ích và hạnh phúc’ — thì này các Kālāma, các ông hãy chứng đạt và an trú.”

— Tam tạng Pali, “Aṅguttara-nikāya” (“Tăng Chi Bộ Kinh”), kinh 3.65: Kesamutti Sutta — “Kinh Kālāma”, 26.2–26.3 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Kinh Thánh

Γίνεσθε δὲ ποιηταὶ λόγου καὶ μὴ μόνον ἀκροαταί, παραλογιζόμενοι ἑαυτούς.

“Hãy làm theo lời, chớ lấy nghe làm đủ mà lừa dối mình.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư của Gia-cơ”, 1:22 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

ٱلَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ ٱلْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُۥٓ ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَىٰهُمُ ٱللَّهُ ۖ وَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمْ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَـٰبِ

“Những ai lắng nghe lời nói rồi làm theo điều tốt nhất trong đó — đó là những người được Allah hướng dẫn, và đó là những người có trí tuệ.”

— Kinh Qur'an, sura 39 “Az-Zumar” (“Các đoàn người”), ayah 18 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Kinh Thánh

ἐάν τις θέλῃ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιεῖν, γνώσεται περὶ τῆς διδαχῆς, πότερον ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἢ ἐγὼ ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ λαλῶ.

“Nếu ai khứng làm theo ý muốn của Ngài, thì sẽ biết đạo lý ta là bởi Đức Chúa Trời, hay là ta nói theo ý ta.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Phúc Âm Giăng”, 7:17 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

ἄραγε ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς.

“Ấy vậy, các ngươi nhờ những trái nó mà nhận biết được.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Phúc Âm Ma-thi-ơ”, 7:20 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Do Thái giáo

וְלֹא הַמִּדְרָשׁ הוּא הָעִקָּר, אֶלָּא הַמַּעֲשֶׂה

“Không phải việc học là điều chính, mà là việc làm” (lời của Simeon, con của Rabban Gamaliel).

— Mishnah, “Pirkei Avot” (“Đạo lý của các Tổ phụ”), 1:17 Trích từ sáchMishnahMở ›

Kinh Thánh

Πᾶς οὖν ὅστις ἀκούει μου τοὺς λόγους τούτους καὶ ποιεῖ αὐτούς, ὁμοιώσω αὐτὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ, ὅστις ᾠκοδόμησε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐπὶ τὴν πέτραν·

“Vậy, kẻ nào nghe và làm theo lời ta phán đây, thì giống như một người khôn ngoan cất nhà mình trên hòn đá.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Phúc Âm Ma-thi-ơ”, 7:24 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

وَٱلَّذِينَ جَـٰهَدُوا۟ فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا

“Và những ai nỗ lực vì Chúng Ta, chắc chắn Chúng Ta sẽ dẫn họ theo những con đường của Chúng Ta.”

— Kinh Qur'an, sura 29 “Al-Ankabut” (“Con nhện”), ayah 69 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Cách thực hành pháp môn này

Áp dụng những tiêu chí này vào cuộc sống chính là thực hành chân lý.

Bạn thực hiện và quan sát: bạn có hạnh phúc hơn không, cuộc sống của bạn có dễ chịu hơn không, ngày của bạn có tốt đẹp hơn không?

Bạn cần học cách áp dụng ba tiêu chí.

Khi bạn xem xét một điều gì đó và cả ba tiêu chí đều nói “có” với nó — bạn đã nghe từ những người khôn ngoan và đọc trong kinh điển gốc rằng nó là như vậy; bạn đã tự mình suy ngẫm và đối chiếu; bạn đã tự kiểm chứng trong thực hành của mình rằng nó là như vậy — khi ba lần “có” ấy hội tụ, đó chính là chân lý.

Làm gì với chân lý? Thứ nhất, bạn phải lấy nó làm kim chỉ nam trong cuộc sống: khi lựa chọn và khi đưa ra các quyết định về cuộc đời mình.

Thứ hai, bạn phải áp dụng nguyên tắc chân lý vào ba cửa của con người mình: ý, khẩu và thân.

