Ars Vajraearsvajrae.com

Vô thường và cái chết

Vòng ngoàiThực hành quán chiếu8 phút đọc

‹ Bài thực hành trước: Giá trị của việc được sinh làm người

Vô thường và cái chết

Vô thường và cái chết là điều quán chiếu tiếp theo giúp xoay tâm hướng về thực hành tâm linh.

Khi bạn đã nhận ra rằng việc mình được sinh làm người thật sự vô cùng quý giá, thì hiểu rằng đời này không vĩnh cửu và sẽ kết thúc sẽ đem lại cho bạn một sự thôi thúc nhất định. Bạn phải sống tỉnh thức và tiến đến mục tiêu của mình một cách sáng suốt.

Mọi thứ đều thay đổi

Hãy nhìn quanh. Các mùa nối tiếp nhau: xuân thành hạ, hạ thành thu, thu thành đông. Cái cây bạn từng thấy khi còn nhỏ đã lớn lên, hoặc có lẽ đã bị chặt đi. Ngôi nhà bạn từng sống đã khác xưa, giờ có những người khác sống trong đó.

Con người cũng thay đổi. Trẻ con lớn lên, người lớn già đi. Bạn bè đến trong đời bạn rồi lại ra đi. Điều hôm qua tưởng là quan trọng nhất, hôm nay đã bị quên mất.

Chính bạn cũng thay đổi. Cơ thể bạn mỗi ngày một khác đi một chút, suy nghĩ và cảm xúc của bạn thay đổi từng phút. Hãy nhìn tấm ảnh của mình mười năm trước: đó vẫn là bạn, nhưng đã là một người hoàn toàn khác.

Trên đời này không có gì đứng yên. Mọi thứ đã sinh ra, một ngày nào đó sẽ thay đổi và biến mất.

Các nguồn nói gì về việc mọi thứ đều thay đổi
Phật giáo

सब्बे सङ्खारा अनिच्चाति, यदा पञ्ञाय पस्सति । अथ निब्बिन्दति दुक्खे, एस मग्गो विसुद्धिया ॥

“SABBE SAṄKHĀRĀ ANICCĀ”TI, / YADĀ PAÑÑĀYA PASSATI; / ATHA NIBBINDATI DUKKHE, / ESA MAGGO VISUDDHIYĀ.

“Khi một người dùng trí tuệ thấy rằng ‘mọi pháp hữu vi đều vô thường’, người ấy quay lưng với khổ đau. Đó là con đường dẫn đến thanh tịnh.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Dhammapada» («Kinh Pháp Cú»), kệ 277 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Ấn Độ giáo

अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथापरे । सस्यम् इव मर्त्यः पच्यते सस्यम् इवाजायते पुनः ॥

ANUPAŚYA YATHĀ PŪRVE PRATIPAŚYA TATHĀPARE / SASYAM IVA MARTYAḤ PACYATE SASYAM IVĀJĀYATE PUNAḤ

“Hãy nhìn lại những người đi trước đã ra sao, hãy nhìn xem những người đến sau sẽ ra sao: con người phải chết chín như hạt lúa, rồi như hạt lúa lại sinh ra.”

— Lời của Nachiketa: «Kaṭha-upaniṣad» («Katha Upanishad»), 1.1.6 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›

Kinh Thánh

לַכֹּל זְמָן וְעֵת לְכָל־חֵפֶץ תַּחַת הַשָּׁמָיִם׃ עֵת לָלֶדֶת וְעֵת לָמוּת

“Phàm sự gì có thì tiết; mọi việc dưới trời có thì định: có kỳ sanh ra, và có kỳ chết.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Truyền Đạo», 3:1–2 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

אֱנוֹשׁ כֶּחָצִיר יָמָיו כְּצִיץ הַשָּׂדֶה כֵּן יָצִיץ׃ כִּי רוּחַ עָבְרָה־בּוֹ וְאֵינֶנּוּ וְלֹא־יַכִּירֶנּוּ עוֹד מְקוֹמוֹ

“Đời loài người như cây cỏ; người sanh trưởng như bông hoa nơi đồng; gió thổi trên bông ấy, kìa nó chẳng còn, chỗ nó không còn biết nó nữa.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Thi Thiên», 103:15–16 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

כָּל־הַבָּשָׂר חָצִיר וְכָל־חַסְדּוֹ כְּצִיץ הַשָּׂדֶה׃ יָבֵשׁ חָצִיר נָבֵל צִיץ כִּי רוּחַ יְהוָה נָשְׁבָה בּוֹ אָכֵן חָצִיר הָעָם׃ יָבֵשׁ חָצִיר נָבֵל צִיץ וּדְבַר־אֱלֹהֵינוּ יָקוּם לְעוֹלָם

“Mọi xác thịt giống như cỏ, nhan sắc nó như hoa ngoài đồng. Cỏ khô, hoa rụng, vì hơi Đức Giê-hô-va thổi qua. Phải, dân nầy khác nào cỏ ấy: cỏ khô, hoa rụng; nhưng lời của Đức Chúa Trời chúng ta còn mãi đời đời!”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Sách Ê-sai», 40:6–8 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Đạo giáo

故飄風不終朝,驟雨不終日。孰為此者?天地。天地尚不能久,而況於人乎?

“Gió lốc không thổi suốt buổi sáng, mưa rào không đổ suốt cả ngày. Ai làm ra chúng? Trời Đất. Trời Đất còn không thể làm cho chúng lâu dài, huống chi là con người?”

— Lão Tử, «Dao de jing» («Đạo Đức Kinh»), chương 23 Trích từ sáchĐạo Đức KinhMở ›

Đạo Sikh

ਜੋ ਉਪਜਿਓ ਸੋ ਬਿਨਸਿ ਹੈ ਪਰੋ ਆਜੁ ਕੈ ਕਾਲਿ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਇ ਲੇ ਛਾਡਿ ਸਗਲ ਜੰਜਾਲ ॥

“Cái gì đã sinh ra thì sẽ diệt, hôm nay hay ngày mai. Hỡi Nanak, hãy ca ngợi Thượng Đế và buông bỏ mọi ràng buộc.”

