Ars Vajraearsvajrae.com

नशिबातील कारण आणि परिणामाचा नियम

बाह्य वर्तुळचिंतन साधना5 मिनिटांचे वाचन

‹ मागील साधना: आयुष्यात इतके दुःख का आहे

नशिबातील कारण आणि परिणामाचा नियम

कारण आणि परिणामाचा नियम हे पुढचे चिंतन आहे, जे मनाला आध्यात्मिक साधनेकडे वळवते.

तुमचा मानवी जन्म अनमोल आहे, हे जीवन शाश्वत नाही आणि आयुष्यात खूप दुःख आहे, हे तुम्हाला आधीच समजले आहे. आता सर्वांत महत्त्वाचा प्रश्न: तुमचे जीवन कसे असेल, हे कशावर अवलंबून आहे?

प्रत्येक गोष्टीला कारण असते

आत्ताच तुमच्या आयुष्याकडे पाहा. तुमचे आरोग्य, लोकांशी तुमचे नाते, तुमचे काम, तुमचा पैसा, आज सकाळची तुमची मनःस्थिती — यांपैकी काहीही योगायोगाने आलेले नाही.

या सगळ्याला कारणे आहेत. त्यांपैकी अनेक म्हणजे तुमचे स्वतःचे विचार, शब्द आणि कर्मे: कालची, मागच्या वर्षीची, अनेक वर्षांपूर्वीची.

आयुष्य आपल्याबरोबर फक्त «घडते», असे समजण्याची आपल्याला सवय आहे. पण नीट पाहिले, तर दिसते: आपल्याबरोबर जे काही घडते, त्यातील जवळजवळ सर्व काही आधी घडलेल्या गोष्टींचा परिणाम असते.

ग्रंथ सांगतात की तुमच्याबरोबर जे काही घडते, ते सर्वच तुमच्या मागील कर्मांचे फळ नसते. बुद्धांनी इतर कारणेही सांगितली.

बौद्ध धर्म

‘यं किञ्चायं पुरिसपुग्गलो पटिसंवेदेति सुखं वा दुक्खं वा अदुक्खमसुखं वा सब्बं तं पुब्बेकतहेतू’ति … तस्मा ‘तेसं समणब्राह्मणानं मिच्छा’ति वदामि ॥ पित्तं सेम्हञ्च वातो च, सन्निपाता उतूनि च; विसमं ओपक्कमिकं, कम्मविपाकेन अट्ठमी. ॥

‘YAṂ KIÑCĀYAṂ PURISAPUGGALO PAṬISAṂVEDETI SUKHAṂ VĀ DUKKHAṂ VĀ ADUKKHAMASUKHAṂ VĀ SABBAṂ TAṂ PUBBEKATAHETŪ’TI … TASMĀ ‘TESAṂ SAMAṆABRĀHMAṆĀNAṂ MICCHĀ’TI VADĀMI / PITTAṂ SEMHAÑCA VĀTO CA, / SANNIPĀTĀ UTŪNI CA; / VISAMAṂ OPAKKAMIKAṂ, / KAMMAVIPĀKENA AṬṬHAMĪ.

«जे श्रमण आणि ब्राह्मण म्हणतात: „माणूस जे काही अनुभवतो — सुखद, दुःखद किंवा दोन्हीही नसलेले — ते सर्व मागील कर्मांमुळे आहे“, ते चुकीचे आहेत, असे मी म्हणतो. … पित्त, कफ आणि वात, त्यांचे मिश्रण, ऋतूतील बदल, स्वतःची काळजी न घेणे, बाहेरून झालेला आघात — आणि आठवे म्हणजे कर्मांचे परिपक्व होणे.»

— बुद्धांचे परिव्राजक सीवकाला सांगितलेले वचन: पाली त्रिपिटक, «Saṃyutta-nikāya» («संलग्न प्रवचनांचा संग्रह»), 36.21: Sīvaka Sutta — «सीवक» पुस्तकातूनपालि त्रिपिटकउघडा ›

प्रत्येक गोष्टीला कारण असते — याविषयी स्रोत काय सांगतात
बौद्ध धर्म

यादिसं वपते बीजं, तादिसं हरते फलं; कल्याणकारी कल्याणं, पापकारी च पापकं.