Nghĩa là, bạn phải nghĩ những ý nghĩ chân thật, nói những lời chân thật và làm những việc chân thật.

Ý nghĩ

Khi bạn nghĩ một điều gì đó, hãy tự hỏi: điều tôi đang nghĩ có thật không? Nếu không, hãy cố gắng tìm ra sự thật và thay đổi ý nghĩ của mình.

Ví dụ, bạn gửi tin nhắn cho ai đó, và họ không trả lời. Bạn bắt đầu nghĩ: “Họ phớt lờ mình. Mình chẳng quan trọng gì với họ.” Từ những ý nghĩ này, sự tổn thương và cơn giận nảy sinh.

Hãy tự hỏi: có thật là họ đang phớt lờ mình không? Bạn bắt đầu suy ngẫm và nhận ra: bạn không biết vì sao họ chưa trả lời.

Sự thật là họ chưa trả lời. Chỉ vậy thôi. Đó đơn giản là một sự kiện, và trong đó không có cảm xúc nào cả.

Cảm xúc xuất hiện khi chính bạn gán nó cho sự kiện: bạn bắt đầu tưởng tượng rằng mình bị phớt lờ, rằng mình không quan trọng, v.v. Bạn thêm vào sự kiện những gì không có trong đó, và từ đó cảm xúc nảy sinh.

Nhưng sự thật chỉ đơn giản là sự kiện. Bạn nhìn thấy nó và chấp nhận nó như nó là, bởi vì đó là sự thật.

Và rồi bạn tự nhủ: “Mình đã nhầm, mình đã nghĩ một điều không thật. Sự thật là họ chỉ đơn giản là chưa trả lời. Từ nay mình sẽ cố gắng nghĩ theo sự thật nhiều hơn.”

Các nguồn nói gì về ý nghĩ và cơn giận
Phật giáo

अक्कोच्छि मं अवधि मं, अजिनि मं अहासि मे; ये च तं उपनय्हन्ति, वेरं तेसं न सम्मति.

AKKOCCHI MAṂ AVADHI MAṂ, AJINI MAṂ AHĀSI ME; YE CA TAṂ UPANAYHANTI, VERAṂ TESAṂ NA SAMMATI.

“‘Nó mắng tôi, đánh tôi, thắng tôi, cướp của tôi’ — ai ôm ấp những ý nghĩ ấy, hận thù không nguôi được.”

— Tam tạng Pali, “Dhammapada” (“Kinh Pháp Cú”), câu kệ 3 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Phật giáo

यञ्ञदेव, भिक्खवे, भिक्खु बहुलमनुवितक्केति अनुविचारेति, तथा तथा नति होति चेतसो.

YAÑÑADEVA, BHIKKHAVE, BHIKKHU BAHULAMANUVITAKKETI ANUVICĀRETI, TATHĀ TATHĀ NATI HOTI CETASO.

“Này các Tỳ-kheo, vị Tỳ-kheo thường xuyên tầm cầu, suy tư điều gì, thì tâm của vị ấy hướng về điều ấy.”

— Tam tạng Pali, “Majjhima-nikāya” (“Trung Bộ Kinh”), kinh 19: Dvedhāvitakka Sutta — “Kinh Song Tầm (Hai loại tư duy)”, 6.1 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

पटिघनिमित्तं, भिक्खवे, अयोनिसो मनसि करोतो अनुप्पन्नो चेव ब्यापादो उप्पज्जति उप्पन्नो च ब्यापादो भिय्योभावाय वेपुल्लाय संवत्तति.

PAṬIGHANIMITTAṂ, BHIKKHAVE, AYONISO MANASI KAROTO ANUPPANNO CEVA BYĀPĀDO UPPAJJATI UPPANNO CA BYĀPĀDO BHIYYOBHĀVĀYA VEPULLĀYA SAṂVATTATI.

“Này các Tỳ-kheo, khi tác ý không như lý vào tướng chướng ngại, sân hận chưa sinh sẽ sinh khởi, và sân hận đã sinh sẽ tăng trưởng, lớn mạnh.”