— Guru Tegh Bahadur: «Guru Granth Sahib», các shalok của Guru thứ chín, trang 1429 Trích từ sáchGuru Granth SahibMở ›

Hồi giáo

كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ ۝ وَيَبْقَىٰ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو ٱلْجَلَـٰلِ وَٱلْإِكْرَامِ

“Mọi vật trên trái đất đều sẽ tiêu vong; chỉ còn lại Sắc Diện của Thượng Đế của ngươi, Đấng Uy Nghiêm và Vinh Quang.”

— Kinh Qur'an, surah 55 «Ar-Rahman» («Đấng Độ Lượng»), ayah 26–27 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Cái chết là không thể tránh khỏi

Ai đã sinh ra thì sẽ chết. Đó là quy luật cho tất cả.

Suốt chiều dài lịch sử, chưa từng có một người nào thoát khỏi cái chết. Không phải một vị vua với đạo quân hùng hậu, không phải một người giàu với kho báu vô số, không phải một bậc hiền triết, cũng không phải một vị thánh. Tất cả những vĩ nhân của quá khứ mà ta đọc trong sách, tất cả họ đều đã chết.

Không thể dùng tiền để mua thoát khỏi cái chết, không thể dùng sức để chiến thắng nó, không thể trốn tránh nó. Trong tất cả những người đang sống trên hành tinh này, hơn một trăm năm nữa sẽ gần như không còn ai.

Đó là điều duy nhất chắc chắn về tương lai của bạn. Mọi thứ khác có thể thế này hay thế khác, nhưng cái chết chắc chắn sẽ đến.

Các nguồn nói gì về việc cái chết là không thể tránh khỏi
Hồi giáo

كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ

“Mọi linh hồn đều sẽ nếm trải cái chết.”

— Kinh Qur'an, surah 3 «Al ‘Imran» («Gia đình Imran»), ayah 185 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Hồi giáo

أَيْنَمَا تَكُونُوا۟ يُدْرِككُّمُ ٱلْمَوْتُ وَلَوْ كُنتُمْ فِى بُرُوجٍ مُّشَيَّدَةٍ

“Dù các ngươi ở đâu, cái chết cũng sẽ đuổi kịp các ngươi, cho dù các ngươi ở trong những tòa tháp cao vững chắc.”

— Kinh Qur'an, surah 4 «An-Nisa» («Phụ nữ»), ayah 78 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Phật giáo

न अन्तलिक्खे न समुद्दमज्झे, न पब्बतानं विवरं पविस्स । न विज्जती सो जगतिप्पदेसो, यत्थट्ठितं नप्पसहेय्य मच्चु ॥

NA ANTALIKKHE NA SAMUDDAMAJJHE, / NA PABBATĀNAṂ VIVARAṂ PAVISSA; / NA VIJJATĪ SO JAGATIPPADESO, / YATTHAṬṬHITAṂ NAPPASAHEYYA MACCU.

“Dù trên bầu trời, dù giữa đại dương, dù ẩn trong hang núi, không có nơi nào trên mặt đất mà ở đó cái chết không chế ngự được ta.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Dhammapada» («Kinh Pháp Cú»), kệ 128 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Phật giáo

एवं जरा च मच्चु च, अधिवत्तन्ति पाणिने । खत्तिये ब्राह्मणे वेस्से, सुद्दे चण्डालपुक्कुसे । न किञ्चि परिवज्जेति, सब्बमेवाभिमद्दति ॥ न तत्थ हत्थीनं भूमि, न रथानं न पत्तिया । न चापि मन्तयुद्धेन, सक्का जेतुं धनेन वा ॥

EVAṂ JARĀ CA MACCU CA, / ADHIVATTANTI PĀṆINE; / KHATTIYE BRĀHMAṆE VESSE, / SUDDE CAṆḌĀLAPUKKUSE; / NA KIÑCI PARIVAJJETI, / SABBAMEVĀBHIMADDATI. / NA TATTHA HATTHĪNAṂ BHŪMI, / NA RATHĀNAṂ NA PATTIYĀ; / NA CĀPI MANTAYUDDHENA, / SAKKĀ JETUṂ DHANENA VĀ.

“Cũng vậy, già và chết lăn qua mọi chúng sinh: chiến sĩ và tu sĩ, thương nhân và người hầu, kẻ cùng đinh và người quét dọn. Chúng không tha một ai và nghiền nát tất cả. Trước chúng, voi, xe, bộ binh đều không đứng vững; mưu kế hay của cải cũng không thể thắng được chúng.”

— Lời Đức Phật: Kinh tạng Pali, «Saṃyutta-nikāya» («Tương Ưng Bộ Kinh»), 3.25: Pabbatūpama Sutta — «Kinh ví dụ núi» Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

फलानमिव पक्कानं, पातो पतनतो भयं । एवं जातान मच्चानं, निच्चं मरणतो भयं ॥ यथापि कुम्भकारस्स, कता मत्तिकभाजना । सब्बे भेदनपरियन्ता, एवं मच्चान जीवितं ॥

PHALĀNAMIVA PAKKĀNAṂ, / PĀTO PATANATO BHAYAṂ; / EVAṂ JĀTĀNA MACCĀNAṂ, / NICCAṂ MARAṆATO BHAYAṂ. / YATHĀPI KUMBHAKĀRASSA, / KATĀ MATTIKABHĀJANĀ; / SABBE BHEDANAPARIYANTĀ, / EVAṂ MACCĀNA JĪVITAṂ.

“Như trái chín luôn có nguy cơ rụng xuống, kẻ đã sinh ra làm người phải chết luôn có nguy cơ chết. Như mọi chiếc bình đất do thợ gốm nặn ra rốt cuộc đều vỡ, đời người phải chết cũng như vậy.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Sutta-nipāta» («Kinh Tập»), 3.8: Salla Sutta — «Kinh mũi tên», kệ 3–4 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Kinh Thánh

אָדָם יְלוּד אִשָּׁה קְצַר יָמִים וּשְׂבַע־רֹגֶז׃ כְּצִיץ יָצָא וַיִּמָּל וַיִּבְרַח כַּצֵּל וְלֹא יַעֲמוֹד

“Loài người bởi người nữ sanh ra, sống tạm ít ngày, bị đầy dẫy sự khốn khổ. Người sanh ra như cỏ hoa, rồi bị phát; người chạy qua như bóng, không ở lâu dài.”

