जीवनात अग्नी परत कसा आणावा आणि तुम्हाला शक्ती देणारे निर्णय कसे घ्यावेत? हा लेख «सत्य कसे ओळखावे» या लेखाचा पुढचा भाग आहे. सत्याविषयी आपण जे शिकलो, ते आपण आपल्या जीवनातील निर्णयांना लागू करू — हृदयाच्या आवाजाद्वारे.
जर तुम्ही तो अजून वाचला नसेल, तर कृपया वाचा: काय आणि कसे करायचे हे समजण्यासाठी ती साधना खूप महत्त्वाची आहे.
खरे, सामर्थ्यशाली निर्णय घेऊन तुम्ही शक्ती मिळवाल. तुमची शक्ती आणि श्रद्धा वाढत जाईल, आणि हळूहळू तुमची श्रद्धा आणि आंतरिक शक्ती अढळ होईल.
ही साधना जीवनात प्रबळ प्रेरणा आणि अग्नी देते.
निर्णय घेण्यासाठी आपण हृदयाचे तत्त्व वापरतो.
हृदय आणि सत्य यांविषयी स्रोत काय सांगतात
इस्लामاسْتَفْتِ قَلْبَك، الْبِرُّ مَا اطْمَأَنَّتْ إلَيْهِ النَّفْسُ، وَاطْمَأَنَّ إلَيْهِ الْقَلْبُ، وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي النَّفْسِ وَتَرَدَّدَ فِي الصَّدْرِ، وَإِنْ أَفْتَاك النَّاسُ وَأَفْتَوْك
«आपल्या हृदयाला विचार. पुण्य ते, ज्यात आत्म्याला शांती मिळते आणि हृदयाला शांती मिळते; आणि पाप ते, जे आत्म्याला अस्वस्थ करते आणि छातीत डळमळत राहते — लोकांनी तुला पुन्हा पुन्हा आपला निर्णय दिला तरीही.»
— प्रेषित मुहम्मद यांचे वचन (कथन — वाबिसा इब्न मअबद): अन-नववी, «al-Arbaʿūn an-Nawawiyya» («चाळीस हदीस»), हदीस 27 पुस्तकातूनअन-नववी यांच्या चाळीस हदीसउघडा ›
इस्लामالْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِك، وَكَرِهْت أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ
«पुण्य म्हणजे चांगला स्वभाव, आणि पाप ते, जे तुझ्या छातीत खुपत राहते आणि जे लोकांना कळावे असे तुला वाटत नाही.»
— प्रेषित मुहम्मद यांचे वचन (कथन — अन-नव्वास इब्न समआन): अन-नववी, «चाळीस हदीस», हदीस 27 (मुस्लिम यांच्या संग्रहातून) पुस्तकातूनअन-नववी यांच्या चाळीस हदीसउघडा ›
इस्लामأَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ
«ऐका! शरीरात मांसाचा एक तुकडा आहे: तो चांगला असेल तर सारे शरीर चांगले राहते, आणि तो बिघडला तर सारे शरीर बिघडते. ऐका! ते हृदय आहे.»
— प्रेषित मुहम्मद यांचे वचन (कथन — अन-नुअमान इब्न बशीर): अन-नववी, «चाळीस हदीस», हदीस 6 (अल-बुखारी आणि मुस्लिम यांच्या संग्रहांतून) पुस्तकातूनअन-नववी यांच्या चाळीस हदीसउघडा ›
बायबलמִֽכָּל־מִ֭שְׁמָר נְצֹ֣ר לִבֶּ֑ךָ כִּֽי־מִ֝מֶּ֗נּוּ תּוֹצְא֥וֹת חַיִּֽים׃
«सर्व रक्षणीय वस्तूंपेक्षा आपल्या हृदयाचे अधिक रक्षण कर; कारण त्यातूनच जीवनाचे उगम निघतात.»
— बायबल, जुना करार, «नीतिसूत्रे», 4:23 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›
इस्लामفَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَـٰرُ وَلَـٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ
«कारण खरोखर डोळे आंधळे होत नाहीत, तर छातीत असलेली हृदये आंधळी होतात.»
— कुराण, सूरा 22 «Al-Hajj» («हज, तीर्थयात्रा»), आयत 46 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›
इस्लामيَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى ٱللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
«ज्या दिवशी ना संपत्ती उपयोगी पडेल ना मुलगे — फक्त तोच [वाचेल] जो अल्लाहकडे निर्मळ हृदय घेऊन येईल.»