YĀDISAṂ VAPATE BĪJAṂ, / TĀDISAṂ HARATE PHALAṂ; / KALYĀṆAKĀRĪ KALYĀṆAṂ, / PĀPAKĀRĪ CA PĀPAKAṂ.

«जसे बी पेरले जाते, तसेच फळ कापले जाते: चांगले करणाऱ्याला चांगले मिळते, वाईट करणाऱ्याला वाईट.»

— शंबराला उद्देशून ऋषींनी म्हटलेले वचन (बुद्धांनी सांगितलेली कथा): पाली त्रिपिटक, «Saṃyutta-nikāya» («संलग्न प्रवचनांचा संग्रह»), 11.10: Samuddaka Sutta — «समुद्रकिनाऱ्यावरील ऋषी» पुस्तकातूनपालि त्रिपिटकउघडा ›

बायबल

Μὴ πλανᾶσθε, Θεὸς οὐ μυκτηρίζεται· ὃ γὰρ ἐὰν σπείρῃ ἄνθρωπος, τοῦτο καὶ θερίσει·

«फसू नका; देवाचा उपहास व्हायचा नाही; कारण माणूस जे काही पेरतो त्याचेच त्याला पीक मिळेल.»

— प्रेषित पौलाचे वचन: बायबल, नवा करार, «गलतीकरांस पत्र», 6:7 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›

शीख धर्म

ਕਰਿ ਕਰਿ ਕਰਣਾ ਲਿਖਿ ਲੈ ਜਾਹੁ ॥ ਆਪੇ ਬੀਜਿ ਆਪੇ ਹੀ ਖਾਹੁ ॥

«तुमची कर्मे लिहून ठेवली जातात, आणि ती तुम्ही बरोबर घेऊन जाता. स्वतःच पेरता, स्वतःच खाता.»

— गुरू नानक: «Guru Granth Sahib» («गुरू ग्रंथ साहिब»), «जपजी», पौडी 20, पृ. 4 पुस्तकातूनगुरु ग्रंथ साहिबउघडा ›

ताओ धर्म

禍福無門,惟人自召;善惡之報,如影隨形。

«दुर्भाग्याला आणि सौभाग्याला दारे नसतात — माणूस स्वतःच त्यांना बोलावतो. चांगल्या आणि वाईटाचे फळ माणसाच्या मागे तसेच येते, जशी सावली शरीराच्या मागे.»

— «Taishang Ganying Pian» («परमोच्चाचा कर्म आणि प्रतिफळावरील ग्रंथ»), सुरुवातीच्या ओळी पुस्तकातूनTreatise of the Most High on Action and Responseउघडा ›

बौद्ध धर्म

कम्मस्सका, माणव, सत्ता कम्मदायादा कम्मयोनी कम्मबन्धू कम्मप्पटिसरणा.

KAMMASSAKĀ, MĀṆAVA, SATTĀ KAMMADĀYĀDĀ KAMMAYONĪ KAMMABANDHŪ KAMMAPPAṬISARAṆĀ.

«प्राणी आपल्या कर्मांचे स्वामी आहेत, आपल्या कर्मांचे वारस आहेत; कर्मे हीच त्यांची योनी, त्यांचे नातेवाईक आणि त्यांचा आश्रय आहेत.»

— बुद्धांचे वचन: पाली त्रिपिटक, «Majjhima-nikāya» («मध्यम लांबीच्या प्रवचनांचा संग्रह»), 135: Cūḷakammavibhaṅga Sutta — «कर्मांच्या विभागणीवरील लहान प्रवचन» पुस्तकातूनपालि त्रिपिटकउघडा ›

विचार, शब्द आणि कर्म

कारणे तीन प्रकारे निर्माण होतात: विचारांनी, शब्दांनी आणि कर्मांनी.

