คำถามที่ว่าทำไมชีวิตจึงมีความทุกข์มากมายเป็นการพิจารณาข้อถัดไปที่หันจิตไปสู่การปฏิบัติทางจิตวิญญาณ
คุณเข้าใจแล้วว่าการได้เกิดเป็นมนุษย์ของคุณมีค่ายิ่งนัก และชีวิตนี้ไม่ได้อยู่ชั่วนิรันดร์ ตอนนี้ลองมองอย่างซื่อตรง: ชีวิตนี้แท้จริงแล้วเป็นอย่างไร? และทำไมชีวิตจึงมีความทุกข์มากมาย?
ทุกคนล้วนมีความทุกข์
ลองมองไปรอบตัว ไม่มีใครเลยที่ไม่เคยทุกข์ ทั้งคนรวยและคนจน คนแข็งแรงและคนอ่อนแอ คนฉลาดและคนธรรมดา ทุกคนล้วนรู้จักความเจ็บปวด ความกลัว การสูญเสีย และความผิดหวัง
คนเราเกิดมาด้วยความเจ็บปวด เจ็บป่วย แก่ชรา และตาย เราสูญเสียคนที่เรารัก และต้องพบเจอคนที่เราไม่อยากเห็น เราไม่ได้สิ่งที่ปรารถนา และสิ่งที่ได้มาแล้วก็กลัวว่าจะเสียไป
แม้แต่คนที่เราอิจฉาก็มีความทุกข์ของเขาเอง เพียงแต่มองจากภายนอกไม่เห็น
คัมภีร์กล่าวอะไรเรื่องทุกคนล้วนมีความทุกข์
พุทธศาสนาइदं खो पन, भिक्खवे, दुक्खं अरियसच्चं — जातिपि दुक्खा, जरापि दुक्खा, ब्याधिपि दुक्खो, मरणम्पि दुक्खं, अप्पियेहि सम्पयोगो दुक्खो, पियेहि विप्पयोगो दुक्खो, यम्पिच्छं न लभति तम्पि दुक्खं
IDAṂ KHO PANA, BHIKKHAVE, DUKKHAṂ ARIYASACCAṂ — JĀTIPI DUKKHĀ, JARĀPI DUKKHĀ, BYĀDHIPI DUKKHO, MARAṆAMPI DUKKHAṂ, APPIYEHI SAMPAYOGO DUKKHO, PIYEHI VIPPAYOGO DUKKHO, YAMPICCHAṂ NA LABHATI TAMPI DUKKHAṂ
“ภิกษุทั้งหลาย นี้แลคือทุกขอริยสัจ: ความเกิดเป็นทุกข์ ความแก่เป็นทุกข์ ความเจ็บไข้เป็นทุกข์ ความตายเป็นทุกข์ การประสบกับสิ่งที่ไม่เป็นที่รักเป็นทุกข์ การพลัดพรากจากสิ่งที่เป็นที่รักเป็นทุกข์ ปรารถนาสิ่งใดแล้วไม่ได้สิ่งนั้น นั่นก็เป็นทุกข์”
— พุทธพจน์ของพระพุทธเจ้า: พระไตรปิฎกบาลี, «Saṃyutta-nikāya» («สังยุตตนิกาย»), 56.11: Dhammacakkappavattana Sutta — «ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร — พระสูตรว่าด้วยการหมุนวงล้อแห่งธรรม» จากหนังสือพระไตรปิฎกบาลีเปิด ›
คัมภีร์ไบเบิลאָדָם יְלוּד אִשָּׁה קְצַר יָמִים וּשְׂבַע־רֹגֶז׃
“มนุษย์ซึ่งเกิดจากผู้หญิง มีอายุน้อยวันและเต็มไปด้วยความยุ่งยาก”
— ถ้อยคำของโยบ: พระคัมภีร์ไบเบิล, พันธสัญญาเดิม, «หนังสือโยบ», 14:1 จากหนังสือคัมภีร์ไบเบิล พันธสัญญาใหม่เปิด ›
ศาสนาซิกข์ਰੋਵਹਿ ਕਿਰਪਨ ਸੰਚਹਿ ਧਨੁ ਜਾਇ ॥ ਪੰਡਿਤ ਰੋਵਹਿ ਗਿਆਨੁ ਗਵਾਇ ॥ ਬਾਲੀ ਰੋਵੈ ਨਾਹਿ ਭਤਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਦੁਖੀਆ ਸਭੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥
“คนตระหนี่ร่ำไห้ เพราะทรัพย์ที่สะสมไว้จากไป บัณฑิตร่ำไห้ เพราะสูญเสียความรู้ของตน หญิงสาวร่ำไห้ เพราะไม่มีสามี นานักเอ๋ย ทั้งโลกล้วนเป็นทุกข์”
— คุรุนานัก: «Guru Granth Sahib» («คุรุครันถ์สาหิบ»), «รามกลี กี วาร์», โศลกของคุรุนานักประกอบเปารีที่ 13, หน้า 954 จากหนังสือคุรุครันถ์สาหิบเปิด ›
ศาสนาอิสลามوَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَىْءٍ مِّنَ ٱلْخَوْفِ وَٱلْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ ٱلْأَمْوَٰلِ وَٱلْأَنفُسِ وَٱلثَّمَرَٰتِ ۗ وَبَشِّرِ ٱلصَّـٰبِرِينَ ٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَـٰبَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوٓا۟ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّآ إِلَيْهِ رَٰجِعُونَ