— कुराण, सूरा 26 «Ash-Shu‘ara» («कवी»), आयती 88–89 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›
हिंदू धर्मश्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः । श्रेयो हि धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमाद्वृणीते ॥
ŚREYAŚ CA PREYAŚ CA MANUṢYAM ETAS TAU SAṂPARĪTYA VIVINAKTI DHĪRAḤ / ŚREYO HI DHĪRO 'BHI PREYASO VṚṆĪTE PREYO MANDO YOGAKṢEMĀD VṚṆĪTE
«कल्याणकारी (श्रेय) आणि प्रिय (प्रेय) — दोन्ही माणसाकडे येतात. ज्ञानी माणूस त्यांना सर्व बाजूंनी पारखून वेगळे ओळखतो: ज्ञानी प्रियापेक्षा कल्याणकारीला निवडतो, तर मूर्ख [संपत्ती] मिळवण्यासाठी आणि टिकवण्यासाठी प्रियाची निवड करतो.»
— «Kaṭha Upaniṣad» («कठ उपनिषद»), 1.2.2 (GRETIL आवृत्तीत 2.2) पुस्तकातूनउपनिषदेउघडा ›
बायबलהוֹלֵ֣ךְ תָּ֭מִים וּפֹעֵ֥ל צֶ֑דֶק וְדֹבֵ֥ר אֱ֝מֶ֗ת בִּלְבָבֽוֹ׃
«जो सरळपणे चालतो, नीतीने वागतो, आणि मनापासून सत्य बोलतो.»
— बायबल, जुना करार, «स्तोत्रसंहिता», 15:2 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›
इस्लामوَقُلْ جَآءَ ٱلْحَقُّ وَزَهَقَ ٱلْبَـٰطِلُ ۚ إِنَّ ٱلْبَـٰطِلَ كَانَ زَهُوقًا
«आणि सांग: सत्य आले आणि असत्य नाहीसे झाले. निश्चितच असत्य नाहीसे होणारच आहे.»
— कुराण, सूरा 17 «Al-Isra» («रात्रीचा प्रवास»), आयत 81 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›
बौद्ध धर्मयदेव त्वं, राहुल, कायेन कम्मं कत्तुकामो अहोसि, तदेव ते कायकम्मं पच्चवेक्खितब्बं … करोन्तेनपि ते, राहुल, कायेन कम्मं तदेव ते कायकम्मं पच्चवेक्खितब्बं … कत्वापि ते, राहुल, कायेन कम्मं तदेव ते कायकम्मं पच्चवेक्खितब्बं
YADEVA TVAṂ, RĀHULA, KĀYENA KAMMAṂ KATTUKĀMO AHOSI, TADEVA TE KĀYAKAMMAṂ PACCAVEKKHITABBAṂ … KARONTENAPI TE, RĀHULA, KĀYENA KAMMAṂ TADEVA TE KĀYAKAMMAṂ PACCAVEKKHITABBAṂ … KATVĀPI TE, RĀHULA, KĀYENA KAMMAṂ TADEVA TE KĀYAKAMMAṂ PACCAVEKKHITABBAṂ
«राहुल, जेव्हा जेव्हा तुला शरीराने एखादे कर्म करायचे असेल, तेव्हा तू त्याच शारीरिक कर्माचा विचार केला पाहिजेस… आणि शरीराने कर्म करत असतानाही तू त्याचा विचार केला पाहिजेस… आणि शरीराने कर्म केल्यानंतरही तू त्याचा विचार केला पाहिजेस.»
— पाली त्रिपिटक, «Majjhima-nikāya» («मध्यम लांबीच्या प्रवचनांचा संग्रह»), सुत्त 61: Ambalaṭṭhikārāhulovāda Sutta — «अंबलट्ठिका येथे राहुलाला उपदेश», 9–11 पुस्तकातूनपालि त्रिपिटकउघडा ›
बौद्ध धर्मन तं कम्मं कतं साधु, यं कत्वा अनुतप्पति । यस्स अस्सुमुखो रोदं, विपाकं पटिसेवति ॥
तञ्च कम्मं कतं साधु, यं कत्वा नानुतप्पति । यस्स पतीतो सुमनो, विपाकं पटिसेवति ॥NA TAṂ KAMMAṂ KATAṂ SĀDHU, YAṂ KATVĀ ANUTAPPATI / YASSA ASSUMUKHO RODAṂ, VIPĀKAṂ PAṬISEVATI
TAÑCA KAMMAṂ KATAṂ SĀDHU, YAṂ KATVĀ NĀNUTAPPATI / YASSA PATĪTO SUMANO, VIPĀKAṂ PAṬISEVATI«ते कर्म चांगले केलेले नाही, जे केल्यावर पश्चात्ताप होतो आणि ज्याचे फळ रडत, अश्रूंनी भरलेल्या चेहऱ्याने भोगावे लागते. ते कर्म चांगले केलेले आहे, जे केल्यावर पश्चात्ताप होत नाही आणि ज्याचे फळ आनंदाने, प्रसन्न मनाने भोगले जाते.»