विचार. प्रत्येक गोष्ट एका विचाराने सुरू होते. ज्याचा तुम्ही पुन्हा पुन्हा विचार करता, तेच तुमची मनःस्थिती, तुमच्या इच्छा, तुमचा स्वभाव बनते. विचार हे असे बी आहे, ज्यातून शब्द आणि कर्मे उगवतात.

शब्द. एक शब्द माणसाला वर्षानुवर्षे जखमी करू शकतो, किंवा सर्वांत कठीण क्षणी त्याला आधार देऊ शकतो. जे बोलून झाले, ते परत घेता येत नाही — ते आधीच एक कारण बनले आहे.

कर्म. प्रत्येक कर्म एक खूण मागे ठेवते — जगात, इतर लोकांमध्ये आणि तुमच्यात. अनेक वेळा पुन्हा केलेली कर्मे सवयी बनतात, आणि सवयी ठरवतात की तुमचे आयुष्य कसे जाईल.

विचार, शब्द आणि कर्मांविषयी स्रोत काय सांगतात
बौद्ध धर्म

मनोपुब्बङ्गमा धम्मा, मनोसेट्ठा मनोमया; मनसा चे पदुट्ठेन, भासति वा करोति वा; ततो नं दुक्खमन्वेति, चक्कंव वहतो पदं. ॥ मनोपुब्बङ्गमा धम्मा, मनोसेट्ठा मनोमया; मनसा चे पसन्नेन, भासति वा करोति वा; ततो नं सुखमन्वेति, छायाव अनपायिनी. ॥

MANOPUBBAṄGAMĀ DHAMMĀ, / MANOSEṬṬHĀ MANOMAYĀ; / MANASĀ CE PADUṬṬHENA, / BHĀSATI VĀ KAROTI VĀ; / TATO NAṂ DUKKHAMANVETI, / CAKKAṂVA VAHATO PADAṂ. / MANOPUBBAṄGAMĀ DHAMMĀ, / MANOSEṬṬHĀ MANOMAYĀ; / MANASĀ CE PASANNENA, / BHĀSATI VĀ KAROTI VĀ; / TATO NAṂ SUKHAMANVETI, / CHĀYĀVA ANAPĀYINĪ.

«मन सर्व गोष्टींच्या आधी जाते, मन प्रधान आहे, सर्व काही मनाने घडलेले आहे. जर माणूस दूषित मनाने बोलतो किंवा वागतो, तर दुःख त्याच्या मागे तसेच येते, जसे चाक बैलाच्या खुराच्या मागे. जर माणूस निर्मळ मनाने बोलतो किंवा वागतो, तर सुख त्याच्या मागे तसेच येते, जशी कधीही साथ न सोडणारी सावली.»

— पाली त्रिपिटक, «Khuddaka-nikāya» («लघु संग्रह»), «Dhammapada», गाथा 1–2 पुस्तकातूनधम्मपदउघडा ›

इस्लाम

إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى

«कर्मे हेतूंवरच अवलंबून असतात, आणि प्रत्येक माणसाला तेच मिळेल, ज्याचा त्याने हेतू धरला.»

— प्रेषित मुहम्मद यांचे वचन (सांगितले उमर इब्न अल-खत्ताब यांनी): अल-बुखारी, «Ṣaḥīḥ al-Bukhārī» («सहीह अल-बुखारी»), हदीस 1 पुस्तकातूनसहीह अल-बुखारीउघडा ›

बायबल

מָוֶת וְחַיִּים בְּיַד־לָשׁוֹן וְאֹהֲבֶיהָ יֹאכַל פִּרְיָהּ׃

«मरण व जीवन ही जिभेच्या अधीन आहेत; तिची आवड धरणारे तिचे फळ खातील.»