“และแน่นอน เราจะทดสอบพวกเจ้าด้วยบางสิ่งจากความกลัวและความหิวโหย และด้วยการสูญเสียทรัพย์สิน ชีวิต และพืชผล และจงแจ้งข่าวดีแก่บรรดาผู้อดทน คือผู้ที่เมื่อเคราะห์ร้ายประสบแก่พวกเขา พวกเขาจะกล่าวว่า ‘แท้จริงเราเป็นของอัลลอฮ์ และแท้จริงเราจะกลับไปหาพระองค์’”
— อัลกุรอาน, ซูเราะฮ์ที่ 2 «Al-Baqarah» («วัวตัวเมีย»), อายะฮ์ที่ 155–156 จากหนังสืออัลกุรอานเปิด ›
ความทุกข์สามประเภท
ครูบาอาจารย์โบราณกล่าวถึงความทุกข์สามประเภท
ทุกข์ซ้อนทุกข์ — ความเจ็บปวดที่เห็นได้ชัด: ความเจ็บป่วย ความหิว ความโศกเศร้า การสูญเสีย บางครั้งเคราะห์ร้ายหนึ่งยังไม่ทันจบ อีกเคราะห์หนึ่งก็มาถึงแล้ว
ทุกข์จากความเปลี่ยนแปลง — เมื่อสิ่งดี ๆ จบลงอย่างกะทันหัน คุณรู้สึกดี คุณพอใจ แล้วจู่ ๆ ความเจ็บป่วยก็มา หรือข่าวร้าย หรือคุณสูญเสียสิ่งที่คุณรัก ความสุขทุกอย่างในโลกนี้ย่อมผ่านไปสักวันหนึ่ง และการจบลงของมันก็นำความเจ็บปวดมา
ทุกข์จากความเป็นสิ่งปรุงแต่ง — ละเอียดอ่อนที่สุด แม้ในยามที่ดูเหมือนว่าทุกอย่างเรียบร้อยดีและคุณไม่ได้ทุกข์ ทุกสิ่งที่ “ความเรียบร้อยดี” นี้พึ่งพาอยู่ก็ล้วนเปราะบาง และแฝงเหตุแห่งความเจ็บปวดในอนาคตไว้ในตัวแล้ว เพราะเหตุนี้ ลึก ๆ ในใจ คนเราแทบไม่เคยสงบอย่างแท้จริงเลย
คัมภีร์กล่าวอะไรเรื่องความทุกข์สามประเภท
พุทธศาสนาแบบทิเบต“ความสะดวกสบาย ความสุข และเกียรติยศที่มองเห็นได้ทั้งหมดซึ่งหาได้ในสังสารวัฏนี้ ไม่มีวี่แววแห่งความคงทนหรือความมั่นคงแม้แต่น้อย และในที่สุดย่อมกลายเป็นความทุกข์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้”
— ปาทรุล รินโปเช, «Kun bzang bla ma'i zhal lung» («ถ้อยคำของคุรุผู้สมบูรณ์ของข้าพเจ้า»), ภาคที่ 1, บทที่ 3, II, 4.1.1 «ทุกข์จากความเปลี่ยนแปลง» — แปลจากฉบับภาษารัสเซีย (แปลโดย I. Sauber, เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก: Nartang, 2007, หน้า 116) จากหนังสือThe Words of My Perfect Teacherเปิด ›
พุทธศาสนาแบบทิเบต“บางคนในหมู่พวกเราอาจคิดว่าตอนนี้ทุกอย่างกำลังไปได้ดี และดูเหมือนว่าเราไม่ได้ทุกข์เลย แต่แท้จริงแล้ว เราจมอยู่ในสิ่งที่สร้างเหตุแห่งความทุกข์อย่างสิ้นเชิง”
— ปาทรุล รินโปเช, «Kun bzang bla ma'i zhal lung» («ถ้อยคำของคุรุผู้สมบูรณ์ของข้าพเจ้า»), ภาคที่ 1, บทที่ 3, II, 4.1.3 «ทุกข์จากความเป็นสิ่งปรุงแต่ง» — แปลจากฉบับภาษารัสเซีย (แปลโดย I. Sauber, เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก: Nartang, 2007, หน้า 117) จากหนังสือThe Words of My Perfect Teacherเปิด ›
ศาสนาฮินดูये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते । आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥
YE HI SAṂSPARŚAJĀ BHOGĀ DUḤKHAYONAYA EVA TE / ĀDYANTAVANTAḤ KAUNTEYA NA TEṢU RAMATE BUDHAḤ
“ความเพลิดเพลินที่เกิดจากการสัมผัสระหว่างอายตนะกับอารมณ์ของมัน เป็นบ่อเกิดแห่งความทุกข์ สิ่งเหล่านั้นมีจุดเริ่มต้นและจุดจบ ดูก่อนโอรสแห่งนางกุนตี ผู้มีปัญญาย่อมไม่ยินดีในสิ่งเหล่านั้น”
— ถ้อยคำของพระกฤษณะ: «Bhagavad-gītā» («ภควัทคีตา»), 5.22 จากหนังสือภควัทคีตาเปิด ›
