Luật nhân quả là điều quán chiếu tiếp theo giúp xoay tâm hướng về thực hành tâm linh.
Bạn đã hiểu rằng việc mình được sinh làm người thật quý giá, rằng đời này không vĩnh cửu và rằng trong đời có nhiều khổ đau. Giờ đến câu hỏi quan trọng nhất: cuộc đời bạn sẽ ra sao là do đâu?
Mọi thứ đều có nguyên nhân
Hãy nhìn vào cuộc đời bạn lúc này. Sức khỏe, các mối quan hệ với mọi người, công việc, tiền bạc, tâm trạng của bạn sáng nay — không điều gì trong đó xuất hiện một cách tình cờ.
Tất cả đều có nguyên nhân. Nhiều nguyên nhân trong số đó chính là ý nghĩ, lời nói và hành động của bạn: của hôm qua, của năm ngoái, của nhiều năm trước.
Chúng ta quen nghĩ rằng cuộc sống cứ thế “xảy đến” với mình. Nhưng nếu nhìn kỹ, ta sẽ thấy hầu như mọi điều xảy ra với ta đều là kết quả của những gì đã có trước đó.
Kinh điển nói rằng không phải mọi điều xảy ra với bạn đều là quả của những hành động trong quá khứ. Đức Phật còn nêu ra những nguyên nhân khác nữa.
Phật giáo‘यं किञ्चायं पुरिसपुग्गलो पटिसंवेदेति सुखं वा दुक्खं वा अदुक्खमसुखं वा सब्बं तं पुब्बेकतहेतू’ति … तस्मा ‘तेसं समणब्राह्मणानं मिच्छा’ति वदामि ॥ पित्तं सेम्हञ्च वातो च, सन्निपाता उतूनि च; विसमं ओपक्कमिकं, कम्मविपाकेन अट्ठमी. ॥
‘YAṂ KIÑCĀYAṂ PURISAPUGGALO PAṬISAṂVEDETI SUKHAṂ VĀ DUKKHAṂ VĀ ADUKKHAMASUKHAṂ VĀ SABBAṂ TAṂ PUBBEKATAHETŪ’TI … TASMĀ ‘TESAṂ SAMAṆABRĀHMAṆĀNAṂ MICCHĀ’TI VADĀMI / PITTAṂ SEMHAÑCA VĀTO CA, / SANNIPĀTĀ UTŪNI CA; / VISAMAṂ OPAKKAMIKAṂ, / KAMMAVIPĀKENA AṬṬHAMĪ.
“Những vị khổ hạnh và Bà-la-môn nào nói rằng: ‘Bất cứ điều gì con người cảm nhận — dễ chịu, đau đớn hay không dễ chịu cũng không đau đớn — tất cả đều do những hành động trong quá khứ’, thì Ta nói rằng họ sai. … Mật, đờm và gió, sự kết hợp của chúng, sự thay đổi thời tiết, sự bất cẩn với chính mình, sự tấn công từ bên ngoài — và thứ tám là sự chín muồi của hành động.”
— Lời Đức Phật nói với du sĩ Sivaka: Kinh tạng Pali, «Saṃyutta-nikāya» («Tương Ưng Bộ Kinh»), 36.21: Sīvaka Sutta — «Sivaka» Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›
Các nguồn nói gì về việc mọi thứ đều có nguyên nhân
Phật giáoयादिसं वपते बीजं, तादिसं हरते फलं; कल्याणकारी कल्याणं, पापकारी च पापकं.
YĀDISAṂ VAPATE BĪJAṂ, / TĀDISAṂ HARATE PHALAṂ; / KALYĀṆAKĀRĪ KALYĀṆAṂ, / PĀPAKĀRĪ CA PĀPAKAṂ.
“Gieo hạt giống nào thì gặt quả nấy: người làm lành nhận điều lành, người làm ác nhận điều ác.”