— पाली त्रिपिटक, «Dhammapada», गाथा 67–68 पुस्तकातूनधम्मपदउघडा ›
बौद्ध धर्मअकतं दुक्कटं सेय्यो, पच्छा तप्पति दुक्कटं । कतञ्च सुकतं सेय्यो, यं कत्वा नानुतप्पति ॥
AKATAṂ DUKKAṬAṂ SEYYO, PACCHĀ TAPPATI DUKKAṬAṂ / KATAÑCA SUKATAṂ SEYYO, YAṂ KATVĀ NĀNUTAPPATI
«वाईट कर्म न करणेच श्रेयस्कर: वाईट कर्म नंतर पीडा देते. चांगले कर्म करणेच श्रेयस्कर: ते केल्यावर पश्चात्ताप होत नाही.»
— पाली त्रिपिटक, «Dhammapada», गाथा 314 पुस्तकातूनधम्मपदउघडा ›
बायबलἀγαπητοί, ἐὰν ἡ καρδία ἡμῶν μὴ καταγινώσκῃ ἡμῶν, παρρησίαν ἔχομεν πρὸς τὸν Θεόν
«प्रियजनहो, आपले हृदय आपल्याला दोषी ठरवत नसेल, तर देवासमोर आपल्याला धैर्य आहे.»
— बायबल, नवा करार, «योहानाचे पहिले पत्र», 3:21 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›
इस्लामدَعْ مَا يُرِيبُك إلَى مَا لَا يُرِيبُك
«जे तुला संशयात टाकते ते सोडून, जे संशयात टाकत नाही ते स्वीकार.»
— प्रेषित मुहम्मद यांचे वचन (कथन — अल-हसन इब्न अली): अन-नववी, «चाळीस हदीस», हदीस 11 (अत-तिर्मिज़ी आणि अन-नसाई यांच्या संग्रहांतून) पुस्तकातूनअन-नववी यांच्या चाळीस हदीसउघडा ›
दुर्बलतेची कृत्ये कुठे नेतात
जर तुम्ही दुर्बलतेची कृत्ये करत असाल, अगदी नकळतही, तर तुमचे हृदय हळूहळू मंदावते आणि तुमची संवेदनशीलता कमी होते: तुमच्या हृदयाचे आणि तुमच्या अंतर्ज्ञानाचे कसे ऐकायचे, हे तुम्ही विसरता. तुमच्याकडे एकच गोष्ट उरते — तुमच्या मनाचे ऐकणे. यामुळे तुमचे जीवन भावनाशून्य आणि यांत्रिक होते. हे नैराश्याकडे नेते.
जेव्हा तुम्ही जाणीवपूर्वक शक्तीची कृत्ये करता, तेव्हा उलट तुमचे हृदय उघडते आणि त्याची संवेदनशीलता वाढते. तुमची जीवनशक्ती वाढते, जीवनाविषयीची तुमची प्रेरणा वाढते, आणि तुमचे डोळे आनंदाने आणि जगण्याच्या इच्छेने चमकतात.
येथे सांगितलेली साधना तुम्हाला जाणीवपूर्वक शक्तीची कृत्ये करायला शिकवेल. यामुळे तुमची जीवनऊर्जा, तुमच्या डोळ्यांतील अग्नी आणि जीवनाविषयीची प्रेरणा वाढेल.
ही साधना कशी करावी
समजा, तुमच्यासमोर एखादा निर्णय आहे आणि तुम्हाला अनेक पर्याय दिसतात. कोणता निवडावा हे तुम्हाला कळत नाही, तुम्ही संभ्रमात आहात.