พุทธศาสนาतिस्सो इमा, भिक्खवे, दुक्खता. कतमा तिस्सो? दुक्खदुक्खता, सङ्खारदुक्खता, विपरिणामदुक्खता
TISSO IMĀ, BHIKKHAVE, DUKKHATĀ. KATAMĀ TISSO? DUKKHADUKKHATĀ, SAṄKHĀRADUKKHATĀ, VIPARIṆĀMADUKKHATĀ
“ภิกษุทั้งหลาย ทุกขตามีสามประการ สามประการเป็นไฉน? ทุกข์เพราะความเจ็บปวด ทุกข์เพราะความเป็นสิ่งปรุงแต่ง ทุกข์เพราะความแปรปรวน”
— พุทธพจน์: พระไตรปิฎกบาลี, «Saṃyutta-nikāya» («สังยุตตนิกาย»), 45.165: Dukkhatā Sutta — «ทุกขตาสูตร — ประเภทของความทุกข์» จากหนังสือพระไตรปิฎกบาลีเปิด ›
ศาสนาฮินดูपरिणामतापसंस्कारदुःखैर् गुणवृत्तिविरोधाच् च दुःखम् एव सर्वं विवेकिनः
PARIṆĀMATĀPASAṂSKĀRADUḤKHAIR GUṆAVṚTTIVIRODHĀC CA DUḤKHAM EVA SARVAṂ VIVEKINAḤ
“เพราะทุกข์จากความแปรเปลี่ยน จากความเร่าร้อน และจากร่องรอยที่หลงเหลือไว้ และเพราะความขัดแย้งกันของคุณสมบัติแห่งธรรมชาติ สำหรับผู้มีวิจารณญาณ ทุกสิ่งล้วนเป็นทุกข์”
— ปตัญชลี: «Yoga-sūtra» («โยคสูตร»), 2.15 จากหนังสือโยคสูตรของปตัญชลีเปิด ›
ความทุกข์มาจากไหน
ความทุกข์ไม่ใช่การลงโทษที่ใครบางคนส่งมาจากภายนอก มันมีเหตุ
เราอยากให้สิ่งที่น่าพอใจคงอยู่ตลอดไป และสิ่งที่ไม่น่าพอใจไม่มาถึงเลย เรายึดติดกับผู้คน สิ่งของ ฐานะ และร่างกายของตัวเอง แต่ทั้งหมดนี้เปลี่ยนแปลงและผ่านไป และยิ่งเรายึดไว้แน่นเท่าไร การปล่อยวางก็ยิ่งเจ็บปวดเท่านั้น
ยิ่งความอยากและความยึดติดแรงกล้าเท่าไร ความทุกข์ก็ยิ่งแรงกล้าเท่านั้น
คัมภีร์กล่าวอะไรเรื่องเหตุแห่งความทุกข์
พุทธศาสนาतण्हाय जायती सोको, तण्हाय जायती भयं; तण्हाय विप्पमुत्तस्स, नत्थि सोको कुतो भयं ॥
TAṆHĀYA JĀYATĪ SOKO, / TAṆHĀYA JĀYATĪ BHAYAṂ; / TAṆHĀYA VIPPAMUTTASSA, / NATTHI SOKO KUTO BHAYAṂ.
“ความโศกเกิดจากตัณหา ภัยเกิดจากตัณหา ผู้ที่หลุดพ้นจากตัณหาแล้วย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน”
— พระไตรปิฎกบาลี, «Khuddaka-nikāya» («ขุททกนิกาย»), «Dhammapada» («ธรรมบท»), คาถาที่ 216 จากหนังสือธรรมบทเปิด ›
ศาสนาฮินดูध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस् तेषूपजायते । सङ्गात् संजायते कामः कामात् क्रोधो ऽभिजायते । क्रोधाद् भवति संमोहः संमोहात् स्मृतिविभ्रमः । स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति ॥
DHYĀYATO VIṢAYĀN PUṂSAḤ SAṄGAS TEṢŪPAJĀYATE / SAṄGĀT SAṂJĀYATE KĀMAḤ KĀMĀT KRODHO 'BHIJĀYATE / KRODHĀD BHAVATI SAṂMOHAḤ SAṂMOHĀT SMṚTIVIBHRAMAḤ / SMṚTIBHRAṂŚĀD BUDDHINĀŚO BUDDHINĀŚĀT PRAṆAŚYATI
“เมื่อบุคคลครุ่นคิดถึงอารมณ์แห่งอายตนะ ความผูกพันต่อสิ่งเหล่านั้นก็เกิดขึ้น จากความผูกพันเกิดความอยาก จากความอยากเกิดความโกรธ จากความโกรธเกิดความหลงผิด จากความหลงผิดเกิดความหลงลืม จากความหลงลืมเกิดความพินาศแห่งปัญญา และเมื่อปัญญาพินาศ บุคคลนั้นก็พินาศ”
— ถ้อยคำของพระกฤษณะ: «Bhagavad-gītā» («ภควัทคีตา»), 2.62–63 จากหนังสือภควัทคีตาเปิด ›
คัมภีร์ไบเบิลἕκαστος δὲ πειράζεται ὑπὸ τῆς ἰδίας ἐπιθυμίας ἐξελκόμενος καὶ δελεαζόμενος· εἶτα ἡ ἐπιθυμία συλλαβοῦσα τίκτει ἁμαρτίαν, ἡ δὲ ἁμαρτία ἀποτελεσθεῖσα ἀποκύει θάνατον.