— Lời các vị ẩn sĩ nói với Sambara (theo lời Đức Phật kể): Kinh tạng Pali, «Saṃyutta-nikāya» («Tương Ưng Bộ Kinh»), 11.10: Samuddaka Sutta — «Các ẩn sĩ bên bờ đại dương» Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›
Kinh ThánhΜὴ πλανᾶσθε, Θεὸς οὐ μυκτηρίζεται· ὃ γὰρ ἐὰν σπείρῃ ἄνθρωπος, τοῦτο καὶ θερίσει·
“Chớ hề dối mình; Đức Chúa Trời không chịu khinh dể đâu; vì ai gieo giống chi, lại gặt giống ấy.”
— Lời Sứ đồ Phao-lô: Kinh Thánh, Tân Ước, «Ga-la-ti», 6:7 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›
Đạo Sikhਕਰਿ ਕਰਿ ਕਰਣਾ ਲਿਖਿ ਲੈ ਜਾਹੁ ॥ ਆਪੇ ਬੀਜਿ ਆਪੇ ਹੀ ਖਾਹੁ ॥
“Việc làm của ngươi được ghi chép lại, và ngươi mang chúng theo mình. Chính ngươi gieo, và chính ngươi ăn.”
— Guru Nanak: «Guru Granth Sahib», «Japji», khổ 20, trang 4 Trích từ sáchGuru Granth SahibMở ›
Đạo giáo禍福無門,惟人自召;善惡之報,如影隨形。
“Họa và phúc không có cửa — chính con người tự gọi chúng đến. Sự báo ứng của thiện và ác theo con người như bóng theo hình.”
— «Taishang Ganying Pian» («Thái Thượng Cảm Ứng Thiên»), những dòng mở đầu Trích từ sáchTreatise of the Most High on Action and ResponseMở ›
Phật giáoकम्मस्सका, माणव, सत्ता कम्मदायादा कम्मयोनी कम्मबन्धू कम्मप्पटिसरणा.
KAMMASSAKĀ, MĀṆAVA, SATTĀ KAMMADĀYĀDĀ KAMMAYONĪ KAMMABANDHŪ KAMMAPPAṬISARAṆĀ.
“Chúng sinh là chủ nhân của hành động mình, là người thừa kế hành động mình; hành động là thai tạng, là quyến thuộc và là nơi nương tựa của họ.”
— Lời Đức Phật: Kinh tạng Pali, «Majjhima-nikāya» («Trung Bộ Kinh»), 135: Cūḷakammavibhaṅga Sutta — «Tiểu kinh Phân tích về Nghiệp» Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›
Ý nghĩ, lời nói và hành động
Nguyên nhân được tạo ra theo ba cách: bằng ý nghĩ, bằng lời nói và bằng hành động.
Ý nghĩ. Mọi thứ bắt đầu từ một ý nghĩ. Điều bạn nghĩ đến lặp đi lặp lại sẽ trở thành tâm trạng, mong muốn và tính cách của bạn. Ý nghĩ là hạt giống từ đó lời nói và hành động mọc lên.
Lời nói. Một lời nói có thể làm tổn thương một người trong nhiều năm, hoặc có thể nâng đỡ họ vào lúc khó khăn nhất. Điều đã nói ra thì không rút lại được — nó đã trở thành nguyên nhân.
Hành động. Mỗi hành động đều để lại dấu vết — trong thế giới, trong người khác và trong chính bạn. Những hành động lặp lại nhiều lần trở thành thói quen, và thói quen quyết định cuộc đời bạn sẽ đi về đâu.