— Lời của Gióp: Kinh Thánh, Cựu Ước, «Sách Gióp», 14:1–2 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν, μετὰ δὲ τοῦτο κρίσις

“Theo như đã định cho loài người phải chết một lần, rồi chịu phán xét.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, «Thư gửi người Hê-bơ-rơ», 9:27 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Phật giáo

अचिरं वतयं कायो, पथविं अधिसेस्सति । छुद्धो अपेतविञ्ञाणो, निरत्थंव कलिङ्गरं ॥

ACIRAṂ VATAYAṂ KĀYO, / PATHAVIṂ ADHISESSATI; / CHUDDHO APETAVIÑÑĀṆO, / NIRATTHAṂVA KALIṄGARAṂ.

“Chẳng bao lâu thân này sẽ nằm trên đất, bị vứt bỏ, không còn thức, như khúc gỗ vô dụng.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Dhammapada» («Kinh Pháp Cú»), kệ 41 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Không ai biết khi nào mình chết

Chúng ta biết mình sẽ chết, nhưng không biết khi nào. Có thể là năm mươi năm nữa, có thể là một năm nữa, hoặc ngày mai.

Người trẻ thường ra đi trước người già, người khỏe ra đi trước người bệnh. Cái chết không có hàng lối, cũng không có lịch trình. Nó có thể đến vào bất cứ ngày nào, ở bất cứ nơi đâu, giữa bất cứ công việc và dự định nào.

Thế nhưng chúng ta sống như thể phía trước còn rất nhiều thời gian. Ta gác lại những điều quan trọng nhất: “Khi nào rảnh mình sẽ làm”, “Khi nghỉ hưu mình sẽ bắt đầu”, “Để sau này”. Nhưng cái “sau này” ấy có thể không bao giờ đến.

Các nguồn nói gì về việc không ai biết khi nào mình chết
Phật giáo

अज्जेव किच्चमातप्पं, को जञ्ञा मरणं सुवे ॥

AJJEVA KICCAMĀTAPPAṂ, / KO JAÑÑĀ MARAṆAṂ SUVE;

“Hôm nay phải nỗ lực: ai biết được, có khi ngày mai cái chết sẽ đến.”

— Lời Đức Phật: Kinh tạng Pali, «Majjhima-nikāya» («Trung Bộ Kinh»), 131: Bhaddekaratta Sutta — «Kinh Nhất dạ hiền giả» Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

पुप्फानि हेव पचिनन्तं, ब्यासत्तमनसं नरं । सुत्तं गामं महोघोव, मच्चु आदाय गच्छति ॥

PUPPHĀNI HEVA PACINANTAṂ, / BYĀSATTAMANASAṂ NARAṂ; / SUTTAṂ GĀMAṂ MAHOGHOVA, / MACCU ĀDĀYA GACCHATI.

“Như cơn lũ lớn cuốn trôi ngôi làng đang ngủ, cái chết mang đi người đang hái những bông hoa [lạc thú], tâm còn bám chặt vào chúng.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Dhammapada» («Kinh Pháp Cú»), kệ 47 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Kinh Thánh

οἵτινες οὐκ ἐπίστασθε τὸ τῆς αὔριον· ποία γὰρ ἡ ζωὴ ὑμῶν; ἀτμὶς γάρ ἔσται ἡ πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα δὲ καὶ ἀφανιζομένη

“Mà ngày mai sẽ ra thế nào, anh em chẳng biết! Vì sự sống của anh em là chi? Chẳng qua như hơi nước, hiện ra một ít lâu rồi lại tan ngay.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, «Thư của Gia-cơ», 4:14 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

אַל־תִּתְהַלֵּל בְּיוֹם מָחָר כִּי לֹא־תֵדַע מַה־יֵּלֶד יוֹם

“Chớ khoe khoang về ngày mai; vì con chẳng biết ngày mai sẽ sanh ra điều gì.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Châm Ngôn», 27:1 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

وَمَا تَدْرِى نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا ۖ وَمَا تَدْرِى نَفْسٌۢ بِأَىِّ أَرْضٍ تَمُوتُ

“Không linh hồn nào biết ngày mai mình sẽ kiếm được gì, và không linh hồn nào biết mình sẽ chết ở vùng đất nào.”

— Kinh Qur'an, surah 31 «Luqman» («Luqman»), ayah 34 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Phật giáo

कृताकृतापरीक्षोऽयं मृत्युर्विश्रम्भघातकः । स्वस्थास्वस्थैरविश्वास्य आकस्मिकमहाशनिः ॥

KṚTĀKṚTĀPARĪKṢO 'YAṂ MṚTYURVIŚRAMBHAGHĀTAKAḤ / SVASTHĀSVASTHAIRAVIŚVĀSYA ĀKASMIKAMAHĀŚANIḤ

“Cái chết này chẳng màng việc đã xong hay chưa xong; nó phản bội lòng tin. Người khỏe hay người bệnh đều không thể tin vào nó: nó bất ngờ như một tia sét lớn.”

— Tịch Thiên, «Bodhicaryāvatāra» («Nhập Bồ-tát hạnh»), 2.34 Trích từ sáchTịch Thiên — Nhập Bồ-tát hạnh (Bodhicharyavatara)Mở ›

Hồi giáo

وَأَنفِقُوا۟ مِن مَّا رَزَقْنَـٰكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِىَ أَحَدَكُمُ ٱلْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَآ أَخَّرْتَنِىٓ إِلَىٰٓ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ۝ وَلَن يُؤَخِّرَ ٱللَّهُ نَفْسًا إِذَا جَآءَ أَجَلُهَا

“Hãy chi dùng từ những gì TA đã ban cấp cho các ngươi trước khi cái chết đến với một người trong các ngươi và y nói: ‘Lạy Thượng Đế của bề tôi! Giá Ngài cho bề tôi hoãn lại thêm một thời gian ngắn, bề tôi sẽ bố thí và sẽ ở trong số những người ngay chính.’ Nhưng Allah không bao giờ hoãn lại cho một linh hồn nào khi kỳ hạn của nó đã đến.”