“แต่ว่าทุกคนถูกทดลองเมื่อตัณหาของตัวเองชักนำและล่อใจให้หลงไป ครั้นตัณหาก่อตัวขึ้นแล้วก็ทำให้เกิดบาป และเมื่อบาปโตเต็มที่แล้วก็นำไปสู่ความตาย”
— พระคัมภีร์ไบเบิล, พันธสัญญาใหม่, «จดหมายของนักบุญยากอบ», 1:14–15 จากหนังสือคัมภีร์ไบเบิล พันธสัญญาใหม่เปิด ›
วงจรที่วนซ้ำ
เราแสวงหาความสุขครั้งแล้วครั้งเล่า: ของที่ซื้อใหม่ ความสัมพันธ์ใหม่ งานใหม่ ความเพลิดเพลินใหม่ ชั่วระยะหนึ่งมันก็ทำให้รู้สึกเบาลง แล้วทุกอย่างก็วนซ้ำอีก
ชีวิตผ่านไปเช่นนี้ วนเป็นวงกลม เหมือนแมลงวันที่บินวนอยู่ในโถปิดฝาและหาทางออกไม่ได้
หลายธรรมเนียมกล่าวว่าวงจรนี้ไม่จบลงแม้ด้วยความตาย ตราบใดที่ยังมีความอยากและความยึดติด สัตว์ก็ยังเกิดแล้วเกิดอีก และพบกับความทุกข์ครั้งแล้วครั้งเล่า
คัมภีร์กล่าวอะไรเรื่องวงจรที่วนซ้ำ
พุทธศาสนาแบบทิเบต“ไม่ว่าแมลงวันจะบินวนอยู่ในโถปิดฝามากเพียงใด มันก็ออกไปไม่ได้ ในทำนองเดียวกัน ไม่ว่าเราจะเกิดที่ใด ในภพภูมิสูงหรือภพภูมิต่ำ เราก็ยังถูกจองจำอยู่ในสังสารวัฏ”
— ปาทรุล รินโปเช, «Kun bzang bla ma'i zhal lung» («ถ้อยคำของคุรุผู้สมบูรณ์ของข้าพเจ้า»), ภาคที่ 1, บทที่ 3, I «ความทุกข์ในสังสารวัฏโดยรวม» — แปลจากฉบับภาษารัสเซีย (แปลโดย I. Sauber, เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก: Nartang, 2007, หน้า 97) จากหนังสือThe Words of My Perfect Teacherเปิด ›
พุทธศาสนาएतदेव, भिक्खवे, बहुतरं यं वो इमिना दीघेन अद्धुना सन्धावतं संसरतं अमनापसम्पयोगा मनापविप्पयोगा कन्दन्तानं रोदन्तानं अस्सु पस्सन्नं पग्घरितं, न त्वेव चतूसु महासमुद्देसु उदकं
ETADEVA, BHIKKHAVE, BAHUTARAṂ YAṂ VO IMINĀ DĪGHENA ADDHUNĀ SANDHĀVATAṂ SAṂSARATAṂ AMANĀPASAMPAYOGĀ MANĀPAVIPPAYOGĀ KANDANTĀNAṂ RODANTĀNAṂ ASSU PASSANNAṂ PAGGHARITAṂ, NA TVEVA CATŪSU MAHĀSAMUDDESU UDAKAṂ
“ภิกษุทั้งหลาย น้ำตาที่พวกเธอหลั่งไหลออก ขณะท่องเที่ยวไปในการเดินทางอันยาวนานนี้จากชาติสู่ชาติ คร่ำครวญร้องไห้อยู่เพราะประสบกับสิ่งที่ไม่น่าพอใจและพลัดพรากจากสิ่งที่น่าพอใจ ยังมากกว่าน้ำในมหาสมุทรทั้งสี่”
— พุทธพจน์: พระไตรปิฎกบาลี, «Saṃyutta-nikāya» («สังยุตตนิกาย»), 15.3: Assu Sutta — «อัสสุสูตร — น้ำตา» จากหนังสือพระไตรปิฎกบาลีเปิด ›
ศาสนาฮินดูमाम् उपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयम् अशाश्वतम् । नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥
MĀM UPETYA PUNARJANMA DUḤKHĀLAYAM AŚĀŚVATAM / NĀPNUVANTI MAHĀTMĀNAḤ SAṂSIDDHIṂ PARAMĀṂ GATĀḤ
“เมื่อมาถึงเราแล้ว มหาตมะผู้บรรลุความสมบูรณ์สูงสุด ย่อมไม่กลับมาเกิดอีกในที่พำนักแห่งความทุกข์อันไม่เที่ยงนี้”
— ถ้อยคำของพระกฤษณะ: «Bhagavad-gītā» («ภควัทคีตา»), 8.15 จากหนังสือภควัทคีตาเปิด ›
ศาสนาฮินดูतद् एव सक्तः सह कर्मणैति लिङ्गं मनो यत्र निषक्तम् अस्य । प्राप्यान्तं कर्मणस् तस्य यत् किञ्चेह करोत्य् अयम् । तस्माल् लोकात् पुनर् ऐत्य् अस्मै लोकाय कर्मणे । इति नु कामयमानः ॥
TAD EVA SAKTAḤ SAHA KARMAṆAITI LIṄGAṂ MANO YATRA NIṢAKTAM ASYA / PRĀPYĀNTAṂ KARMAṆAS TASYA YAT KIÑCEHA KAROTY AYAM / TASMĀL LOKĀT PUNAR AITY ASMAI LOKĀYA KARMAṆE / ITI NU KĀMAYAMĀNAḤ