Các nguồn nói gì về ý nghĩ, lời nói và hành động
Phật giáoमनोपुब्बङ्गमा धम्मा, मनोसेट्ठा मनोमया; मनसा चे पदुट्ठेन, भासति वा करोति वा; ततो नं दुक्खमन्वेति, चक्कंव वहतो पदं. ॥ मनोपुब्बङ्गमा धम्मा, मनोसेट्ठा मनोमया; मनसा चे पसन्नेन, भासति वा करोति वा; ततो नं सुखमन्वेति, छायाव अनपायिनी. ॥
MANOPUBBAṄGAMĀ DHAMMĀ, / MANOSEṬṬHĀ MANOMAYĀ; / MANASĀ CE PADUṬṬHENA, / BHĀSATI VĀ KAROTI VĀ; / TATO NAṂ DUKKHAMANVETI, / CAKKAṂVA VAHATO PADAṂ. / MANOPUBBAṄGAMĀ DHAMMĀ, / MANOSEṬṬHĀ MANOMAYĀ; / MANASĀ CE PASANNENA, / BHĀSATI VĀ KAROTI VĀ; / TATO NAṂ SUKHAMANVETI, / CHĀYĀVA ANAPĀYINĪ.
“Tâm dẫn đầu mọi sự, tâm là chủ, mọi sự do tâm tạo. Nếu một người nói hay làm với tâm ô nhiễm, khổ đau sẽ theo người ấy như bánh xe lăn theo chân con bò kéo. Nếu một người nói hay làm với tâm thanh tịnh, hạnh phúc sẽ theo người ấy như bóng không rời hình.”
— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Dhammapada» («Kinh Pháp Cú»), câu 1–2 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›
Hồi giáoإِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى
“Các việc làm được xét theo ý định, và mỗi người sẽ nhận được điều mình đã định.”
— Lời Nhà tiên tri Muhammad (do Umar ibn al-Khattab thuật lại): al-Bukhari, «Ṣaḥīḥ al-Bukhārī» («Sahih al-Bukhari»), hadith 1 Trích từ sáchSahih al-BukhariMở ›
Kinh Thánhמָוֶת וְחַיִּים בְּיַד־לָשׁוֹן וְאֹהֲבֶיהָ יֹאכַל פִּרְיָהּ׃
“Sống chết ở nơi quyền của lưỡi; kẻ nào ái mộ nó sẽ ăn bông trái của nó.”
— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Châm Ngôn», 18:21 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›
Kinh Thánhλέγω δὲ ὑμῖν ὅτι πᾶν ῥῆμα ἀργὸν ὃ ἐὰν λαλήσωσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀποδώσουσι περὶ αὐτοῦ λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως· ἐκ γὰρ τῶν λόγων σου δικαιωθήσῃ καὶ ἐκ τῶν λόγων σου καταδικασθήσῃ.
“Vả, ta nói cùng các ngươi, đến ngày phán xét, người ta sẽ khai ra mọi lời nhảm nhí mà mình đã nói; vì bởi lời nói mình mà ngươi sẽ được xưng công bình, cũng bởi lời nói mình mà ngươi sẽ bị phạt.”
— Lời Chúa Giê-su: Kinh Thánh, Tân Ước, «Ma-thi-ơ», 12:36–37 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›
Ấn Độ giáoयथाकारी यथाचारी तथा भवति । साधुकारी साधुर् भवति । पापकारी पापो भवति
YATHĀKĀRĪ YATHĀCĀRĪ TATHĀ BHAVATI / SĀDHUKĀRĪ SĀDHUR BHAVATI / PĀPAKĀRĪ PĀPO BHAVATI
“Người ta hành động thế nào, sống thế nào, thì trở thành như thế: người làm lành trở nên lành, người làm ác trở nên ác.”
— Lời Yajnavalkya: «Bṛhadāraṇyaka-upaniṣad» («Brihadaranyaka Upanishad»), 4.4.5 Trích từ sáchCác UpanishadMở ›
Những kết quả thấy được và không thấy được
Có những kết quả thấy được ngay: bạn giúp một người, và người ấy mỉm cười.
Có những kết quả chín chậm, qua nhiều năm. Nhưng chúng luôn chín.
Và có những kết quả xảy ra bên trong bạn. Mỗi ý nghĩ giận dữ làm tâm bạn giận dữ hơn một chút. Mỗi ý nghĩ tử tế làm tâm bạn sáng hơn một chút. Cứ thế, ngày qua ngày, bạn tạo nên chính mình.