— Tam tạng Pali, “Aṅguttara-nikāya” (“Tăng Chi Bộ Kinh”), Chương Một Pháp, 1.12 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Ấn Độ giáo

ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस् तेषूपजायते / सङ्गात् संजायते कामः कामात् क्रोधो ऽभिजायते क्रोधाद् भवति संमोहः संमोहात् स्मृतिविभ्रमः / स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति

DHYĀYATO VIṢAYĀN PUṂSAḤ SAṄGAS TEṢŪPAJĀYATE / SAṄGĀT SAṂJĀYATE KĀMAḤ KĀMĀT KRODHO 'BHIJĀYATE KRODHĀD BHAVATI SAṂMOHAḤ SAṂMOHĀT SMṚTIVIBHRAMAḤ / SMṚTIBHRAṂŚĀD BUDDHINĀŚO BUDDHINĀŚĀT PRAṆAŚYATI

“Khi người ta nghĩ tưởng đến các đối tượng giác quan, sự dính mắc vào chúng nảy sinh; từ dính mắc sinh ra dục vọng, từ dục vọng sinh ra sân hận. Từ sân hận sinh si mê, từ si mê sinh rối loạn trí nhớ; mất trí nhớ thì trí hiểu biết bị hủy diệt, và khi trí hiểu biết bị hủy diệt thì người ấy diệt vong.”

— “Bhagavad-gītā” (“Chí Tôn Ca”), 2.62–63 Trích từ sáchBhagavad GitaMở ›

Kinh Thánh

Πόθεν πόλεμοι καὶ πόθεν μάχαι ἐν ὑμῖν; οὐκ ἐντεῦθεν, ἐκ τῶν ἡδονῶν ὑμῶν τῶν στρατευομένων ἐν τοῖς μέλεσιν ὑμῶν;

“Những điều chiến đấu tranh cạnh trong anh em bởi đâu mà đến? Há chẳng phải từ tình dục anh em vẫn hay tranh chiến trong quan thể mình sao?”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư của Gia-cơ”, 4:1 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيْطَـٰنِ نَزْغٌ فَٱسْتَعِذْ بِٱللَّهِ ۚ إِنَّهُۥ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ۝ إِنَّ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ إِذَا مَسَّهُمْ طَـٰٓئِفٌ مِّنَ ٱلشَّيْطَـٰنِ تَذَكَّرُوا۟ فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ

“Và nếu có sự xúi giục nào từ Shaytan làm ngươi động lòng, hãy cầu xin Allah che chở. Quả thật, Ngài là Đấng Hằng Nghe, Đấng Toàn Tri. Quả thật, những người kính sợ, khi một ám ảnh từ Shaytan chạm đến họ, họ liền nhớ (đến sự chỉ dẫn của Allah) — và kìa, họ sáng mắt ra!”

— Kinh Qur'an, sura 7 “Al-A‘raf” (“Những nơi cao”), các ayah 200–201 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Thế giới cổ đại

Μέμνησο ὅτι οὐχ ὁ λοιδορῶν ἢ ὁ τύπτων ὑβρίζει, ἀλλὰ τὸ δόγμα τὸ περὶ τούτων ὡς ὑβριζόντων. ὅταν οὖν ἐρεθίσῃ σέ τις, ἴσθι ὅτι ἡ σή σε ὑπόληψις ἠρέθισε.

“Hãy nhớ rằng không phải kẻ mắng nhiếc hay đánh đập ngươi làm nhục ngươi, mà là ý kiến của ngươi cho rằng những điều ấy là sỉ nhục. Vậy khi ai đó chọc giận ngươi, hãy biết rằng chính ý kiến của ngươi đã chọc giận ngươi.”

— Epictetus, “Enchiridion” (“Cẩm nang”), 20 Trích từ sáchCác tác phẩm ngắn của EpictetusMở ›

Chúng ta hãy làm thực hành này ngay bây giờ.

Hãy nhớ lại một khoảnh khắc trong đời khi bạn cảm thấy giận dữ, và thử xem xét nó từ góc độ của chân lý.