— Kinh Qur'an, surah 63 «Al-Munafiqun» («Những kẻ giả tạo đức tin»), ayah 10–11 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Phật giáo

अनिमित्तमनञ्ञातं, मच्चानं इध जीवितं । कसिरञ्च परित्तञ्च, तञ्च दुक्खेन संयुतं ॥

ANIMITTAMANAÑÑĀTAṂ, / MACCĀNAṂ IDHA JĪVITAṂ; / KASIRAÑCA PARITTAÑCA, / TAÑCA DUKKHENA SAṂYUTAṂ.

“Đời sống của những kẻ phải chết ở cõi này không thể đoán trước, và không biết dài bao lâu; nó khó nhọc, ngắn ngủi và gắn liền với khổ đau.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Sutta-nipāta» («Kinh Tập»), 3.8: Salla Sutta — «Kinh mũi tên», kệ 1 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Của cải thật sự duy nhất

Còn một điều quan trọng nữa. Dù bạn nỗ lực gì trong đời, kiếm tiền, làm giàu, mua nhà, xe, căn hộ, quần áo, điện thoại hay đi du lịch, bạn cũng không thể mang theo bất cứ thứ gì trong số đó khi chết.

Thực hành tâm linh và việc thiện ở lại trong tâm linh của bạn. Đó là thứ duy nhất bạn thật sự có thể mang theo trên những hành trình tiếp theo. Các truyền thống nói rằng quả của chúng không mất đi: có truyền thống nói chúng theo bạn sang đời sau, có truyền thống nói chúng sẽ đón bạn ở thế giới bên kia.

Các nguồn nói gì về của cải thật sự duy nhất
Kinh Thánh

כִּי לֹא בְמוֹתוֹ יִקַּח הַכֹּל לֹא־יֵרֵד אַחֲרָיו כְּבוֹדוֹ

“Vì khi chết nó chẳng đem gì theo được, sự vinh hiển nó cũng không theo nó xuống mồ mả đâu.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Thi Thiên», 49:17 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

οὐδὲν γὰρ εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνάμεθα

“Vì chúng ta ra đời chẳng đem gì theo, chúng ta qua đời cũng chẳng đem gì đi được.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, «Thư thứ nhất gửi Ti-mô-thê», 6:7 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

כַּאֲשֶׁר יָצָא מִבֶּטֶן אִמּוֹ עָרוֹם יָשׁוּב לָלֶכֶת כְּשֶׁבָּא וּמְאוּמָה לֹא־יִשָּׂא בַעֲמָלוֹ שֶׁיֹּלֵךְ בְּיָדוֹ

“Mình ra khỏi lòng mẹ trần truồng thể nào, thì cũng trở về thể ấy, và về các huê lợi của công lao mình, chẳng có vật gì tay mình đem theo được.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Truyền Đạo», 5:15 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

עָרֹם יצתי מִבֶּטֶן אִמִּי וְעָרֹם אָשׁוּב שָׁמָה

“Tôi trần truồng lọt khỏi lòng mẹ, và tôi cũng sẽ trần truồng mà về.”

— Lời của Gióp: Kinh Thánh, Cựu Ước, «Sách Gióp», 1:21 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

Μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου σὴς καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσι καὶ κλέπτουσι· θησαυρίζετε δὲ ὑμῖν θησαυροὺς ἐν οὐρανῷ, ὅπου οὔτε σὴς οὔτε βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται οὐ διορύσσουσιν οὐδὲ κλέπτουσιν· ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ὑμῶν.

“Các ngươi chớ chứa của cải ở dưới đất, là nơi có sâu mối, ten rét làm hư, và kẻ trộm đào ngạch khoét vách mà lấy; nhưng phải chứa của cải ở trên trời, là nơi chẳng có sâu mối, ten rét làm hư, cũng chẳng có kẻ trộm đào ngạch khoét vách mà lấy. Vì chưng của cải ngươi ở đâu, thì lòng ngươi cũng ở đó.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, Phúc Âm theo Ma-thi-ơ, 6:19–21 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Kinh Thánh

ἄφρον, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας τίνι ἔσται; οὕτως ὁ θησαυρίζων ἑαυτῷ, καὶ μὴ εἰς Θεὸν πλουτῶν.

“Hỡi kẻ dại! Chính đêm nay linh hồn ngươi sẽ bị đòi lại; vậy những của cải ngươi đã sắm sẵn sẽ thuộc về ai? Hễ ai thâu trữ của cho mình mà không giàu có nơi Đức Chúa Trời thì cũng như vậy.”

— Kinh Thánh, Tân Ước, Phúc Âm theo Lu-ca, 12:20–21 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Hồi giáo

مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ ۖ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ بَاقٍ

“Những gì các ngươi có sẽ cạn hết, còn những gì ở nơi Allah thì tồn tại mãi.”

— Kinh Qur'an, surah 16 «An-Nahl» («Con ong»), ayah 96 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Hồi giáo

ٱلْمَالُ وَٱلْبَنُونَ زِينَةُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَٱلْبَـٰقِيَـٰتُ ٱلصَّـٰلِحَـٰتُ خَيْرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ أَمَلًا

“Của cải và con cái là đồ trang sức của đời sống trần gian. Nhưng những việc thiện lâu bền thì tốt hơn trước Thượng Đế của ngươi về phần thưởng, và tốt hơn về niềm hy vọng.”

— Kinh Qur'an, surah 18 «Al-Kahf» («Hang động»), ayah 46 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Hồi giáo

يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ ۝ إِلَّا مَنْ أَتَى ٱللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ

“Vào Ngày mà của cải lẫn con cái đều không giúp ích được gì, ngoại trừ người đến trình diện Allah với một tấm lòng trong sạch.”

— Lời của Ibrahim: Kinh Qur'an, surah 26 «Ash-Shu‘ara» («Các thi sĩ»), ayah 88–89 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Ấn Độ giáo

न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यः ॥

NA VITTENA TARPAṆĪYO MANUṢYAḤ

“Con người không thể thỏa mãn bằng của cải.”