Các nguồn nói gì về những kết quả thấy được và không thấy được
Do Thái giáoשֶׁמִּצְוָה גּוֹרֶרֶת מִצְוָה, וַעֲבֵרָה גוֹרֶרֶת עֲבֵרָה. שֶׁשְּׂכַר מִצְוָה, מִצְוָה
“Một việc thiện kéo theo một việc thiện khác, và một tội lỗi kéo theo một tội lỗi khác; phần thưởng của một việc thiện là một việc thiện khác.”
— Lời Ben Azzai: Mishnah, «Pirqei Avot» («Lời dạy của các bậc cha ông»), 4:2 Trích từ sáchLời dạy của các bậc tổ phụMở ›
Hồi giáoإِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ ۖ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا
“Nếu các ngươi làm điều tốt, các ngươi làm tốt cho chính bản thân mình; và nếu các ngươi làm điều xấu, thì cũng là cho chính mình.”
— Kinh Qur'an, surah 17 «Al-Isra» («Cuộc du hành ban đêm»), ayah 7 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›
Ấn Độ giáoकर्मणो ह्य् अपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः । अकर्मणश् च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥
KARMAṆO HY API BODDHAVYAṂ BODDHAVYAṂ CA VIKARMAṆAḤ / AKARMAṆAŚ CA BODDHAVYAṂ GAHANĀ KARMAṆO GATIḤ
“Phải hiểu hành động là gì, hiểu hành động sai trái là gì, và hiểu không hành động là gì: con đường của hành động thật sâu xa và khó hiểu.”
— Lời Krishna: «Bhagavad-gītā» («Chí Tôn ca»), 4.17 Trích từ sáchBhagavad GitaMở ›
Không có gì mất đi
Đôi khi có vẻ như một việc xấu đã qua đi mà không để lại hậu quả, còn một việc tốt thì chẳng được đền đáp. Nhưng không có gì mất đi. Chỉ là quả chưa chín mà thôi.
Như hạt giống có thể nằm lâu trong đất và nảy mầm khi mưa và hơi ấm đến, những hành động của chúng ta cũng chờ đến lúc của chúng.
Và không có gì là quá nhỏ. Từng giọt, từng giọt làm đầy một chiếc bình lớn. Từ một hạt giống tí hon mọc lên một cây đại thụ.
Các nguồn nói gì về việc không có gì mất đi
Hồi giáoفَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُۥ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُۥ
“Vậy ai làm điều tốt dù nặng bằng một hạt nguyên tử sẽ thấy nó, và ai làm điều xấu dù nặng bằng một hạt nguyên tử sẽ thấy nó.”
— Kinh Qur'an, surah 99 «Az-Zalzalah» («Động đất»), ayah 7–8 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›
Phật giáoमावमञ्ञेथ पापस्स, न मन्तं आगमिस्सति; उदबिन्दुनिपातेन, उदकुम्भोपि पूरति; बालो पूरति पापस्स, थोकं थोकम्पि आचिनं. ॥ मावमञ्ञेथ पुञ्ञस्स, न मन्दं आगमिस्सति; उदबिन्दुनिपातेन, उदकुम्भोपि पूरति; धीरो पूरति पुञ्ञस्स, थोकं थोकम्पि आचिनं. ॥
MĀVAMAÑÑETHA PĀPASSA, / NA MANTAṂ ĀGAMISSATI; / UDABINDUNIPĀTENA, / UDAKUMBHOPI PŪRATI; / BĀLO PŪRATI PĀPASSA, / THOKAṂ THOKAMPI ĀCINAṂ. / MĀVAMAÑÑETHA PUÑÑASSA, / NA MANDAṂ ĀGAMISSATI; / UDABINDUNIPĀTENA, / UDAKUMBHOPI PŪRATI; / DHĪRO PŪRATI PUÑÑASSA, / THOKAṂ THOKAMPI ĀCINAṂ.