— बायबल, जुना करार, «नीतिसूत्रे», 18:21 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›

बायबल

λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι πᾶν ῥῆμα ἀργὸν ὃ ἐὰν λαλήσωσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀποδώσουσι περὶ αὐτοῦ λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως· ἐκ γὰρ τῶν λόγων σου δικαιωθήσῃ καὶ ἐκ τῶν λόγων σου καταδικασθήσῃ.

«मी तुम्हांला सांगतो, माणसे जो प्रत्येक निरर्थक शब्द बोलतील त्याचा हिशेब त्यांना न्यायाच्या दिवशी द्यावा लागेल; कारण तू आपल्या शब्दांवरून निर्दोष ठरशील व आपल्या शब्दांवरून दोषी ठरशील.»

— येशूचे वचन: बायबल, नवा करार, «मत्तयकृत शुभवर्तमान», 12:36–37 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›

हिंदू धर्म

यथाकारी यथाचारी तथा भवति । साधुकारी साधुर् भवति । पापकारी पापो भवति

YATHĀKĀRĪ YATHĀCĀRĪ TATHĀ BHAVATI / SĀDHUKĀRĪ SĀDHUR BHAVATI / PĀPAKĀRĪ PĀPO BHAVATI

«माणूस जसा वागतो, जसा आचरण करतो, तसाच तो बनतो: चांगले करणारा चांगला बनतो, वाईट करणारा वाईट बनतो.»

— याज्ञवल्क्यांचे वचन: «Bṛhadāraṇyaka-upaniṣad» («बृहदारण्यक उपनिषद»), 4.4.5 पुस्तकातूनउपनिषदेउघडा ›

दिसणारे आणि न दिसणारे परिणाम

काही परिणाम लगेच दिसतात: तुम्ही एखाद्याला मदत केली — आणि तो हसला.

इतर परिणाम हळूहळू, वर्षानुवर्षे परिपक्व होतात. पण ते परिपक्व होतातच.

आणि काही परिणाम असे असतात, जे तुमच्या आत घडतात. प्रत्येक रागीट विचार तुमचे मन थोडे अधिक रागीट करतो. प्रत्येक दयाळू विचार ते थोडे अधिक उजळ करतो. अशा प्रकारे, दिवसेंदिवस, तुम्ही स्वतःला घडवता.

दिसणाऱ्या आणि न दिसणाऱ्या परिणामांविषयी स्रोत काय सांगतात
यहुदी धर्म

שֶׁמִּצְוָה גּוֹרֶרֶת מִצְוָה, וַעֲבֵרָה גוֹרֶרֶת עֲבֵרָה. שֶׁשְּׂכַר מִצְוָה, מִצְוָה

«एक सत्कर्म दुसऱ्या सत्कर्माला ओढून आणते, आणि एक अपराध दुसऱ्या अपराधाला; सत्कर्माचे बक्षीस म्हणजे आणखी एक सत्कर्म.»

— बेन अज्जाई यांचे वचन: मिश्ना, «Pirqei Avot» («पूर्वजांची शिकवण»), 4:2 पुस्तकातूनपूर्वजांची शिकवणउघडा ›

इस्लाम

إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ ۖ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا

«जर तुम्ही चांगले करता, तर स्वतःसाठीच चांगले करता; आणि जर वाईट करता, तर तेही स्वतःसाठीच.»

— «Al-Qur'an» («कुराण»), सूरा 17 «Al-Isra» («रात्रीचा प्रवास»), आयत 7 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›

हिंदू धर्म

कर्मणो ह्य् अपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः । अकर्मणश् च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥

KARMAṆO HY API BODDHAVYAṂ BODDHAVYAṂ CA VIKARMAṆAḤ / AKARMAṆAŚ CA BODDHAVYAṂ GAHANĀ KARMAṆO GATIḤ

«कर्म काय हे समजून घ्यायला हवे, विकर्म काय हे समजून घ्यायला हवे आणि अकर्म काय हेही समजून घ्यायला हवे: कर्माची गती गहन आणि समजायला कठीण आहे.»