बसा, डोळे मिटा, शांतपणे श्वास घ्या आणि कल्पना करा: तुम्ही यांपैकी एक पर्याय निवडला आणि त्यानुसार कृती केली.
खरे तर बसण्याची आणि श्वास घेण्याचीही गरज नाही. तुम्ही हे एका क्षणात करू शकता — निर्णय घेण्याच्या त्याच क्षणी कल्पना करा आणि अनुभवा.
या कल्पनेत, या कृतीनंतर तुमच्या हृदयाला कसे वाटते ते अनुभवा. कृतीचा परिणामही नाही — फक्त तुम्ही ती कृती केली हे, आणि तुम्हाला लगेच कसे वाटते ते.
मग कल्पना करा की तुम्ही दुसरा निर्णय घेतला, काहीतरी वेगळे केले. तुमच्या हृदयात काय आहे, तुम्हाला कसे वाटते ते अनुभवा.
अशा प्रकारे सर्व पर्याय तपासा आणि तो पर्याय निवडा, ज्यामुळे तुमचे हृदय सर्वाधिक गाते, जो तुमच्या हृदयाला प्रेरणा देतो. हाच शक्तीचा मार्ग आहे.
निर्णय घेताना तुमच्या हृदयाचे ऐका. मग तुमचे हृदय तुम्हाला मार्ग दाखवेल, तुमचे अंतर्ज्ञान खुले होईल, आणि तुमचे जीवन शक्तीने भरून जाईल.
फक्त अशीच कृत्ये करा — आणि तुमच्याकडे खूप शक्ती आणि श्रद्धा असेल. कालांतराने तुम्हाला अपार आंतरिक शक्ती प्राप्त होईल.
शक्तीविषयी स्रोत काय सांगतात
हिंदू धर्मक्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत् त्वय्य् उपपद्यते / क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परंतप
KLAIBYAṂ MĀ SMA GAMAḤ PĀRTHA NAITAT TVAYY UPAPADYATE / KṢUDRAṂ HṚDAYADAURBALYAṂ TYAKTVOTTIṢṬHA PARAṂTAPA
«हे पार्था, भ्याडपणाला वश होऊ नकोस: हे तुला शोभत नाही. हृदयाचा हा क्षुद्र दुर्बलपणा टाकून उठ, हे शत्रूंना तापवणाऱ्या!»
— «Bhagavad-gītā» («भगवद्गीता»), 2.3 पुस्तकातूनभगवद्गीताउघडा ›
हिंदू धर्मउद्धरेद् आत्मनात्मानं नात्मानम् अवसादयेत् / आत्मैव ह्य् आत्मनो बन्धुर् आत्मैव रिपुर् आत्मनः
UDDHARED ĀTMANĀTMĀNAṂ NĀTMĀNAM AVASĀDAYET / ĀTMAIVA HY ĀTMANO BANDHUR ĀTMAIVA RIPUR ĀTMANAḤ
«माणसाने स्वतःच स्वतःचा उद्धार करावा आणि स्वतःला खाली जाऊ देऊ नये: कारण तो स्वतःच स्वतःचा मित्र आहे आणि स्वतःच स्वतःचा शत्रू.»
— «Bhagavad-gītā», 6.5 पुस्तकातूनभगवद्गीताउघडा ›
हिंदू धर्मनायमात्मा बलहीनेन लभ्यो न च प्रमादात्तपसो वाप्यलिङ्गात्
NĀYAM ĀTMĀ BALAHĪNENA LABHYO NA CA PRAMĀDĀT TAPASO VĀPY ALIṄGĀT
«हा आत्मा दुर्बळाला प्राप्त होत नाही, ना बेसावधाला, ना त्यागरहित तपाने.»
— «Muṇḍaka Upaniṣad» («मुण्डक उपनिषद»), 3.2.4 पुस्तकातूनउपनिषदेउघडा ›
बौद्ध धर्मयो सहस्सं सहस्सेन, सङ्गामे मानुसे जिने । एकञ्च जेय्यमत्तानं, स वे सङ्गामजुत्तमो ॥
YO SAHASSAṂ SAHASSENA SAṄGĀME MĀNUSE JINE / EKAÑCA JEYYAMATTĀNAṂ SA VE SAṄGĀMAJUTTAMO
«एखाद्याने युद्धात हजार गुणिले हजार माणसांना जिंकले, तरी जो केवळ स्वतःला जिंकतो, तोच खरोखर युद्धातील सर्वश्रेष्ठ विजेता आहे.»