“Chớ xem thường điều ác mà nghĩ: ‘Nó sẽ không đến với ta.’ Từng giọt nước rơi làm đầy bình nước — kẻ ngu cũng vậy, đầy dần điều ác, tích chứa từng chút một. Chớ xem thường điều thiện mà nghĩ: ‘Nó sẽ không đến với ta.’ Từng giọt nước rơi làm đầy bình nước — người trí cũng vậy, đầy dần điều thiện, tích chứa từng chút một.”
— Kinh tạng Pali, «Khuddaka-nikāya» («Tiểu Bộ Kinh»), «Dhammapada» («Kinh Pháp Cú»), câu 121–122 Trích từ sáchKinh Pháp CúMở ›
Phật giáo Tây Tạng“Dù trải qua hàng trăm kiếp, hành động của chúng sinh cũng không mất đi. Nhưng hễ các điều kiện hội đủ, quả của chúng sẽ chín muồi trọn vẹn.”
— Patrul Rinpoche dẫn lời «Kinh Trăm Nghiệp»: «Kun bzang bla ma'i zhal lung» («Lời vàng của Thầy tôi»), phần 1, chương 4, III — dịch từ bản tiếng Nga (người dịch I. Sauber, St. Petersburg: Nartang, 2007, tr. 163) Trích từ sáchThe Words of My Perfect TeacherMở ›
Ấn Độ giáoपार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस् तस्य विद्यते । न हि कल्याणकृत् कश् चिद् दुर्गतिं तात गच्छति ॥
PĀRTHA NAIVEHA NĀMUTRA VINĀŚAS TASYA VIDYATE / NA HI KALYĀṆAKṚT KAŚ CID DURGATIṂ TĀTA GACCHATI
“Hỡi Partha, dù ở đời này hay đời sau, người ấy đều không bị hủy diệt: bởi người làm điều lành, con thân mến, không bao giờ đi vào con đường xấu.”
— Lời Krishna về một hành giả yoga chưa đi hết con đường: «Bhagavad-gītā» («Chí Tôn ca»), 6.40 Trích từ sáchBhagavad GitaMở ›
Kinh Thánhכִּי רוּחַ יִזְרָעוּ וְסוּפָתָה יִקְצֹרוּ
“Vì chúng nó đã gieo gió và sẽ gặt bão lốc.”
— Kinh Thánh, Cựu Ước, «Ô-sê», 8:7 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›
Bạn tạo nên số phận của mình
Hãy hiểu điều này: mọi thứ đều có nhân và có quả. Không có hành động nào không mang lại kết quả — mỗi hành động, mỗi lời nói và mỗi ý nghĩ của bạn đều dẫn đến một điều gì đó.
Cuộc đời bạn bây giờ là quả của những gì đã có trước đây. Và tương lai của bạn là quả của những gì bạn đang làm bây giờ.
Mỗi ngày, khi hành động, nói năng và suy nghĩ, bạn đang quyết định tương lai của mình sẽ ra sao. Vì thế người ta mới nói: mỗi người là kiến trúc sư cho hạnh phúc của chính mình.
Bạn không phải là nạn nhân của hoàn cảnh, bạn là người tạo nên số phận của mình. Luật này luôn vận hành — dù bạn có biết về nó hay không, có tin vào nó hay không. Nhưng khi bạn nhớ đến nó, bạn bắt đầu gieo trồng một cách tỉnh thức.
Với mỗi ý nghĩ, lời nói và hành động, bạn tạo nên tương lai của mình.
Các nguồn nói gì về cách chúng ta tạo nên số phận của mình
Phật giáoकम्मस्सकोम्हि, कम्मदायादो कम्मयोनि कम्मबन्धु कम्मपटिसरणो. यं कम्मं करिस्सामि — कल्याणं वा पापकं वा — तस्स दायादो भविस्सामि
KAMMASSAKOMHI, KAMMADĀYĀDO KAMMAYONI KAMMABANDHU KAMMAPAṬISARAṆO. YAṂ KAMMAṂ KARISSĀMI — KALYĀṆAṂ VĀ PĀPAKAṂ VĀ — TASSA DĀYĀDO BHAVISSĀMI
“Ta là chủ nhân của hành động mình, là người thừa kế hành động mình; hành động là thai tạng, là quyến thuộc và là nơi nương tựa của ta. Ta làm hành động nào, thiện hay ác, ta sẽ là người thừa kế hành động ấy.”