Những ý nghĩ nào đã dẫn đến cơn giận đó? Những ý nghĩ ấy có thật không? Hãy thử xem xét chúng và tìm ra sự thật.

Sau thực hành này, hãy lắng nghe trái tim mình. Bạn cảm thấy thế nào?

Bạn thấy lòng mình nhẹ nhõm và dễ chịu hơn nhiều, ngày trở nên tốt đẹp hơn, và có lẽ trên gương mặt bạn còn nở một nụ cười.

Điều này có nghĩa là bạn vừa thực hiện một hành động đúng đắn — bạn đã nghĩ một ý nghĩ đúng đắn. Đây là mục đích của thực hành: làm cho cuộc sống của bạn tốt đẹp hơn.

Hãy đặt câu hỏi với những niềm tin của bạn, với thế giới quan của bạn, xem xét chúng từ góc độ của chân lý.

Khi bạn thanh lọc và cải thiện thế giới quan của mình, bạn sẽ ngày càng có nhiều sức mạnh hơn, vì chân lý là sức mạnh.

Các nguồn nói gì về sức mạnh của chân lý
Ấn Độ giáo

सत्यप्रतिष्ठायां क्रियाफलाश्रयत्वम्

SATYAPRATIṢṬHĀYĀṂ KRIYĀPHALĀŚRAYATVAM

“Khi [hành giả yoga] an trú vững vàng trong chân thật, các hành động và quả của chúng tùy thuộc vào lời nói của người ấy.”

— Patañjali, “Yoga-sūtra” (“Yoga Sutra”), 2.36 Trích từ sáchYoga Sutra của PatañjaliMở ›

Phật giáo

एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु

ETENA SACCENA SUVATTHI HOTU

“Do sự thật này, nguyện cho an lành!”

— Tam tạng Pali, “Sutta-nipāta” (“Kinh Tập”), 2.1: Ratana Sutta — “Kinh Châu Báu”, 3.5 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Kinh Thánh

καὶ ἡ ἀλήθεια μεγάλη καὶ ἰσχυροτέρα παρὰ πάντα.

“Chân lý thật vĩ đại, và mạnh hơn mọi sự.”

— Kinh Thánh, Ngụy kinh, “1 Esdras”, 4:35 (lời của Xô-rô-ba-bên), theo bản Bảy Mươi — dịch từ tiếng Hy Lạp Trích từ sáchBản Bảy Mươi kèm Ngụy kinhMở ›

Hồi giáo

بَلْ نَقْذِفُ بِٱلْحَقِّ عَلَى ٱلْبَـٰطِلِ فَيَدْمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌ

“Không, Chúng Ta ném chân lý vào điều giả dối, và nó đập vỡ đầu điều giả dối — và kìa, điều giả dối tiêu tan.”

— Kinh Qur'an, sura 21 “Al-Anbiya” (“Các vị nabi”), ayah 18 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Nho giáo

唯天下至誠,為能盡其性;能盡其性,則能盡人之性;能盡人之性,則能盡物之性;能盡物之性,則可以贊天地之化育。

“Chỉ có bậc chí thành trong thiên hạ mới có thể phát huy trọn vẹn bản tính của mình; phát huy trọn vẹn bản tính của mình thì có thể phát huy trọn vẹn bản tính của người; phát huy trọn vẹn bản tính của người thì có thể phát huy trọn vẹn bản tính của vật; phát huy trọn vẹn bản tính của vật thì có thể giúp vào công cuộc hóa dục của Trời Đất.”

— “Zhong Yong” (“Trung Dung”), chương 22 Trích từ sáchTrung DungMở ›

Kinh Thánh

οὐ γὰρ δυνάμεθά τι κατὰ τῆς ἀληθείας, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας.

“Vì chúng tôi chẳng có thể nghịch cùng lẽ thật, nhưng chỉ có thể làm theo lẽ thật.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư thứ hai gửi tín hữu Cô-rinh-tô”, 13:8 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Ý niệm về chân lý này gắn liền với một thực hành căn bản — làm việc với những cảm xúc tiêu cực của bạn và nguyên nhân của chúng.