“จิตของเขาผูกพันอยู่กับสิ่งใด เขาก็ไปสู่ที่นั่นพร้อมกับกรรมของตน เมื่อใช้ผลแห่งสิ่งที่ทำไว้ที่นี่หมดสิ้นแล้ว เขาก็กลับจากโลกนั้นมาสู่โลกนี้อีก เพื่อกรรมใหม่ เป็นเช่นนี้แลสำหรับผู้ที่ยังปรารถนา”
— ถ้อยคำของยาชญวัลกยะ: «Bṛhadāraṇyaka-upaniṣad» («พฤหทารัณยกอุปนิษัท»), 4.4.6 จากหนังสืออุปนิษัทเปิด ›
ทำไมต้องคิดถึงความทุกข์
การพิจารณานี้ไม่ได้มีไว้เพื่อทำให้คุณท้อแท้ ตรงกันข้าม มันทำให้คุณเป็นอิสระ
เมื่อคุณเห็นอย่างชัดแจ้งว่าในโลกนี้ไม่มีความสุขนิรันดร์ คุณก็จะเลิกไล่ตามสิ่งที่ไม่อาจให้ความสุขนั้นได้ คุณจะเลิกรอคอยว่าสิ่งของชิ้นถัดไป คนถัดไป หรือความสำเร็จครั้งถัดไป จะทำให้คุณมีความสุขเสียที
คุณเพียงแค่ชื่นชมสิ่งที่คุณมีอยู่ในตอนนี้ แต่ไม่ยึดติดกับมัน
แล้วความปรารถนาที่จะค้นหาสิ่งที่ให้ความสุขซึ่งไม่ขึ้นกับสถานการณ์ก็จะเกิดขึ้น ทางออกจากวงจรนี้คือหนทางทางจิตวิญญาณ
และยังมีผลประการที่สอง เมื่อคุณเข้าใจว่าสัตว์ทุกตนล้วนทุกข์เช่นเดียวกับคุณ ความกรุณาก็จะเกิดขึ้นในหัวใจของคุณ
คัมภีร์กล่าวอะไรเรื่องทำไมต้องคิดถึงความทุกข์
พุทธศาสนาแบบทิเบต“ฉะนั้นอย่าไว้วางใจความสุขที่มองเห็นได้ของสังสารวัฏ จงตัดสินใจตั้งแต่ยังอยู่ในชีวิตนี้ ที่จะหลุดพ้นจากมหาสมุทรแห่งความทุกข์อันยิ่งใหญ่นี้ และบรรลุถึงความสุขที่แท้จริงและไม่ร่วงโรยแห่งภาวะพุทธะ”
— ปาทรุล รินโปเช, «Kun bzang bla ma'i zhal lung» («ถ้อยคำของคุรุผู้สมบูรณ์ของข้าพเจ้า»), ภาคที่ 1, บทที่ 3, I — แปลจากฉบับภาษารัสเซีย (แปลโดย I. Sauber, เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก: Nartang, 2007, หน้า 99) จากหนังสือThe Words of My Perfect Teacherเปิด ›
คัมภีร์ไบเบิลταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἵνα ἐν ἐμοὶ εἰρήνην ἔχητε. ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε· ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον.
“เราได้บอกเรื่องเหล่านี้แก่ท่านทั้งหลายแล้ว เพื่อท่านทั้งหลายจะได้มีสันติสุขในเรา ในโลกนี้ท่านทั้งหลายจะประสบความทุกข์ยาก แต่จงชื่นใจเถิด เพราะเราได้ชนะโลกแล้ว”
— ถ้อยคำของพระเยซู: พระคัมภีร์ไบเบิล, พันธสัญญาใหม่, «พระวรสารนักบุญยอห์น», 16:33 จากหนังสือคัมภีร์ไบเบิล พันธสัญญาใหม่เปิด ›
คัมภีร์ไบเบิลχαίρειν μετὰ χαιρόντων καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων.
“จงชื่นชมยินดีกับผู้ที่ชื่นชมยินดี และจงร้องไห้กับผู้ที่ร้องไห้”
— ถ้อยคำของอัครทูตเปาโล: พระคัมภีร์ไบเบิล, พันธสัญญาใหม่, «จดหมายถึงชาวโรม», 12:15 จากหนังสือคัมภีร์ไบเบิล พันธสัญญาใหม่เปิด ›
ศาสนาฮินดูइन्द्रियार्थेषु वैराग्यम् अनहंकार एव च । जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम् ॥
INDRIYĀRTHEṢU VAIRĀGYAM ANAHAṂKĀRA EVA CA / JANMAMṚTYUJARĀVYĀDHIDUḤKHADOṢĀNUDARŚANAM
“ความคลายกำหนัดในอารมณ์แห่งอายตนะ ความไม่ถือตัว และการเห็นอย่างแจ่มแจ้งว่าในการเกิด ความตาย ความแก่ และความเจ็บไข้ มีความโศกมากเพียงใด”
— ถ้อยคำของพระกฤษณะว่าด้วยสิ่งที่ประกอบเป็นความรู้แท้: «Bhagavad-gītā» («ภควัทคีตา»), 13.8 จากหนังสือภควัทคีตาเปิด ›
วิธีทำการปฏิบัตินี้
เลือกเวลาที่ไม่มีใครรบกวนคุณ นั่งลงและหายใจอย่างสงบ
ระลึกถึงชีวิตของคุณ: ในชีวิตนั้นมีความทุกข์อะไรบ้าง? คุณต้องผ่านอะไรมาบ้าง ความเจ็บป่วย การสูญเสีย ความกลัว ความผิดหวัง?