— Lời của Nachiketa nói với thần chết Yama: «Kaṭha-upaniṣad» («Katha Upanishad»), 1.1.27 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›

Ấn Độ giáo

यन् नु म इयं भगोः सर्वा पृथिवी वित्तेन पूर्णा स्यात् कथं तेनामृता स्याम् इति । नेति होवाच याज्ञवल्क्यः । यथैवोपकरणवतां जीवितं तथैव ते जीवितं स्यात् । अमृतत्वस्य तु नाशास्ति वित्तेनेति ॥

YAN NU MA IYAṂ BHAGOḤ SARVĀ PṚTHIVĪ VITTENA PŪRṆĀ SYĀT KATHAṂ TENĀMṚTĀ SYĀM ITI / NETI HOVĀCA YĀJÑAVALKYAḤ / YATHAIVOPAKARAṆAVATĀṂ JĪVITAṂ TATHAIVA TE JĪVITAṂ SYĀT / AMṚTATVASYA TU NĀŚĀSTI VITTENETI

“‘Thưa ngài, nếu cả trái đất đầy của cải này là của tôi, liệu nhờ đó tôi có được bất tử không?’ ‘Không,’ Yajnavalkya nói. ‘Đời bà sẽ giống như đời của những người giàu có. Nhưng không có hy vọng đạt bất tử nhờ của cải.’”

— Maitreyi và Yajnavalkya: «Bṛhadāraṇyaka-upaniṣad» («Brihadaranyaka Upanishad»), 2.4.2 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›

Đạo Sikh

ਸੁਇਨਾ ਰੁਪਾ ਸਭ ਧਾਤੁ ਹੈ ਮਾਟੀ ਰਲਿ ਜਾਈ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਬੂਝ ਬੁਝਾਈ ॥

“Vàng và bạc chỉ là kim loại; chúng sẽ hòa lẫn vào bụi đất. Không có Danh thì chẳng gì đi theo ta, điều này Guru chân thật đã làm sáng tỏ.”

— Guru Nanak: «Guru Granth Sahib», phần «Maru», trang 1011 Trích từ sáchGuru Granth SahibMở ›

Phật giáo

धञ्ञं धनं रजतं जातरूपं, परिग्गहं वापि यदत्थि किञ्चि । दासा कम्मकरा पेस्सा, ये चस्स अनुजीविनो । सब्बं नादाय गन्तब्बं, सब्बं निक्खिप्पगामिनं । यञ्च करोति कायेन, वाचाय उद चेतसा । तञ्हि तस्स सकं होति, तंव आदाय गच्छति । तंवस्स अनुगं होति, छायाव अनपायिनी । तस्मा करेय्य कल्याणं, निचयं सम्परायिकं । पुञ्ञानि परलोकस्मिं, पतिट्ठा होन्ति पाणिनं ॥

DHAÑÑAṂ DHANAṂ RAJATAṂ JĀTARŪPAṂ, PARIGGAHAṂ VĀPI YADATTHI KIÑCI / DĀSĀ KAMMAKARĀ PESSĀ, YE CASSA ANUJĪVINO / SABBAṂ NĀDĀYA GANTABBAṂ, SABBAṂ NIKKHIPPAGĀMINAṂ / YAÑCA KAROTI KĀYENA, VĀCĀYA UDA CETASĀ / TAÑHI TASSA SAKAṂ HOTI, TAṂVA ĀDĀYA GACCHATI / TAṂVASSA ANUGAṂ HOTI, CHĀYĀVA ANAPĀYINĪ / TASMĀ KAREYYA KALYĀṆAṂ, NICAYAṂ SAMPARĀYIKAṂ / PUÑÑĀNI PARALOKASMIṂ, PATIṬṬHĀ HONTI PĀṆINAṂ

“Lúa thóc, tiền bạc, bạc và vàng, và mọi thứ khác ta sở hữu, tôi tớ, người làm công và tất cả những ai sống nhờ vào ta: khi ra đi, ta phải bỏ lại tất cả; tất cả đều ở lại phía sau. Nhưng những gì ta làm bằng thân, khẩu và ý, đó mới thật sự là của ta, đó ta mang theo, đó đi theo ta như cái bóng không bao giờ rời. Vậy hãy làm điều thiện, một kho tích trữ cho đời sau: việc thiện là chỗ dựa của chúng sinh ở thế giới bên kia.”

— Kinh tạng Pali, «Saṃyutta-nikāya» («Tương Ưng Bộ Kinh»), 3.20: Dutiyaaputtaka Sutta — «Kinh thứ hai về người không con» Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Phật giáo

चिरप्पवासिं पुरिसं, दूरतो सोत्थिमागतं । ञातिमित्ता सुहज्जा च, अभिनन्दन्ति आगतं । तथेव कतपुञ्ञम्पि, अस्मा लोका परं गतं । पुञ्ञानि पटिगण्हन्ति, पियं ञातीव आगतं ॥

CIRAPPAVĀSIṂ PURISAṂ, DŪRATO SOTTHIMĀGATAṂ / ÑĀTIMITTĀ SUHAJJĀ CA, ABHINANDANTI ĀGATAṂ / TATHEVA KATAPUÑÑAMPI, ASMĀ LOKĀ PARAṂ GATAṂ / PUÑÑĀNI PAṬIGAṆHANTI, PIYAṂ ÑĀTĪVA ĀGATAṂ

“Khi một người đi xa lâu ngày trở về bình an, bà con, bạn bè và những người thân yêu vui mừng đón tiếp. Cũng vậy, khi người đã làm việc thiện đi từ đời này sang đời sau, những việc thiện của người ấy đón tiếp người ấy, như bà con đón người thân yêu.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Dhammapada» («Kinh Pháp Cú»), kệ 219–220 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›

Ấn Độ giáo

पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस् तस्य विद्यते । न हि कल्याणकृत् कश् चिद् दुर्गतिं तात गच्छति ॥

PĀRTHA NAIVEHA NĀMUTRA VINĀŚAS TASYA VIDYATE / NA HI KALYĀṆAKṚT KAŚ CID DURGATIṂ TĀTA GACCHATI

“Cả ở đời này lẫn đời sau, người ấy không bị hủy diệt: người làm điều thiện không bao giờ gặp kết cục xấu.”