Lời nói

Lời nói cũng vậy. Khi bạn nói điều gì đó — nhất là từ vị trí có uy tín hoặc khi bạn đang dạy ai đó — hãy luôn tự hỏi: điều tôi đang nói có thật không?

Trong những gì bạn dạy người khác, trong những gì bạn truyền lại và kể cho người khác, bạn phải tin chắc rằng đó là sự thật. Hãy sử dụng ba tiêu chí.

Các nguồn nói gì về lời nói chân thật
Phật giáo

एवमेव खो, राहुल, यस्स कस्सचि सम्पजानमुसावादे नत्थि लज्जा, नाहं तस्स किञ्चि पापं अकरणीयन्ति वदामि.

EVAMEVA KHO, RĀHULA, YASSA KASSACI SAMPAJĀNAMUSĀVĀDE NATTHI LAJJĀ, NĀHAṂ TASSA KIÑCI PĀPAṂ AKARAṆĪYANTI VADĀMI.

“Cũng vậy, này Rāhula, với bất cứ ai không biết hổ thẹn khi cố ý nói dối, Ta nói rằng không có điều ác nào mà người ấy không làm.”

— Tam tạng Pali, “Majjhima-nikāya” (“Trung Bộ Kinh”), kinh 61: Ambalaṭṭhikārāhulovāda Sutta — “Kinh Giáo giới La-hầu-la ở rừng Ambala”, 7.9 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

यञ्च खो तथागतो वाचं जानाति भूतं तच्छं अत्थसंहितं सा च परेसं अप्पिया अमनापा, तत्र कालञ्ञू तथागतो होति तस्सा वाचाय वेय्याकरणाय.

YAÑCA KHO TATHĀGATO VĀCAṂ JĀNĀTI BHŪTAṂ TACCHAṂ ATTHASAṂHITAṂ SĀ CA PARESAṂ APPIYĀ AMANĀPĀ, TATRA KĀLAÑÑŪ TATHĀGATO HOTI TASSĀ VĀCĀYA VEYYĀKARAṆĀYA.

“Và lời nói nào Như Lai biết là như thật, là chân chánh, có lợi ích, nhưng không được người khác ưa thích, không làm họ vừa ý — đối với lời nói ấy, Như Lai biết đúng thời để nói ra.”

— Tam tạng Pali, “Majjhima-nikāya” (“Trung Bộ Kinh”), kinh 58: Abhayarājakumāra Sutta — “Kinh Vương tử Vô Úy”, 8.3 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Kinh Thánh

Διὸ ἀποθέμενοι τὸ ψεῦδος λαλεῖτε ἀλήθειαν ἕκαστος μετὰ τοῦ πλησίον αὐτοῦ· ὅτι ἐσμὲν ἀλλήλων μέλη.

“Như vậy, mỗi người trong anh em phải từ bỏ sự nói dối, hãy nói thật với kẻ lân cận mình, vì chúng ta làm chi thể cho nhau.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư gửi tín hữu Ê-phê-sô”, 4:25 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

وَلَا تَلْبِسُوا۟ ٱلْحَقَّ بِٱلْبَـٰطِلِ وَتَكْتُمُوا۟ ٱلْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ

“Chớ trộn lẫn chân lý với điều giả dối, và chớ che giấu chân lý trong khi các ngươi biết rõ.”

— Kinh Qur'an, sura 2 “Al-Baqarah” (“Con bò cái”), ayah 42 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Hành động

Hành động của bạn cũng vậy.

Chân lý đối với hành động là câu hỏi: tôi có đang hành động đúng đắn không? Tôi có lấy chân lý làm kim chỉ nam trong hành động và trong các quyết định cuộc đời mình không?

Các nguồn nói gì về ba cửa: ý nghĩ, lời nói và hành động
Phật giáo

किमत्थियो आदासोति? पच्चवेक्खणत्थो, भन्तेति. एवमेव खो, राहुल, पच्चवेक्खित्वा पच्चवेक्खित्वा कायेन कम्मं कत्तब्बं, पच्चवेक्खित्वा पच्चवेक्खित्वा वाचाय कम्मं कत्तब्बं, पच्चवेक्खित्वा पच्चवेक्खित्वा मनसा कम्मं कत्तब्बं.