— कृष्णाचे वचन: «Bhagavad-gītā» («भगवद्गीता»), 4.17 पुस्तकातूनभगवद्गीताउघडा ›

काहीही वाया जात नाही

कधी कधी वाटते की वाईट कर्म परिणामाशिवाय निघून गेले, आणि चांगले कर्म बक्षिसाशिवाय. पण काहीही वाया जात नाही. फळे अजून पिकलेली नाहीत, इतकेच.

जसे बी जमिनीत खूप काळ पडून राहू शकते आणि पाऊस व उब आल्यावर अंकुरते, तशीच आपली कर्मे आपल्या वेळेची वाट पाहतात.

आणि काहीही फार लहान नसते. थेंबे थेंबे मोठा घडा भरतो. लहानशा बीमधून प्रचंड वृक्ष उगवतो.

काहीही वाया जात नाही — याविषयी स्रोत काय सांगतात
इस्लाम

فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُۥ ۝ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُۥ

«तर ज्याने कणभरही चांगले केले असेल, तो ते पाहील; आणि ज्याने कणभरही वाईट केले असेल, तो ते पाहील.»

— «Al-Qur'an» («कुराण»), सूरा 99 «Az-Zalzalah» («भूकंप»), आयत 7–8 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›

बौद्ध धर्म

मावमञ्ञेथ पापस्स, न मन्तं आगमिस्सति; उदबिन्दुनिपातेन, उदकुम्भोपि पूरति; बालो पूरति पापस्स, थोकं थोकम्पि आचिनं. ॥ मावमञ्ञेथ पुञ्ञस्स, न मन्दं आगमिस्सति; उदबिन्दुनिपातेन, उदकुम्भोपि पूरति; धीरो पूरति पुञ्ञस्स, थोकं थोकम्पि आचिनं. ॥

MĀVAMAÑÑETHA PĀPASSA, / NA MANTAṂ ĀGAMISSATI; / UDABINDUNIPĀTENA, / UDAKUMBHOPI PŪRATI; / BĀLO PŪRATI PĀPASSA, / THOKAṂ THOKAMPI ĀCINAṂ. / MĀVAMAÑÑETHA PUÑÑASSA, / NA MANDAṂ ĀGAMISSATI; / UDABINDUNIPĀTENA, / UDAKUMBHOPI PŪRATI; / DHĪRO PŪRATI PUÑÑASSA, / THOKAṂ THOKAMPI ĀCINAṂ.

«वाईटाला हलके समजू नका: „ते माझ्याकडे येणार नाही.“ थेंब थेंब पडून पाण्याचा घडा भरतो — तसाच मूर्ख थोडे थोडे साठवत वाईटाने भरून जातो. चांगल्याला हलके समजू नका: „ते माझ्याकडे येणार नाही.“ थेंब थेंब पडून पाण्याचा घडा भरतो — तसाच ज्ञानी थोडे थोडे साठवत चांगल्याने भरून जातो.»

— पाली त्रिपिटक, «Khuddaka-nikāya» («लघु संग्रह»), «Dhammapada», गाथा 121–122 पुस्तकातूनधम्मपदउघडा ›

तिबेटी बौद्ध धर्म

«शेकडो कल्पांनंतरही प्राण्यांची कर्मे नष्ट होत नाहीत. परिस्थिती जुळून येताच त्यांचे फळ पूर्णपणे पिकते.»

— पत्रुल रिनपोछे «शंभर कर्मांचे सूत्र» यातील वचन उद्धृत करतात: «Kun bzang bla ma'i zhal lung» («माझ्या परिपूर्ण गुरूंचे वचन»), भाग 1, अध्याय 4, III — रशियन आवृत्तीतून अनुवादित (अनुवाद: इ. साउबर, सेंट पीटर्सबर्ग: नारतांग, 2007, पृ. 163) पुस्तकातूनThe Words of My Perfect Teacherउघडा ›

हिंदू धर्म

पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस् तस्य विद्यते । न हि कल्याणकृत् कश् चिद् दुर्गतिं तात गच्छति ॥

PĀRTHA NAIVEHA NĀMUTRA VINĀŚAS TASYA VIDYATE / NA HI KALYĀṆAKṚT KAŚ CID DURGATIṂ TĀTA GACCHATI

«हे पार्था, ना इहलोकात ना परलोकात त्याचा विनाश होतो: कारण, प्रिय मित्रा, चांगले करणारा कोणीही दुर्गतीला जात नाही.»