— पाली त्रिपिटक, «Dhammapada», गाथा 103 पुस्तकातूनधम्मपदउघडा ›
ताओ धर्म知人者智,自知者明。勝人者有力,自勝者強。
«जो इतरांना जाणतो, तो बुद्धिमान आहे; जो स्वतःला जाणतो, तो प्रबुद्ध आहे. जो इतरांना जिंकतो, तो बलवान आहे; जो स्वतःला जिंकतो, तो सामर्थ्यशाली आहे.»
— «Dao De Jing» («ताओ ते चिंग»), अध्याय 33 पुस्तकातूनदाओ दे जिंगउघडा ›
बायबलהֲל֤וֹא צִוִּיתִ֙יךָ֙ חֲזַ֣ק וֶאֱמָ֔ץ אַֽל־תַּעֲרֹ֖ץ וְאַל־תֵּחָ֑ת כִּ֤י עִמְּךָ֙ יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ בְּכֹ֖ל אֲשֶׁ֥ר תֵּלֵֽךְ׃
«मी तुला आज्ञा दिली आहे ना? खंबीर हो, हिंमत धर; भिऊ नकोस, कच खाऊ नकोस; कारण जेथे जेथे तू जाशील तेथे तेथे तुझा देव परमेश्वर तुझ्याबरोबर आहे.»
— बायबल, जुना करार, «यहोशवा», 1:9 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›
उदाहरण
समजा, तुम्ही रस्त्याने चालला आहात आणि तुम्हाला दिसते की तुमच्या पुढे एक वृद्ध व्यक्ती पडली.
तुमच्यासमोर दोन पर्याय आहेत: जवळून निघून जाणे किंवा मदत करणे. मन म्हणू शकते: «मला घाई आहे, हे माझे काम नाही, दुसरे कोणीतरी मदत करेल.»
एक मिनिट थांबा आणि कल्पना करा. तुम्ही जवळून निघून गेलात. तुमच्या हृदयात तुम्हाला काय जाणवते?
आता दुसऱ्या पर्यायाची कल्पना करा: तुम्ही जवळ गेलात, त्या व्यक्तीला उठायला मदत केली, तिला आपल्या आयुष्यातील पाच मिनिटे दिलीत आणि आपल्या वाटेने पुढे गेलात. त्या क्षणी तुमच्या हृदयात तुम्हाला काय जाणवते?
आपल्या हृदयाचे धाडसी शोधक व्हा. आपल्या सुखसोयीच्या नेहमीच्या मर्यादांच्या पलीकडे पाऊल टाका, कारण खरी प्रगती तुमच्या आरामक्षेत्राच्या सीमांच्या पलीकडेच सुरू होते.
आणि मग तुलना करा की हृदयातील कोणती भावना तुम्हाला अधिक आवडते. हाच शक्तीचा मार्ग आहे.
धैर्य आणि मर्यादांपलीकडे जाण्याविषयी स्रोत काय सांगतात
हिंदू धर्मयत् तदग्रे विषम् इव परिणामे ऽमृतोपमम् / तत् सुखं सात्त्विकं प्रोक्तम् आत्मबुद्धिप्रसादजम्
विषयेन्द्रियसंयोगाद् यत् तदग्रे ऽमृतोपमम् / परिणामे विषम् इव तत् सुखं राजसं स्मृतम्YAT TADAGRE VIṢAM IVA PARIṆĀME 'MṚTOPAMAM / TAT SUKHAṂ SĀTTVIKAṂ PROKTAM ĀTMABUDDHIPRASĀDAJAM
VIṢAYENDRIYASAṂYOGĀD YAT TADAGRE 'MṚTOPAMAM / PARIṆĀME VIṢAM IVA TAT SUKHAṂ RĀJASAṂ SMṚTAM«जे सुख सुरुवातीला विषासारखे आणि शेवटी अमृतासारखे असते, त्याला सात्त्विक म्हटले आहे: ते स्वतःच्या बुद्धीच्या निर्मळतेतून जन्मते. इंद्रिये आणि त्यांचे विषय यांच्या संयोगातून उत्पन्न होणारे, सुरुवातीला अमृतासारखे आणि शेवटी विषासारखे असणारे सुख राजस मानले जाते.»