— Lời của Krishna về một hành giả yoga chưa đi hết con đường: «Bhagavad-gītā» («Chí Tôn ca»), 6.40 Trích từ sáchBhagavad GitaMở ›

Ấn Độ giáo

तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् । यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्य् अवशो ऽपि सः ॥

TATRA TAṂ BUDDHISAṂYOGAṂ LABHATE PAURVADEHIKAM / YATATE CA TATO BHŪYAḤ SAṂSIDDHAU KURUNANDANA / PŪRVĀBHYĀSENA TENAIVA HRIYATE HY AVAŚO 'PI SAḤ

“Ở đó, người ấy lấy lại sự hiểu biết đã có trong thân trước, và lại nỗ lực hướng đến sự viên mãn. Nhờ sức mạnh của sự thực hành trước kia, người ấy được cuốn về phía trước, ngay cả khi không muốn.”

— «Bhagavad-gītā» («Chí Tôn ca»), 6.43–44 Trích từ sáchBhagavad GitaMở ›

Ấn Độ giáo

तं विद्याकर्मणी समन्वारभेते पूर्वप्रज्ञा च ॥

TAṂ VIDYĀKARMAṆĪ SAMANVĀRABHETE PŪRVAPRAJÑĀ CA

“Người ấy [khi rời bỏ thân xác] được tri thức và hành động của mình đồng hành, cùng với trí tuệ trước kia.”

— «Bṛhadāraṇyaka-upaniṣad» («Brihadaranyaka Upanishad»), 4.4.2 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›

Ấn Độ giáo

नामुत्र हि सहायार्थं पिता माता च तिष्ठतः । न पुत्रदारं न ज्ञातिर् धर्मस् तिष्ठति केवलः ॥ … मृतं शरीरम् उत्सृज्य काष्ठलोष्टसमं क्षितौ । विमुखा बान्धवा यान्ति धर्मस् तम् अनुगच्छति ॥

NĀMUTRA HI SAHĀYĀRTHAṂ PITĀ MĀTĀ CA TIṢṬHATAḤ / NA PUTRADĀRAṂ NA JÑĀTIR DHARMAS TIṢṬHATI KEVALAḤ … MṚTAṂ ŚARĪRAM UTSṚJYA KĀṢṬHALOṢṬASAMAṂ KṢITAU / VIMUKHĀ BĀNDHAVĀ YĀNTI DHARMAS TAM ANUGACCHATI

“Ở thế giới bên kia, cha, mẹ, con trai, vợ hay bà con đều không ở đó để giúp đỡ; chỉ còn lại dharma… Bỏ lại xác chết trên mặt đất như khúc gỗ hay hòn đất, bà con quay lưng ra đi, nhưng dharma theo người ấy.”

— «Manusmṛti» («Luật Manu»), 4.239, 4.241 Trích từ sáchLuật ManuMở ›

Do Thái giáo

שֶׁבִּשְׁעַת פְּטִירָתוֹ שֶׁל אָדָם אֵין מְלַוִּין לוֹ לָאָדָם לֹא כֶסֶף וְלֹא זָהָב וְלֹא אֲבָנִים טוֹבוֹת וּמַרְגָּלִיּוֹת, אֶלָּא תוֹרָה וּמַעֲשִׂים טוֹבִים בִּלְבַד

“Vào giờ một người lìa đời, không phải bạc, không phải vàng, không phải đá quý hay ngọc trai đi theo người ấy, mà chỉ có Torah và việc thiện.”

— Lời của Rabbi Yose ben Kisma: «Pirqei Avot» («Lời dạy của các bậc cha ông»), 6:9 — baraita «Kinyan Torah» được thêm vào luận thư Trích từ sáchLời dạy của các bậc tổ phụMở ›

Hồi giáo

يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلاَثَةٌ، فَيَرْجِعُ اثْنَانِ وَيَبْقَى مَعَهُ وَاحِدٌ، يَتْبَعُهُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ، فَيَرْجِعُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ، وَيَبْقَى عَمَلُهُ

“Ba thứ đi theo người chết: hai thứ quay về, một thứ ở lại với người ấy. Gia đình, tài sản và việc làm của người ấy đi theo; gia đình và tài sản quay về, còn việc làm ở lại.”

— Lời của Nhà tiên tri Muhammad (do Anas ibn Malik thuật lại): al-Bukhari, «Ṣaḥīḥ al-Bukhārī» («Sahih al-Bukhari»), sách «Làm mềm lòng», hadith 6514 Trích từ sáchSahih al-BukhariMở ›

Phật giáo

प्रियाप्रियनिमित्तेन पापं कृतमनेकधा । सर्वमुत्सृज्य गन्तव्यम् इति न ज्ञातमीदृशम् ॥

PRIYĀPRIYANIMITTENA PĀPAṂ KṚTAMANEKADHĀ / SARVAMUTSṚJYA GANTAVYAM ITI NA JÑĀTAMĪDṚŚAM

“Vì những người tôi thương và những người tôi không thương, tôi đã làm điều ác nhiều lần, mà không biết rằng mình sẽ phải ra đi, bỏ lại tất cả.”

— Tịch Thiên, «Bodhicaryāvatāra» («Nhập Bồ-tát hạnh»), 2.35 Trích từ sáchTịch Thiên — Nhập Bồ-tát hạnh (Bodhicharyavatara)Mở ›

Phật giáo

तेसं मच्चुपरेतानं, गच्छतं परलोकतो । न पिता तायते पुत्तं, ञाती वा पन ञातके ॥

TESAṂ MACCUPARETĀNAṂ, / GACCHATAṂ PARALOKATO; / NA PITĀ TĀYATE PUTTAṂ, / ÑĀTĪ VĀ PANA ÑĀTAKE.

“Khi cái chết dẫn họ sang thế giới bên kia, cha không thể che chở con, bà con cũng không thể che chở người thân.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Sutta-nipāta» («Kinh Tập»), 3.8: Salla Sutta — «Kinh mũi tên», kệ 6 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Vì sao cần nhớ đến cái chết?