KIMATTHIYO ĀDĀSOTI? PACCAVEKKHAṆATTHO, BHANTETI. EVAMEVA KHO, RĀHULA, PACCAVEKKHITVĀ PACCAVEKKHITVĀ KĀYENA KAMMAṂ KATTABBAṂ, PACCAVEKKHITVĀ PACCAVEKKHITVĀ VĀCĀYA KAMMAṂ KATTABBAṂ, PACCAVEKKHITVĀ PACCAVEKKHITVĀ MANASĀ KAMMAṂ KATTABBAṂ.

“‘Cái gương dùng để làm gì?’ — ‘Để soi mình, bạch Thế Tôn.’ — ‘Cũng vậy, này Rāhula, sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy làm việc bằng thân; sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy làm việc bằng lời; sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy làm việc bằng ý.’”

— Tam tạng Pali, “Majjhima-nikāya” (“Trung Bộ Kinh”), kinh 61: Ambalaṭṭhikārāhulovāda Sutta — “Kinh Giáo giới La-hầu-la ở rừng Ambala”, 8.2–8.4 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

तस्मातिह, राहुल, पच्चवेक्खित्वा पच्चवेक्खित्वा कायकम्मं परिसोधेस्सामि, पच्चवेक्खित्वा पच्चवेक्खित्वा वचीकम्मं परिसोधेस्सामि, पच्चवेक्खित्वा पच्चवेक्खित्वा मनोकम्मं परिसोधेस्सामीति — एवञ्हि ते, राहुल, सिक्खितब्बन्ति.

TASMĀTIHA, RĀHULA, PACCAVEKKHITVĀ PACCAVEKKHITVĀ KĀYAKAMMAṂ PARISODHESSĀMI, PACCAVEKKHITVĀ PACCAVEKKHITVĀ VACĪKAMMAṂ PARISODHESSĀMI, PACCAVEKKHITVĀ PACCAVEKKHITVĀ MANOKAMMAṂ PARISODHESSĀMĪTI — EVAÑHI TE, RĀHULA, SIKKHITABBANTI.

“Vậy nên, này Rāhula, con hãy tự tu tập như sau: ‘Sau khi phản tỉnh nhiều lần, tôi sẽ thanh lọc thân nghiệp; sau khi phản tỉnh nhiều lần, tôi sẽ thanh lọc khẩu nghiệp; sau khi phản tỉnh nhiều lần, tôi sẽ thanh lọc ý nghiệp.’”

— Tam tạng Pali, “Majjhima-nikāya” (“Trung Bộ Kinh”), kinh 61: Ambalaṭṭhikārāhulovāda Sutta — “Kinh Giáo giới La-hầu-la ở rừng Ambala”, 18.4–18.5 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

वाचानुरक्खी मनसा सुसंवुतो, कायेन च नाकुसलं कयिरा; एते तयो कम्मपथे विसोधये, आराधये मग्गमिसिप्पवेदितं.

VĀCĀNURAKKHĪ MANASĀ SUSAṂVUTO, KĀYENA CA NĀKUSALAṂ KAYIRĀ; ETE TAYO KAMMAPATHE VISODHAYE, ĀRĀDHAYE MAGGAMISIPPAVEDITAṂ.

“Phòng hộ lời nói, khéo chế ngự tâm, không để thân làm điều bất thiện — hãy thanh tịnh ba nghiệp đạo này, sẽ đạt đạo lộ do bậc Thánh chỉ dạy.”