— Lời Đức Phật (theo lời Ngài, mọi người — nữ và nam, cư sĩ và tu sĩ — nên thường xuyên quán chiếu như vậy): Kinh tạng Pali, «Aṅguttara-nikāya» («Tăng Chi Bộ Kinh»), 5.57: Abhiṇhapaccavekkhitabbaṭhāna Sutta — «Những điều cần thường xuyên quán chiếu» Trích từ sáchKinh tạng PāliMở ›
Hồi giáoوَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَـٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ
“Và con người không có gì ngoài những gì mình đã nỗ lực.”
— Kinh Qur'an, surah 53 «An-Najm» («Ngôi sao»), ayah 39 Trích từ sáchKinh Qur'anMở ›
Phật giáo Tây Tạng“Muốn biết trước đây mình đã hành động ra sao, hãy nhìn xem bây giờ mình thế nào. Muốn biết mình sẽ tái sinh ở đâu, hãy nhìn xem bây giờ mình hành động ra sao.”
— Câu nói được Patrul Rinpoche dẫn lại: «Kun bzang bla ma'i zhal lung» («Lời vàng của Thầy tôi»), phần 1, chương 4, I, 2.2.1 — dịch từ bản tiếng Nga (người dịch I. Sauber, St. Petersburg: Nartang, 2007, tr. 155) Trích từ sáchThe Words of My Perfect TeacherMở ›
Kinh Thánhτῷ γὰρ αὐτῷ μέτρῳ, ᾧ μετρεῖτε, ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν.
“Vì các ngươi lường cho kẻ khác mực nào, thì họ cũng lường lại cho các ngươi mực ấy.”
— Lời Chúa Giê-su: Kinh Thánh, Tân Ước, «Lu-ca», 6:38 Trích từ sáchKinh Thánh, Tân ƯớcMở ›
Cách thực hành
Để thực hành, hãy chọn một lúc không ai làm phiền bạn. Hãy ngồi yên lặng.
Hãy nhìn vào cuộc đời bạn: sức khỏe, các mối quan hệ, tài chính, trạng thái tâm hồn. Hãy tự hỏi: “Tất cả những điều này từ đâu mà ra? Vì sao chúng lại ở trạng thái này? Những ý nghĩ, lời nói và hành động nào của tôi đã dẫn đến điều này?”
Hãy hiểu rằng mọi điều trong cuộc đời bạn đều có nguyên nhân của nó. Cũng như trong quá khứ bạn đã tạo nên hiện tại của mình, giờ đây bạn đang tạo nên tương lai của mình.
Hãy nhận ra rằng với mỗi ý nghĩ, lời nói và hành động, bạn tạo nên tương lai của mình. Hãy ngồi và suy ngẫm về điều đó.
Trong ngày, hãy cố gắng nhận biết: đây là một ý nghĩ, đây là một lời nói, đây là một hành động — với mỗi điều ấy tôi tạo nên tương lai của mình.
Bài tập về nhà
Bài tập về nhà của bạn là: cuối mỗi ngày, trước khi ngủ, hãy nhớ lại ngày của mình và phân tích nó. Hôm nay bạn đã làm gì? Bạn đã dùng thời gian của mình khôn ngoan và tỉnh thức đến đâu — hay thiếu suy nghĩ đến đâu? Bạn đã dành thời gian cho việc gì? Lẽ ra bạn có thể không dành nó cho việc gì? Những ý nghĩ, lời nói và hành động của ngày hôm nay có thể mang lại kết quả gì trong tương lai?
Hôm nay bạn đã gieo những hạt giống nào, và chúng có thể mang lại những quả nào? Hãy bắt đầu nghĩ rằng lẽ ra bạn có thể gieo những hạt giống khác.