Quán chiếu về cái chết không nhằm khiến bạn sợ hãi hay buồn bã. Ngược lại, nó giải phóng bạn.

Khi bạn nhớ rằng đời không vĩnh cửu, sẽ thấy rõ điều gì trong đời thật sự quan trọng và điều gì không. Những hờn giận vặt vãnh, cãi vã, bận rộn và cuộc chạy theo đồ vật mất đi sức mạnh. Điều quan trọng nhất trở thành những gì sẽ ở lại với bạn mãi mãi.

Nhớ đến cái chết cho bạn sức mạnh để không trì hoãn. Nếu bạn muốn thay đổi điều gì, muốn bắt đầu thực hành, muốn làm hòa với người thân, muốn nói những lời quan trọng, hãy làm ngay bây giờ.

Mỗi ngày trở nên quý giá hơn khi bạn biết rằng số ngày là có hạn.

Các nguồn nói gì về niệm chết
Phật giáo

मरणस्सति, भिक्खवे, भाविता बहुलीकता महप्फला होति महानिसंसा अमतोगधा अमतपरियोसाना … अहो वताहं तदन्तरं जीवेय्यं यदन्तरं अस्ससित्वा वा पस्ससामि पस्ससित्वा वा अस्ससामि, भगवतो सासनं मनसि करेय्यं, बहु वत मे कतं अस्सा … अप्पमत्ता विहरिस्साम, तिक्खं मरणस्सतिं भावेस्साम आसवानं खयाय ॥

MARAṆASSATI, BHIKKHAVE, BHĀVITĀ BAHULĪKATĀ MAHAPPHALĀ HOTI MAHĀNISAṂSĀ AMATOGADHĀ AMATAPARIYOSĀNĀ … / AHO VATĀHAṂ TADANTARAṂ JĪVEYYAṂ YADANTARAṂ ASSASITVĀ VĀ PASSASĀMI PASSASITVĀ VĀ ASSASĀMI, BHAGAVATO SĀSANAṂ MANASI KAREYYAṂ, BAHU VATA ME KATAṂ ASSĀ … / APPAMATTĀ VIHARISSĀMA, TIKKHAṂ MARAṆASSATIṂ BHĀVESSĀMA ĀSAVĀNAṂ KHAYĀYA

“Này các Tỳ-kheo, niệm chết khi được tu tập và làm cho sung mãn thì đem lại quả lớn, lợi ích lớn; nó thể nhập vào bất tử [Niết-bàn] và kết thúc trong bất tử… [Một Tỳ-kheo nghĩ:] ‘Ôi, giá ta có thể sống chỉ bằng khoảng thời gian thở vào sau khi thở ra, hay thở ra sau khi thở vào, ta sẽ tác ý đến giáo pháp của Thế Tôn, và ta sẽ làm được nhiều điều!’… Vậy các ngươi hãy học tập như sau: ‘Chúng ta sẽ sống không phóng dật, chúng ta sẽ tu tập niệm chết một cách sắc bén để diệt trừ các lậu hoặc.’”

— Lời Đức Phật: Kinh tạng Pali, «Aṅguttara-nikāya» («Tăng Chi Bộ Kinh»), 6.19: Paṭhamamaraṇassati Sutta — «Kinh thứ nhất về niệm chết» Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Kinh Thánh

הוֹדִיעֵנִי יְהוָה קִצִּי וּמִדַּת יָמַי מַה־הִיא אֵדְעָה מֶה־חָדֵל אָנִי׃ הִנֵּה טְפָחוֹת נָתַתָּה יָמַי וְחֶלְדִּי כְאַיִן נֶגְדֶּךָ

“Hỡi Đức Giê-hô-va, xin cho tôi biết cuối cùng tôi, và số các ngày tôi là thể nào; xin cho tôi biết mình mỏng mảnh là bao. Kìa, Chúa khiến đời tôi dài bằng bàn tay, đời tôi như không không trước mặt Chúa.”

— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Thi Thiên», 39:4–5 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›

Do Thái giáo

וְשׁוּב יוֹם אֶחָד לִפְנֵי מִיתָתְךָ

“Hãy ăn năn một ngày trước khi chết.”

Các môn đệ hỏi ông: con người có biết ngày mình chết không? Ông đáp: càng phải ăn năn ngay hôm nay, biết đâu ngày mai sẽ chết; như thế mọi ngày của người ấy đều trôi qua trong sự ăn năn (Talmud, Shabbat 153a).

— Lời của Rabbi Eliezer: Mishnah, «Pirqei Avot» («Lời dạy của các bậc cha ông»), 2:10 Trích từ sáchLời dạy của các bậc tổ phụMở ›

Đừng né tránh ý nghĩ về cái chết

Phần lớn mọi người cố hết sức để không nghĩ về cái chết, và họ sợ nó. Nhưng cái chết chẳng có gì đáng sợ: nó hoàn toàn tự nhiên. Nó tự nhiên như hít thở không khí, ăn uống hay ngắm nhìn thế giới, như mọi điều cơ bản nhất khác. Vậy sao phải trốn tránh nó?

Nếu bạn trốn tránh cái chết, nó cũng không rời khỏi đời bạn. Sớm hay muộn nó cũng sẽ đuổi kịp bạn. Và bạn càng trốn lâu, cuộc gặp gỡ ấy càng khó chịu.

Hãy đối diện với nó ngay bây giờ. Đừng để lại sau những gì bạn có thể làm ngay bây giờ.

Các nguồn nói gì về việc cái chết là tự nhiên
Ấn Độ giáo

जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर् ध्रुवं जन्म मृतस्य च । तस्माद् अपरिहार्ये ऽर्थे न त्वं शोचितुम् अर्हसि ॥

JĀTASYA HI DHRUVO MṚTYUR DHRUVAṂ JANMA MṚTASYA CA / TASMĀD APARIHĀRYE 'RTHE NA TVAṂ ŚOCITUM ARHASI

“Với người đã sinh ra, cái chết là chắc chắn, và với người đã chết, sự tái sinh là chắc chắn; vì thế, ngươi không nên than khóc về điều không thể tránh khỏi.”