— «Bhagavad-gītā», 18.37–38 पुस्तकातूनभगवद्गीताउघडा ›
हिंदू धर्मउत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान्निबोधत । क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं पथस्तत्कवयो वदन्ति ॥
UTTIṢṬHATA JĀGRATA PRĀPYA VARĀN NIBODHATA / KṢURASYA DHĀRĀ NIŚITĀ DURATYAYĀ DURGAṂ PATHAS TAT KAVAYO VADANTI
«उठा! जागे व्हा! श्रेष्ठ [गुरूं]कडे जाऊन ज्ञान मिळवा! वस्तऱ्याच्या धारदार पात्यासारखा, पार करायला कठीण — असा हा मार्ग असल्याचे ज्ञानी सांगतात.»
— «Kaṭha Upaniṣad», 1.3.14 (GRETIL आवृत्तीत 3.14) पुस्तकातूनउपनिषदेउघडा ›
बायबलΕἰσέλθετε διὰ τῆς στενῆς πύλης· ὅτι πλατεῖα ἡ πύλη καὶ εὐρύχωρος ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν, καὶ πολλοί εἰσιν οἱ εἰσερχόμενοι δι᾽ αὐτῆς· τί στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν!
«अरुंद दरवाजाने आत जा; कारण नाशाकडे जाणारा दरवाजा रुंद व मार्ग पसरट आहे, आणि त्यातून आत जाणारे पुष्कळ आहेत; पण जीवनाकडे जाणारा दरवाजा अरुंद व मार्ग संकोचित आहे, आणि ज्यांना तो सापडतो ते थोडे आहेत.»
— बायबल, नवा करार, «मत्तयकृत शुभवर्तमान», 7:13–14 पुस्तकातूनबायबल, नवा करारउघडा ›
इस्लामوَعَسَىٰٓ أَن تَكْرَهُوا۟ شَيْـًٔا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰٓ أَن تُحِبُّوا۟ شَيْـًٔا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
«असे होऊ शकते की तुम्हाला एखादी गोष्ट नावडती असेल आणि ती तुमच्यासाठी चांगली असेल, आणि असे होऊ शकते की तुम्हाला एखादी गोष्ट आवडत असेल आणि ती तुमच्यासाठी वाईट असेल. अल्लाह जाणतो, आणि तुम्ही जाणत नाही.»
— कुराण, सूरा 2 «Al-Baqarah» («गाय»), आयत 216 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›
इस्लामإِنَّ ٱللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا۟ مَا بِأَنفُسِهِمْ
«निश्चितच अल्लाह एखाद्या लोकसमूहाची स्थिती तोपर्यंत बदलत नाही, जोपर्यंत ते स्वतः आपल्या अंतरंगात जे आहे ते बदलत नाहीत.»
— कुराण, सूरा 13 «Ar-Ra‘d» («मेघगर्जना»), आयत 11 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›
इस्लामوَٱلَّذِينَ جَـٰهَدُوا۟ فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَمَعَ ٱلْمُحْسِنِينَ
«आणि जे आमच्यासाठी झटतात, त्यांना आम्ही निश्चितच आमचे मार्ग दाखवू. आणि निश्चितच अल्लाह सत्कर्म करणाऱ्यांबरोबर आहे.»
— कुराण, सूरा 29 «Al-‘Ankabut» («कोळी»), आयत 69 पुस्तकातूनकुराणउघडा ›
यहुदी धर्मבֶּן הֵא הֵא אוֹמֵר, לְפוּם צַעֲרָא אַגְרָא
«बेन हे हे म्हणतात: जितका परिश्रम, तितके फळ.»
— «Pirkei Avot» («पिर्के अवोत», «पितरांचे अध्याय»), 5:23 (काही आवृत्त्यांमध्ये 5:22) पुस्तकातूनमिश्नाउघडा ›
गृहपाठ
तुमचा गृहपाठ आहे — असा निश्चय करणे की यापुढे निर्णय घेताना तुम्ही हेच तत्त्व वापराल.
हे समजून घ्या की तुम्ही कोणत्याही व्रताने बांधलेले नाही: सर्व काही स्वेच्छेने केले जाते. जर ते तुम्हाला खरोखरच गैरसोयीचे असेल, तर तुम्ही तुमच्या सोयीचा निर्णय घेऊ शकता. पण जर ते फार कठीण नसेल — तर शक्तीचा मार्ग निवडा.