— मार्ग पूर्ण न केलेल्या योग्याविषयी कृष्णाचे वचन: «Bhagavad-gītā» («भगवद्गीता»), 6.40 पुस्तकातूनभगवद्गीताउघडा ›

बायबल

כִּי רוּחַ יִזְרָעוּ וְסוּפָתָה יִקְצֹרוּ

«कारण ते वारा पेरतात आणि वावटळीची कापणी करतील.»

— बायबल, जुना करार, «होशेय», 8:7 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›

तुम्ही स्वतः तुमचे नशीब घडवता

हे समजून घ्या: प्रत्येक गोष्टीला कारण आणि परिणाम असतो. फळाशिवाय कोणतेही कर्म नसते — तुमचे प्रत्येक कर्म, प्रत्येक शब्द आणि प्रत्येक विचार कुठेतरी घेऊन जातो.

तुमचे आजचे जीवन हे आधी जे होते, त्याचे फळ आहे. आणि तुमचे भविष्य हे तुम्ही आत्ता जे करत आहात, त्याचे फळ आहे.

दररोज कर्मे करताना, शब्द बोलताना आणि विचार करताना तुम्ही त्याद्वारेच ठरवत असता की तुमचे भविष्य कसे असेल. म्हणूनच म्हणतात: प्रत्येक माणूस आपल्या सुखाचा शिल्पकार असतो.

तुम्ही परिस्थितीचे बळी नाही, तुम्ही तुमच्या नशिबाचे निर्माते आहात. हा नियम नेहमी काम करतो — तुम्हाला त्याविषयी माहीत असो वा नसो, तुमचा त्यावर विश्वास असो वा नसो. पण जेव्हा तुम्ही तो लक्षात ठेवता, तेव्हा तुम्ही जाणीवपूर्वक पेरू लागता.

प्रत्येक विचार, शब्द आणि कृतीने तुम्ही तुमचे भविष्य घडवता.

आपण आपले नशीब कसे घडवतो — याविषयी स्रोत काय सांगतात
बौद्ध धर्म

कम्मस्सकोम्हि, कम्मदायादो कम्मयोनि कम्मबन्धु कम्मपटिसरणो. यं कम्मं करिस्सामि — कल्याणं वा पापकं वा — तस्स दायादो भविस्सामि

KAMMASSAKOMHI, KAMMADĀYĀDO KAMMAYONI KAMMABANDHU KAMMAPAṬISARAṆO. YAṂ KAMMAṂ KARISSĀMI — KALYĀṆAṂ VĀ PĀPAKAṂ VĀ — TASSA DĀYĀDO BHAVISSĀMI

«मी माझ्या कर्मांचा स्वामी आहे, माझ्या कर्मांचा वारस आहे; कर्मे हीच माझी योनी, माझे नातेवाईक आणि माझा आश्रय आहेत. मी जी कर्मे करीन — चांगली किंवा वाईट — त्यांचा मी वारस होईन.»

— बुद्धांचे वचन (त्यांच्या मते प्रत्येकाने — स्त्री आणि पुरुष, गृहस्थ आणि भिक्षू — यावर वारंवार चिंतन केले पाहिजे): पाली त्रिपिटक, «Aṅguttara-nikāya» («संख्याबद्ध प्रवचने»), 5.57: Abhiṇhapaccavekkhitabbaṭhāna Sutta — «ज्यांवर वारंवार चिंतन करावे» पुस्तकातूनपालि त्रिपिटकउघडा ›

इस्लाम

وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَـٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

«आणि माणसासाठी तेच आहे, ज्यासाठी त्याने प्रयत्न केला.»