— Tam tạng Pali, “Dhammapada” (“Kinh Pháp Cú”), câu kệ 281 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Ấn Độ giáo

देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचम् आर्जवम् / ब्रह्मचर्यम् अहिंसा च शारीरं तप उच्यते अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् / स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनम् आत्मविनिग्रहः / भावसंशुद्धिर् इत्य् एतत् तपो मानसम् उच्यते

DEVADVIJAGURUPRĀJÑAPŪJANAṂ ŚAUCAM ĀRJAVAM / BRAHMACARYAM AHIṂSĀ CA ŚĀRĪRAṂ TAPA UCYATE ANUDVEGAKARAṂ VĀKYAṂ SATYAṂ PRIYAHITAṂ CA YAT / SVĀDHYĀYĀBHYASANAṂ CAIVA VĀṄMAYAṂ TAPA UCYATE MANAḤPRASĀDAḤ SAUMYATVAṂ MAUNAM ĀTMAVINIGRAHAḤ / BHĀVASAṂŚUDDHIR ITY ETAT TAPO MĀNASAM UCYATE

“Thờ kính chư thần, người tái sinh hai lần, bậc thầy và bậc trí, sự thanh khiết, ngay thẳng, phạm hạnh và bất bạo động được gọi là khổ hạnh của thân. Lời nói không gây xao động, chân thật, dễ nghe và có lợi ích, cùng việc học tụng kinh điển, được gọi là khổ hạnh của lời. Tâm thanh thản, hiền hòa, im lặng, tự chế và ý niệm trong sạch — đó gọi là khổ hạnh của tâm.”

— “Bhagavad-gītā” (“Chí Tôn Ca”), 17.14–16 Trích từ sáchBhagavad GitaMở ›

Hỏa giáo

frastuyê humatôibyascâ hûxtôibyascâ hvarshtôibyascâ

“Tôi ca ngợi những ý nghĩ tốt, những lời nói tốt và những việc làm tốt.”

— Avesta, “Yasna” (“Yasna”), 11.17 (văn bản tiếng Avesta phiên âm bằng chữ Latin, ấn bản của Geldner trên avesta.org) Trích từ sáchThe AvestaMở ›

Hồi giáo

مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَرًا فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ، وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمَانِ

“Ai trong các ngươi thấy một điều sai trái, hãy thay đổi nó bằng bàn tay mình; nếu không thể, thì bằng lưỡi mình; nếu không thể, thì bằng trái tim mình — và đó là [mức độ] yếu nhất của đức tin.”

— Lời của Nhà tiên tri Muhammad (do Abu Sa'id al-Khudri thuật lại): an-Nawawi, “al-Arbaʿūn an-Nawawiyya” (“Bốn mươi Hadith”), hadith 34 (từ tuyển tập của Muslim) Trích từ sáchBốn mươi Hadith của an-NawawiMở ›

Kinh Thánh

Τεκνία μου, μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ μηδὲ τῇ γλώσσῃ, ἀλλ᾽ ἐν ἔργῳ καὶ ἀληθείᾳ. καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείας ἐσμέν

“Hỡi con cái bé mọn, chớ yêu mến bằng lời nói và lưỡi, nhưng bằng việc làm và lẽ thật. Bởi đó, chúng ta biết mình là thuộc về lẽ thật.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư thứ nhất của Giăng”, 3:18–19 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

ἐκ γὰρ τῆς καρδίας ἐξέρχονται διαλογισμοὶ πονηροί, φόνοι, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι.

“Vì từ nơi lòng mà ra những ác tưởng, những tội giết người, tà dâm, dâm dục, trộm cướp, làm chứng dối, và lộng ngôn.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Phúc Âm Ma-thi-ơ”, 15:19 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Phật giáo

कालेन च भासिता होति, सच्चा च भासिता होति, सण्हा च भासिता होति, अत्थसंहिता च भासिता होति, मेत्तचित्तेन च भासिता होति।

KĀLENA CA BHĀSITĀ HOTI, SACCĀ CA BHĀSITĀ HOTI, SAṆHĀ CA BHĀSITĀ HOTI, ATTHASAṂHITĀ CA BHĀSITĀ HOTI, METTACITTENA CA BHĀSITĀ HOTI.

“[Lời khéo nói là lời] được nói đúng thời, chân thật, nhu hòa, có lợi ích và được nói với tâm từ.”