याचा अर्थ असा नाही की अशा निर्णयामुळे तुम्हाला खूप त्रास व्हावा. फक्त लहान लहान पावलांनी सुरुवात करा. तुम्हाला काय सुखद, सोयीचे आणि सहज वाटते हे हळूहळू शोधा.
या साधनेतून आनंद मिळाला पाहिजे.
हृदयाचा आनंद म्हणजे सोय नव्हे. कधी कधी हृदय नेमके एखाद्या असामान्य, धाडसी कृतीमुळेच गाते. पण स्वतःवर जबरदस्ती करू नका: आपल्या मर्यादांच्या पलीकडे हळूहळू जा, जेणेकरून ते तुमच्यासाठी आनंद ठरेल, ओझे नव्हे.
तुम्हाला हवे असल्यास, तुमचा अलीकडचा एखादा जीवनातील निर्णय घ्या — कोणताही, अगदी लहानातला लहान — जिथे तुमच्यासमोर दुभंगलेला रस्ता होता: अनेक संभाव्य निर्णय.
तुमच्या भूतकाळातील अशा अनेक प्रसंगांचे विश्लेषण करण्यासाठी ही साधना वापरून पाहा.
चला, आत्ताच एक छोटा सराव करू या. कल्पना करा की उद्या तुम्ही कोणते कपडे घालायचे ते निवडणार आहात. तुम्ही काय निवडाल — पर्याय A की पर्याय B?
कोणत्या पर्यायामुळे तुमचे हृदय अधिक आनंदी होईल याची कल्पना करा. तोच निवडा — आणि उद्या तेच घाला.
पाहा: हे अगदी लहानातल्या लहान निर्णयांनाही लागू करता येते. आणि त्यामुळे तुमचे जीवन अधिक चांगले होत जाईल, आणि तुमचा दिवस अधिकाधिक आनंदाने आणि प्रेरणेने भरत जाईल.
ताओ धर्म千里之行,始于足下。
«हजार लीचा प्रवास एका पावलाने सुरू होतो.»
— «Dao De Jing», अध्याय 64 पुस्तकातूनदाओ दे जिंगउघडा ›
पुढच्या साधनेकडे केव्हा जावे?
आम्ही «मार्गावर प्रगती कशी करावी» या लेखात सांगितल्याप्रमाणे, साधना खऱ्या अर्थाने तुमच्याशी एकरूप होते आणि तुमचा भाग बनते, तेव्हा ती पूर्ण झाली असे मानता येते. याचा अर्थ असा की तुम्ही ती केवळ समजून घेतली नाही, तर तुमच्या वैयक्तिक, प्रत्यक्ष अनुभवातून अनुभवलीही आहे. हे जाणवेपर्यंत साधना करत राहा. साधनेकडे पाहण्याचा तुमचा स्वतःचा सर्जनशील दृष्टिकोन शोधा.
पहिला परिणाम जाणवेपर्यंत साधना करत राहा. याचा अर्थ असा की तुम्ही हृदयाने निर्णय घ्यायला शिकला आहात. तुमच्यासमोर निवड होती, तुम्ही ही साधना लागू केली आणि पाहिले की एका पर्यायात तुमच्या हृदयाला अधिक चांगले वाटते. तुम्ही जीवनात हाच पर्याय निवडला आणि खात्री केली की तुमच्या हृदयाला खरोखरच हलके वाटले.
तुम्ही तुमच्या गैरसोयीवर मात केली आणि अज्ञाताकडे एक पाऊल टाकले. तुम्ही तुमच्या आरामक्षेत्राच्या बाहेर पडण्याचे धाडस केले — आणि पाहिले की त्यामुळे तुम्हाला शक्ती आणि प्रेरणा मिळाली.
जर तुम्ही असे किमान एकदा केले असेल, तर ही साधना पूर्ण झाली. आता तुम्ही पाहता की हे किती छान आहे आणि किती प्रेरणा देते. आणि तुम्ही असा निर्णय घेता की असे अधिक वेळा करण्याचा आणि तुमच्या सवयी बदलण्याचा प्रयत्न कराल.
साधनेत मदत हवी आहे?
Patreon वर तुम्हाला मिळते:
- साधनेबद्दलच्या प्रश्नांची उत्तरे
- तुमच्या विषयावर स्रोतांचा अभ्यास
- इतर साधकांशी बोलण्यासाठी खाजगी Discord
- थेट प्रक्षेपण आणि प्रश्नोत्तर सत्रे
- साधना, शिकवण आणि परंपरांवर चर्चा