— «Al-Qur'an» («कुराण»), सूरा 53 «An-Najm» («तारा»), आयत 39 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›

तिबेटी बौद्ध धर्म

«तू आधी कसे वागलास हे जाणण्यासाठी, तू आता कसा आहेस ते पाहा. तू कुठे पुनर्जन्म घेशील हे जाणण्यासाठी, तू आता कसा वागतोस ते पाहा.»

— पत्रुल रिनपोछे उद्धृत करतात ती म्हण: «Kun bzang bla ma'i zhal lung» («माझ्या परिपूर्ण गुरूंचे वचन»), भाग 1, अध्याय 4, I, 2.2.1 — रशियन आवृत्तीतून अनुवादित (अनुवाद: इ. साउबर, सेंट पीटर्सबर्ग: नारतांग, 2007, पृ. 155) पुस्तकातूनThe Words of My Perfect Teacherउघडा ›

बायबल

τῷ γὰρ αὐτῷ μέτρῳ, ᾧ μετρεῖτε, ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν.

«कारण ज्या मापाने तुम्ही मापून देता त्याच मापाने तुम्हांला परत मापून मिळेल.»

— येशूचे वचन: बायबल, नवा करार, «लूककृत शुभवर्तमान», 6:38 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›

ही साधना कशी करावी

या साधनेसाठी अशी वेळ निवडा, जेव्हा तुम्हाला कोणी त्रास देणार नाही. शांतपणे बसा.

तुमच्या आयुष्याकडे पाहा: तुमचे आरोग्य, नाती, आर्थिक स्थिती, मनाची अवस्था. स्वतःला विचारा: «हे सगळे कुठून आले? ते या अवस्थेत का आहे? माझ्या कोणत्या विचारांनी, शब्दांनी आणि कर्मांनी हे घडवून आणले?»

समजून घ्या की तुमच्या आयुष्यातील प्रत्येक गोष्टीला तिची कारणे आहेत. जसे भूतकाळात तुम्ही तुमचा वर्तमान घडवला, तसेच आता तुम्ही तुमचे भविष्य घडवत आहात.

जाणून घ्या की प्रत्येक विचार, शब्द आणि कृतीने तुम्ही तुमचे भविष्य घडवता. बसा आणि याविषयी विचार करा.

दिवसभर लक्ष देण्याचा प्रयत्न करा: हा एक विचार, हा एक शब्द, हे एक कर्म — यांपैकी प्रत्येकाने मी माझे भविष्य घडवतो.

गृहपाठ

तुमचा गृहपाठ म्हणजे प्रत्येक दिवसाच्या शेवटी, झोपण्यापूर्वी, तुमचा दिवस आठवणे आणि त्याचे विश्लेषण करणे. आज तुम्ही काय केले? तुम्ही तुमचा वेळ किती शहाणपणाने आणि जाणीवपूर्वक — की विचार न करता — घालवला? तो तुम्ही कशावर खर्च केला? कशावर तो खर्च न करणे शक्य होते? या दिवसाचे तुमचे विचार, शब्द आणि कर्मे भविष्यात कोणते परिणाम आणू शकतात?

आज तुम्ही कोणती बीजे पेरली आणि ती कोणती फळे देऊ शकतात? तुम्ही दुसरी बीजेही पेरू शकला असता, याचा विचार करायला सुरुवात करा.

तुमच्या आयुष्यातील सर्व घटनांवर शांतपणे, हळूहळू आणि जाणीवपूर्वक चिंतन करा. तुमचे काम नेमके जागरूकता वाढवणे हेच आहे. संपूर्ण आयुष्य एकदम बदलण्यासाठी स्वतःवर जबरदस्ती करण्याची गरज नाही. फक्त हळूहळू, शांतपणे आणि सुसंवादीपणे जागरूकता वाढवा — आणि तुमचे जीवन नैसर्गिकपणे बदलू लागेल.