ระลึกว่าสิ่งที่เคยนำความสุขมา ภายหลังนำความเจ็บปวดมาอย่างไร: สิ่งดี ๆ จบลงอย่างไร ผู้คนและสิ่งของที่คุณยึดติดจากไปอย่างไร
ระลึกถึงด้านตรงข้ามด้วย: สิ่งที่ในตอนแรกนำความทุกข์และความเจ็บปวดมาให้คุณ ภายหลังอาจกลายเป็นความสุขของคุณ เมื่อคุณได้เห็นภาพที่ใหญ่ขึ้น
มองดูผู้คนรอบตัวคุณ เพื่อนร่วมงาน ญาติ เพื่อน หรือเพียงผู้คนบนท้องถนน ตระหนักว่าพวกเขาทุกคนล้วนผ่านความทุกข์มามากมาย เช่นเดียวกับคุณ และเช่นเดียวกับคุณ พวกเขาเพียงแค่อยากมีความสุข
นั่งลงและคิดถึงเรื่องนี้
การบ้าน
สังเกตความทุกข์ ทั้งความทุกข์ของคุณเองและความทุกข์ของผู้อื่น
ในขั้นนี้ คุณไม่จำเป็นต้องหาคำตอบว่าความทุกข์มาจากไหน เพียงสังเกตว่ามันเกิดขึ้นอย่างไร คุณคาดหวังอย่างหนึ่ง แต่กลับเกิดอีกอย่างหนึ่ง แล้วคุณก็ทุกข์ มีคนเหยียบเท้าคุณ คุณก็ทุกข์ เงินเดือนของคุณออกล่าช้า คุณก็ทุกข์ คุณอยากดูรายการโปรด แต่ในโทรทัศน์กลับฉายรายการอื่น แล้วคุณก็ทุกข์อีก
ในตอนเย็น เมื่อสิ้นวัน ให้ระลึกถึงวันที่ผ่านมา วันนี้คุณสังเกตเห็นความทุกข์อะไรบ้าง ทั้งของคุณเองและของผู้อื่น? เพียงจดจำไว้ในใจ
คุณจะเห็นว่าชีวิตมีความทุกข์อยู่มากมายเหลือเกิน
เมื่อไรควรไปสู่การปฏิบัติถัดไป?
ดังที่เราได้อธิบายไว้ในบทความ “วิธีก้าวหน้าบนเส้นทาง” การปฏิบัติจะถือว่าสำเร็จแล้วเมื่อมันได้เชื่อมโยงกับคุณอย่างแท้จริงและกลายเป็นส่วนหนึ่งของตัวคุณ หมายความว่าคุณไม่เพียงแต่เข้าใจมัน แต่ได้สัมผัสมันด้วยประสบการณ์ตรงของคุณเอง จงทำการปฏิบัตินี้ต่อไปจนกว่าคุณจะรู้สึกได้เช่นนั้น จงค้นหาแนวทางสร้างสรรค์ของคุณเองในการปฏิบัติ
คุณต้องเห็นและเข้าใจว่าผู้คนก็เหมือนกับคุณ คือผ่านความทุกข์มามากมายมหาศาล และคุณต้องรู้สึกถึงสิ่งนี้ มันต้องกลายเป็นความจริงในชีวิตประจำวันของคุณ
มองดูผู้คนในชีวิตของคุณ เพื่อน ญาติ เพื่อนร่วมงาน หรือเพียงผู้คนบนท้องถนน บางครั้งคุณพบคนที่ดูแปลก โกรธเกรี้ยว หรือก้าวร้าวในสายตาคุณ ลองคิดถึงพวกเขา คิดถึงชีวิตของพวกเขา เช่นเดียวกับคุณ พวกเขาเคยผิดหวัง เช่นเดียวกับคุณ พวกเขาเคยสูญเสียคนใกล้ชิด เช่นเดียวกับคุณ พวกเขาเคยเจ็บป่วย เช่นเดียวกับคุณ พวกเขากลัวเรื่องอนาคตของตนและของคนที่ตนรัก
แล้วคุณจะเห็นว่าแต่ละคนผ่านความทุกข์มามากมายมหาศาล โดยเฉพาะผู้สูงวัย บางทีความโกรธและพฤติกรรมแปลก ๆ ของพวกเขาอาจเป็นเพียงวิธีรับมือกับทั้งหมดนี้
มองทุกคนและตัวคุณเองผ่านมุมมองนี้ จงเข้าใจว่า ความทุกข์มีอยู่ทุกหนแห่งและในทุกคน และแต่ละคนรับมือกับมันต่างกันไป แล้วความกรุณาจะเกิดขึ้นในตัวคุณ แม้ต่อคนที่ตอนแรกดูใจร้ายมากในสายตาคุณ คุณจะเห็นว่าพวกเขาเพียงแค่พยายามปกป้องตัวเองจากความทุกข์ด้วยวิธีนี้
คุณพิจารณาการกระทำและพฤติกรรมของผู้คนและของตัวคุณเอง และเข้าใจว่าความทุกข์มีบทบาทอย่างมากในการตัดสินใจเหล่านั้น แล้วหัวใจของคุณจะเริ่มบีบรัดด้วยความกรุณาต่อคนเหล่านั้น บางทีคุณอาจถึงกับอยากสวดภาวนาให้แก่ผู้ที่ไม่ดีต่อคุณ นั่นหมายความว่าคุณได้ฝึกฝนการปฏิบัตินี้จนเชี่ยวชาญแล้ว และไปสู่การปฏิบัติถัดไปได้
คัมภีร์กล่าวอะไรเรื่องความกรุณาต่อผู้ที่ไม่ดีต่อเรา
คัมภีร์ไบเบิลἘγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους ὑμᾶς, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς καὶ διωκόντων ὑμᾶς…
“ฝ่ายเราบอกท่านทั้งหลายว่า จงรักศัตรูของท่าน จงอวยพรแก่ผู้ที่แช่งด่าท่าน จงทำดีต่อผู้ที่เกลียดชังท่าน และจงอธิษฐานเพื่อผู้ที่ปฏิบัติต่อท่านอย่างเหยียดหยามและข่มเหงท่าน…”
— ถ้อยคำของพระเยซู: พระคัมภีร์ไบเบิล, พันธสัญญาใหม่, «พระวรสารนักบุญมัทธิว», 5:44 จากหนังสือคัมภีร์ไบเบิล พันธสัญญาใหม่เปิด ›
คัมภีร์ไบเบิล…ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς. Γίνεσθε οὖν οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστί.