Hãy suy ngẫm về mọi sự việc trong đời mình một cách bình thản, từ từ và tỉnh thức. Nhiệm vụ của bạn chính là nuôi dưỡng sự tỉnh thức. Không cần ép mình thay đổi cả cuộc đời ngay lập tức. Chỉ cần nuôi dưỡng sự tỉnh thức một cách từ từ, bình thản và hài hòa — và cuộc đời bạn sẽ tự nhiên bắt đầu chuyển hóa.
Khi nào chuyển sang thực hành tiếp theo?
Như chúng ta đã mô tả trong bài “Cách tiến bước trên con đường”, một thực hành có thể được xem là đã hoàn thành khi nó thực sự kết nối với bạn và trở thành một phần của bạn. Điều này có nghĩa là bạn không chỉ hiểu nó, mà còn cảm nhận được nó bằng trải nghiệm trực tiếp của chính mình. Hãy làm thực hành cho đến khi bạn cảm nhận được điều này. Hãy tìm cách tiếp cận sáng tạo của riêng bạn với thực hành.
Thực hành sẽ được xem là hoàn thành khi, phân tích một ngày của mình, bạn thấy và hiểu một cách rõ ràng những hành động của mình có thể dẫn đến kết quả gì. Theo thời gian, điều này sẽ bắt đầu xuất hiện ngay trong ngày, vào chính lúc bạn hành động.
Ví dụ, bạn quyết định xem tivi — và lập tức nảy ra ý nghĩ: “Bằng hành động này, tôi sẽ gieo hạt giống của những quả nào?” Bạn bắt đầu suy ngẫm về điều đó.
Điều này không có nghĩa là bạn sẽ thôi xem tivi. Bạn có thể tiếp tục xem — chỉ cần làm điều đó một cách có ý thức. Bạn hiểu: “Đúng, tôi sẽ xem tivi. Đúng, đây là một việc thiếu suy nghĩ, ngớ ngẩn, và tôi đang tiêu phí vô ích cuộc đời mình, một cuộc đời vô cùng quý giá và hiếm có. Có thể ngày mai tôi sẽ chết. Nhưng hôm nay tôi chỉ muốn xem tivi.” Như vậy cũng được.
Không cần tự trách mình hay bạo hành bản thân về mặt tâm lý vì mỗi hành động mà bạn cho là xấu. Chỉ cần phát triển sự tỉnh thức và hiểu biết về nhân quả.
Theo thời gian, có thể bạn sẽ nghĩ xem mình có thể làm gì thay vào đó. Ví dụ, xem tivi nửa giờ thay vì một giờ, và dành nửa giờ còn lại cho một việc có ích hơn, hoặc có thể thậm chí cho thực hành tâm linh.
Lời sức mạnh của riêng bạn
Hãy tóm lại hiểu biết của bạn về thực hành này trong một câu. Ví dụ: “Với mỗi ý nghĩ, lời nói và hành động, tôi tạo nên tương lai của mình.”
Hãy thêm câu này vào các câu từ những thực hành trước. Ví dụ: “Việc tôi được sinh làm người thật vô cùng quý giá. Sẽ đến lúc tôi chết. Bám chấp vào những gì đổi thay mang lại khổ đau. Với mỗi ý nghĩ, lời nói và hành động, tôi tạo nên tương lai của mình.”
Mỗi lần bạn suy ngẫm về giá trị của cuộc sống, về vô thường, về khổ đau hay về những hành động của mình, hãy thầm nói lời sức mạnh của riêng bạn.
Cần giúp với việc thực hành?
Trên Patreon bạn nhận được:
- giải đáp thắc mắc về thực hành
- nghiên cứu nguồn tư liệu theo chủ đề của bạn
- Discord riêng để trò chuyện với những người cùng thực hành
- phát trực tiếp và buổi hỏi đáp
- thảo luận về thực hành, giáo lý và truyền thống