पुढच्या साधनेकडे केव्हा जावे?

आम्ही «मार्गावर प्रगती कशी करावी» या लेखात सांगितल्याप्रमाणे, साधना खऱ्या अर्थाने तुमच्याशी एकरूप होते आणि तुमचा भाग बनते, तेव्हा ती पूर्ण झाली असे मानता येते. याचा अर्थ असा की तुम्ही ती केवळ समजून घेतली नाही, तर तुमच्या वैयक्तिक, प्रत्यक्ष अनुभवातून अनुभवलीही आहे. हे जाणवेपर्यंत साधना करत राहा. साधनेकडे पाहण्याचा तुमचा स्वतःचा सर्जनशील दृष्टिकोन शोधा.

तुमच्या दिवसाचे विश्लेषण करताना तुमच्या कृती कोणत्या परिणामांकडे नेऊ शकतात, हे जेव्हा तुम्हाला स्पष्टपणे दिसेल आणि समजेल, तेव्हा साधना पूर्ण झाली असे मानले जाईल. कालांतराने हे दिवसभरातच, प्रत्यक्ष कृती करण्याच्या क्षणीच दिसू लागेल.

उदाहरणार्थ, तुम्ही टीव्ही पाहायचे ठरवता — आणि लगेच तुमच्या मनात विचार येतो: «या कृतीने मी कोणत्या फळांची बीजे पेरणार आहे?» तुम्ही यावर विचार करू लागता.

याचा अर्थ तुम्ही टीव्ही पाहणे सोडून द्याल, असा नाही. तुम्ही ते करत राहू शकता — फक्त ते जाणीवपूर्वक करा. तुम्हाला समजते: «हो, मी टीव्ही पाहणार आहे. हो, ही बिनडोक, मूर्खपणाची कृती आहे, आणि मी माझे अतिशय मौल्यवान आणि दुर्मीळ जीवन निरुद्देश घालवत आहे. कदाचित उद्या माझा मृत्यू होईल. पण आज मला फक्त टीव्ही पाहायचा आहे.» हेही चालेल.

तुम्हाला वाईट वाटणाऱ्या प्रत्येक कृतीसाठी स्वतःला दोष देण्याची आणि स्वतःवर मानसिक हिंसा करण्याची गरज नाही. फक्त जागरूकता आणि कार्यकारणभावाची समज विकसित करा.

कालांतराने, कदाचित, त्याऐवजी तुम्ही काय करू शकला असता, याचा तुम्ही विचार कराल. उदाहरणार्थ, एक तासाऐवजी अर्धा तास टीव्ही पाहा आणि उरलेला अर्धा तास एखाद्या अधिक उपयुक्त कामाला, किंवा कदाचित आध्यात्मिक साधनेलाही द्या.

तुमचे वैयक्तिक शक्तिशब्द

या साधनेविषयीची तुमची समज एका वाक्यात सांगा. उदाहरणार्थ: «प्रत्येक विचार, शब्द आणि कृतीने मी माझे भविष्य घडवतो».

हे वाक्य मागच्या साधनांमधील वाक्यांना जोडा. उदाहरणार्थ: «माझा मानवी जन्म अतिशय अनमोल आहे. अशी वेळ येईल, जेव्हा मी मरेन. बदलणाऱ्या गोष्टींविषयीची आसक्ती दुःख आणते. प्रत्येक विचार, शब्द आणि कृतीने मी माझे भविष्य घडवतो».

प्रत्येक वेळी तुम्ही जीवनाच्या मूल्याविषयी, अनित्यतेविषयी, दुःखाविषयी किंवा तुमच्या कर्मांविषयी विचार कराल, तेव्हा मनातल्या मनात तुमचे वैयक्तिक शक्तिशब्द म्हणा.

साधनेत मदत

साधनेत मदत हवी आहे?

Patreon वर तुम्हाला मिळते:

Patreon वर सामील व्हा