“…เพราะว่าพระองค์ทรงพระกรุณาต่อคนอกตัญญูและคนชั่ว เหตุฉะนั้นท่านทั้งหลายจงเป็นคนมีใจเมตตา เหมือนอย่างพระบิดาของท่านทรงพระเมตตา”
— ถ้อยคำของพระเยซู: พระคัมภีร์ไบเบิล, พันธสัญญาใหม่, «พระวรสารนักบุญลูกา», 6:35–36 จากหนังสือคัมภีร์ไบเบิล พันธสัญญาใหม่เปิด ›
คัมภีร์ไบเบิลὁ δὲ Ἰησοῦς ἔλεγε· πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι.
“ฝ่ายพระเยซูตรัสว่า ‘พระบิดาเจ้าข้า ขอทรงโปรดยกโทษให้เขา เพราะว่าเขาไม่รู้ว่าเขาทำอะไร’”
— ถ้อยคำของพระเยซูบนไม้กางเขนถึงผู้ที่ตรึงพระองค์: พระคัมภีร์ไบเบิล, พันธสัญญาใหม่, «พระวรสารนักบุญลูกา», 23:34 จากหนังสือคัมภีร์ไบเบิล พันธสัญญาใหม่เปิด ›
คัมภีร์ไบเบิลμὴ νικῶ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν.
“อย่าให้ความชั่วชนะท่านได้ แต่จงเอาความดีชนะความชั่ว”
— ถ้อยคำของอัครทูตเปาโล: พระคัมภีร์ไบเบิล, พันธสัญญาใหม่, «จดหมายถึงชาวโรม», 12:21 จากหนังสือคัมภีร์ไบเบิล พันธสัญญาใหม่เปิด ›
พุทธศาสนาन हि वेरेन वेरानि, सम्मन्तीध कुदाचनं; अवेरेन च सम्मन्ति, एस धम्मो सनन्तनो.
NA HI VERENA VERĀNI, SAMMANTĪDHA KUDĀCANAṂ; AVERENA CA SAMMANTI, ESA DHAMMO SANANTANO.
“เวรทั้งหลายย่อมไม่ระงับด้วยการจองเวรในกาลไหน ๆ แต่ย่อมระงับได้ด้วยการไม่จองเวร นี้เป็นธรรมอันเป็นนิรันดร์”
— พุทธพจน์: พระไตรปิฎกบาลี, «Khuddaka-nikāya» («ขุททกนิกาย»), «Dhammapada» («ธรรมบท»), คาถาที่ 5 จากหนังสือพระไตรปิฎกบาลีเปิด ›
พุทธศาสนาअक्कोधेन जिने कोधं, असाधुं साधुना जिने…
AKKODHENA JINE KODHAṂ, ASĀDHUṂ SĀDHUNĀ JINE…
“พึงชนะความโกรธด้วยความไม่โกรธ พึงชนะความไม่ดีด้วยความดี…”
— พุทธพจน์: พระไตรปิฎกบาลี, «Khuddaka-nikāya» («ขุททกนิกาย»), «Dhammapada» («ธรรมบท»), คาถาที่ 223 จากหนังสือพระไตรปิฎกบาลีเปิด ›
ศาสนาอิสลามوَلَا تَسْتَوِى ٱلْحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُ ۚ ٱدْفَعْ بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُۥ عَدَٰوَةٌ كَأَنَّهُۥ وَلِىٌّ حَمِيمٌ
“ความดีและความชั่วนั้นหาเท่าเทียมกันไม่ จงขับไล่ความชั่วด้วยสิ่งที่ดีกว่า แล้วดูเถิด! ผู้ที่เคยมีความเป็นศัตรูระหว่างเจ้ากับเขา ก็จะกลายเป็นเสมือนมิตรสนิท”
— อัลกุรอาน, ซูเราะฮ์ที่ 41 «Fussilat» («ถูกอธิบายโดยละเอียด»), อายะฮ์ที่ 34 จากหนังสืออัลกุรอานเปิด ›
ศาสนาอิสลามوَعِبَادُ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى ٱلْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلْجَـٰهِلُونَ قَالُوا۟ سَلَـٰمًا
“บรรดาบ่าว (ผู้ศรัทธา) ของพระผู้ทรงกรุณาปรานีนั้น คือบรรดาผู้ที่เดินบนแผ่นดินด้วยความถ่อมตน และเมื่อผู้โง่เขลาพูดกับพวกเขา พวกเขาก็กล่าวว่า ‘สันติ’”
— อัลกุรอาน, ซูเราะฮ์ที่ 25 «Al-Furqan» («เครื่องจำแนก»), อายะฮ์ที่ 63 จากหนังสืออัลกุรอานเปิด ›
ลัทธิเต๋า大小多少,報怨以德。
“ไม่ว่าใหญ่หรือเล็ก มากหรือน้อย จงตอบแทนความแค้นด้วยคุณธรรม”
— «Dàodéjīng» («เต้าเต๋อจิง»), บทที่ 63 จากหนังสือเต๋าเต้อจิงเปิด ›
พุทธศาสนาउभतोदण्डकेन चेपि, भिक्खवे, ककचेन चोरा ओचरका अङ्गमङ्गानि ओकन्तेय्युं, तत्रापि यो मनो पदूसेय्य, न मे सो तेन सासनकरो.