— Tam tạng Pali, “Aṅguttara-nikāya” (“Tăng Chi Bộ Kinh”), kinh 5.198: Vācā Sutta — “Lời nói”, 1.3 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Kinh Thánh

ἀληθεύοντες δὲ ἐν ἀγάπῃ αὐξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλή, Χριστός

“Nhưng muốn làm theo lẽ thật trong tình yêu thương, để cho chúng ta trong mọi việc đều được thêm lên trong Đấng làm đầu, tức là Đấng Christ.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, “Thư gửi tín hữu Ê-phê-sô”, 4:15 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Bài tập về nhà

Bài tập của bạn là hiểu cách áp dụng ba tiêu chí để phân định chân lý.

Và quan trọng nhất — hãy áp dụng chúng vào các thực hành của hội dòng chúng ta, để bạn chắc chắn rằng mình đang đi đúng đường. Trong mỗi thực hành và bài viết, bất cứ khi nào có thể, chúng tôi đều đưa ra trích dẫn từ các nguồn. Hãy áp dụng các tiêu chí của chân lý vào những trích dẫn ấy để chắc chắn rằng bạn không bị lừa dối.

Hãy áp dụng chúng trong cuộc sống của bạn theo cùng một cách. Hãy phân tích những việc làm và những quyết định quan trọng của bạn trong vài năm qua và cố gắng hiểu: bạn đã đưa ra một quyết định chân thật hay chưa?

Thực hành này đặc biệt quan trọng đối với những quyết định trong cuộc đời định hình số phận của bạn.

Nếu bạn cần giúp đỡ trong việc thực hành, hoặc cần một nghiên cứu trong các nguồn về một vấn đề cuộc sống mà bạn sắp đưa ra quyết định, bạn có thể liên hệ với tôi trên Patreon. Tôi sẽ thực hiện cho bạn một nghiên cứu dựa trên các nguồn cổ xưa, dành riêng cho câu hỏi của bạn, để bạn có thể đưa ra một quyết định đúng với chân lý.

Khi nào chuyển sang thực hành tiếp theo?

Như chúng ta đã mô tả trong bài “Cách tiến bước trên con đường”, một thực hành có thể được xem là đã hoàn thành khi nó thực sự kết nối với bạn và trở thành một phần của bạn. Điều này có nghĩa là bạn không chỉ hiểu nó, mà còn cảm nhận được nó bằng trải nghiệm trực tiếp của chính mình. Hãy làm thực hành cho đến khi bạn cảm nhận được điều này. Hãy tìm cách tiếp cận sáng tạo của riêng bạn với thực hành.

Thực hành đã hoàn thành khi bạn đã học được cách áp dụng ba tiêu chí và phân định chân lý.

Ví dụ, bạn đọc một thực hành trên trang web của chúng tôi, áp dụng ba tiêu chí và hiểu rằng nó là chân thật. Điều này có thể diễn ra như thế nào?

Bạn đã tự mình kiểm chứng thực hành ấy. Có thể bạn đã hỏi một người hiểu biết — một nhà sư, một linh mục, một giáo sĩ Hồi giáo hay một giáo sĩ Do Thái. Bạn đã tìm trong sách của mình, tìm thấy những trích dẫn này và chắc chắn rằng chúng chính xác. Bạn đã tự mình suy nghĩ và đi đến kết luận: đúng vậy, điều này giống với sự thật. Và cuối cùng, bạn đã làm thực hành này và thấy rằng nhờ nó bạn cảm thấy nhẹ nhõm và tươi sáng hơn, còn cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn. Hoặc bạn đã áp dụng chính nguyên tắc này cho một quyết định nào đó trong cuộc đời mình và thấy rằng mình đã chọn đúng.

Xin chúc mừng: bạn đã học được cách phân định chân lý và đã đưa ra một lựa chọn chân thật. Như vậy, bạn có thể mạnh dạn đi theo thực hành này, vì biết rằng nó sẽ dẫn bạn đến sự tiến hóa tâm linh.

Hãy áp dụng thực hành này mỗi khi bạn nghi ngờ. Và khi đó, bạn có thể chuyển sang thực hành tiếp theo.

Hỗ trợ thực hành

Cần giúp với việc thực hành?

Trên Patreon bạn nhận được:

Tham gia trên Patreon