— Lời của Krishna: «Bhagavad-gītā» («Chí Tôn ca»), 2.27 Trích từ sáchBhagavad GitaMở ›

Phật giáo

न हि सो उपक्कमो अत्थि, येन जाता न मिय्यरे । जरम्पि पत्वा मरणं, एवंधम्मा हि पाणिनो ॥

NA HI SO UPAKKAMO ATTHI, / YENA JĀTĀ NA MIYYARE; / JARAMPI PATVĀ MARAṆAṂ, / EVAṂDHAMMĀ HI PĀṆINO.

“Không có cách nào khiến những ai đã sinh ra mà không chết. Đến tuổi già, họ chết: bản chất của chúng sinh là như vậy.”

— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Sutta-nipāta» («Kinh Tập»), 3.8: Salla Sutta — «Kinh mũi tên», kệ 2 Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›

Hồi giáo

قُلْ إِنَّ ٱلْمَوْتَ ٱلَّذِى تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُۥ مُلَـٰقِيكُمْ

“Hãy nói: Quả thật, cái chết mà các ngươi chạy trốn chắc chắn sẽ gặp các ngươi.”

— Kinh Qur'an, surah 62 «Al-Jumu‘ah» («Ngày thứ Sáu»), ayah 8 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›

Cách làm thực hành này

Để làm thực hành này, trước hết hãy chọn lúc không ai làm phiền bạn. Hãy ngồi xuống một cách bình thản, đừng vội vàng và đừng để tâm tán loạn.

Hãy tự nói với mình: “Sẽ đến lúc tôi chết.” Hãy ngồi yên với ý nghĩ ấy và tập trung vào nó. Hãy cố hiểu bạn cảm thấy gì và điều gì khởi lên bên trong bạn: những cảm xúc nào, những ý tưởng nào, bạn bắt đầu nghĩ về điều gì.

Rồi tự nói với mình: “Tôi không biết khi nào điều đó sẽ xảy ra. Có thể là một năm nữa, có thể là ngày mai, cũng có thể là ngay phút này.”

Hãy tưởng tượng rằng năm nay là năm cuối cùng của đời bạn. Bạn sẽ làm gì? Cố chạy theo lạc thú? Ngủ với mọi người trên hành tinh? Uống hết rượu trên đời?

Chẳng điều nào trong số đó có ý nghĩa. Điều duy nhất thật sự có ý nghĩa là rèn luyện tâm linh của mình, như chúng ta đã nói ở trên.

Hãy quay lại với điều quán chiếu này nhiều lần. Hãy nhớ cả giá trị của việc được sinh làm người.

Bài tập về nhà

Mỗi sáng, hãy tự nói với mình: “Có thể đây là ngày cuối cùng của đời tôi. Tôi sẽ sống ngày này thế nào?” Và hãy để ý nghĩ ấy ở cùng bạn suốt cả ngày.

Không cần ép buộc bản thân — chỉ cần nhận biết: đây là sự thật, bạn thật sự có thể chết hôm nay hoặc ngày mai. Hãy nhận ra thời gian của bạn quý giá đến nhường nào — và mỗi quyết định, mỗi lời nói, mỗi ý nghĩ của bạn cũng vậy.

Và buổi tối, hãy nhớ lại bạn đã sống ngày hôm nay thế nào. Nếu bạn thật sự biết rằng đây là ngày cuối cùng của mình, bạn sẽ làm điều gì khác đi?

Cũng không cần ép buộc bản thân — chỉ cần tỉnh thức. Bạn sẽ thấy: ở chỗ này lẽ ra có thể hành động khác đi, còn ở chỗ kia lẽ ra không cần dành thời gian cho việc ấy. Chỉ cần nhận ra điều đó. Theo thời gian, bạn sẽ tự nhiên bắt đầu thay đổi lối sống của mình.

Khi nào chuyển sang thực hành tiếp theo?

Như chúng ta đã mô tả trong bài “Cách tiến bước trên con đường”, một thực hành có thể được xem là đã hoàn thành khi nó thực sự kết nối với bạn và trở thành một phần của bạn. Điều này có nghĩa là bạn không chỉ hiểu nó, mà còn cảm nhận được nó bằng trải nghiệm trực tiếp của chính mình. Hãy làm thực hành cho đến khi bạn cảm nhận được điều này. Hãy tìm cách tiếp cận sáng tạo của riêng bạn với thực hành.

Kết quả của thực hành này là ý thức về giá trị cuộc đời bạn càng trở nên mạnh mẽ hơn.

Bạn nhìn lại một ngày của mình và thấy rằng bạn đã mất một giờ tranh cãi trên mạng, hoặc một giờ tức giận với một người nào đó. Và bạn nhận ra: có thể ngày mai bạn sẽ chết. Vậy bạn đã dùng thời gian của mình vào việc gì? Bạn đã hoàn toàn phí hoài nó.

Khi đó, một cảm giác cấp bách đặc biệt xuất hiện. Bạn nghĩ: “Tôi cần làm gì? Tôi sắp chết rồi. Tôi phải kịp làm xong điều gì? Làm sao để thời gian còn lại của tôi trên hành tinh này trở nên giá trị hơn?” Đó chính là những ý nghĩ cần khởi lên trong bạn.

Khi chúng khởi lên và bạn cảm thấy một mong muốn cấp bách thay đổi cuộc đời mình, nghĩa là bạn đã thấm nhuần thực hành này. Hãy tiếp tục thực hành.

Lời sức mạnh của riêng bạn

Hãy tóm lại hiểu biết của bạn về thực hành này trong một câu. Ví dụ: “Sẽ đến lúc tôi chết.”

Hãy thêm nó vào câu từ thực hành trước. Ví dụ: “Việc tôi được sinh làm người thật vô cùng quý giá. Sẽ đến lúc tôi chết.”

Mỗi lần bạn suy ngẫm về giá trị của việc được sinh làm người hay về vô thường và cái chết, hãy thầm nói lời sức mạnh của riêng bạn.

Cứ thế bạn nhận ra trọn vẹn giá trị và sự hiếm có của việc được sinh làm người, và trọn vẹn sự vô thường của đời này.

Hỗ trợ thực hành

Cần giúp với việc thực hành?

Trên Patreon bạn nhận được:

Tham gia trên Patreon