UBHATODAṆḌAKENA CEPI, BHIKKHAVE, KAKACENA CORĀ OCARAKĀ AṄGAMAṄGĀNI OKANTEYYUṂ, TATRĀPI YO MANO PADŪSEYYA, NA ME SO TENA SĀSANAKARO.
“ภิกษุทั้งหลาย แม้หากโจรผู้ต่ำช้าจะพึงเอาเลื่อยที่มีด้ามสองข้างเลื่อยอวัยวะน้อยใหญ่ของพวกเธออย่างโหดร้าย ผู้ใดในพวกเธอมีใจคิดร้ายต่อโจรเหล่านั้น ผู้นั้นไม่ชื่อว่าทำตามคำสอนของเรา”
— พุทธพจน์: พระไตรปิฎกบาลี, «Majjhima-nikāya» («มัชฌิมนิกาย»), พระสูตรที่ 21: Kakacūpama Sutta — «กกจูปมสูตร — อุปมาด้วยเลื่อย», 20.1 จากหนังสือพระไตรปิฎกบาลีเปิด ›
พุทธศาสนาतञ्च पुग्गलं मेत्तासहगतेन चेतसा फरित्वा विहरिस्साम, तदारम्मणञ्च सब्बावन्तं लोकं मेत्तासहगतेन चित्तेन विपुलेन महग्गतेन अप्पमाणेन अवेरेन अब्याबज्झेन फरित्वा विहरिस्सामा’ति.
TAÑCA PUGGALAṂ METTĀSAHAGATENA CETASĀ PHARITVĀ VIHARISSĀMA, TADĀRAMMAṆAÑCA SABBĀVANTAṂ LOKAṂ METTĀSAHAGATENA CITTENA VIPULENA MAHAGGATENA APPAMĀṆENA AVERENA ABYĀBAJJHENA PHARITVĀ VIHARISSĀMĀ’TI.
“เราทั้งหลายจักแผ่จิตอันประกอบด้วยเมตตาไปยังบุคคลนั้นอยู่ และเริ่มจากบุคคลนั้น จักแผ่จิตอันประกอบด้วยเมตตา อันไพบูลย์ ยิ่งใหญ่ หาประมาณมิได้ ไม่มีเวร ไม่มีพยาบาท ไปยังโลกทั้งปวงอยู่”
— พุทธพจน์: พระไตรปิฎกบาลี, «Majjhima-nikāya» («มัชฌิมนิกาย»), พระสูตรที่ 21: Kakacūpama Sutta — «กกจูปมสูตร — อุปมาด้วยเลื่อย», 11.14 จากหนังสือพระไตรปิฎกบาลีเปิด ›
ศาสนาฮินดูअद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च । निर्ममो निरहंकारः समदुःखसुखः क्षमी ॥
ADVEṢṬĀ SARVABHŪTĀNĀṂ MAITRAḤ KARUṆA EVA CA / NIRMAMO NIRAHAṂKĀRAḤ SAMADUḤKHASUKHAḤ KṢAMĪ
“ผู้ไม่เกลียดชังสัตว์ทั้งปวง เป็นมิตรและมีความกรุณา ปราศจาก ‘ของฉัน’ และ ‘ตัวฉัน’ วางใจเสมอในทุกข์และสุข มีขันติ…”
— ถ้อยคำของพระกฤษณะ: «Bhagavad-gītā» («ภควัทคีตา»), 12.13 จากหนังสือภควัทคีตาเปิด ›
ถ้อยคำแห่งพลังของคุณเอง
สรุปความเข้าใจของคุณต่อการปฏิบัตินี้ด้วยประโยคเดียว ตัวอย่างเช่น “ความยึดติดในสิ่งที่เปลี่ยนแปลงนำมาซึ่งความทุกข์”
เพิ่มประโยคนี้เข้ากับประโยคจากการปฏิบัติก่อนหน้า ตัวอย่างเช่น “การได้เกิดเป็นมนุษย์ของฉันมีค่ายิ่งนัก จะถึงเวลาที่ฉันต้องตาย ความยึดติดในสิ่งที่เปลี่ยนแปลงนำมาซึ่งความทุกข์”
ทุกครั้งที่คุณใคร่ครวญถึงคุณค่าของชีวิต ความไม่เที่ยง หรือความทุกข์ จงพูดถ้อยคำแห่งพลังส่วนตัวของคุณในใจ
ต้องการความช่วยเหลือในการฝึกไหม?
บน Patreon คุณจะได้รับ:
- คำตอบสำหรับคำถามเกี่ยวกับการปฏิบัติ
- การค้นคว้าแหล่งความรู้ในหัวข้อของคุณ
- Discord ส่วนตัวสำหรับพูดคุยกับผู้ปฏิบัติคนอื่น
- ไลฟ์สดและช่วงถาม–ตอบ
- การพูดคุยเรื่องการปฏิบัติ คำสอน และประเพณี
